× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Ο Χρήστος Γιανναράς και η Ελλάδα

Γράφει ο ΦΡΑΝΤΖΗΣ ΚΑΡΑΔΟΥΚΑΣ

Δημοσίευση 26/5/2021

Ο Χρήστος Γιανναράς και η Ελλάδα
' χρόνος ανάγνωσης

Είναι πολύ ενδιαφέρον να παρακολουθείς την αρθρογραφία του Χρηστού Γιανναρά, καθηγητή φιλοσοφίας στο Πάντειο πανεπιστήμιο ,αλλά και συνολικά το συγγραφικό του έργο. Ο στοχαστικός λόγος του είναι πάντα επίκαιρος και η κριτική του, σε μια Ελλάδα που φαίνεται να έχει χάσει, προ πολλού, το βηματισμός της, στις σύγχρονες οικουμενικές αλλαγές ,αποτελεί σημείο προβληματισμού και επανεκκίνησης της δημόσιας ζωής.

Φυσικά είναι αδύνατο να επεκταθούμε σε όλο τον όγκο βιβλιογραφίας του Χρήστου Γιανναρά, αλλά μόνο κάποια τμήματα του μπορούμε να σταχυολογήσουμε. Η κριτική του, περιγράφει τη σύγχρονη Ελλάδα των μεγάλων κομμάτων εξουσίας και τον ρόλο τους που έπαιξαν, ώστε η χώρα να βρεθεί στο κατώφλι του γκρεμού ,αλλά παράλληλα μεταφέρει και την πρόταση ενός μηνύματος ζωής, για να μπορέσει η χώρα να ξαναγίνει το λίκνο πολιτισμού. Μέσα στα κείμενα του, αν κάτι μεταδίδεται, είναι η έντονη ανησυχία του, για το αύριο του τόπου και μιας χώρας εξαθλιωμένης, ξεκομμένης, από οποιαδήποτε πολιτιστική πρόταση, κάτι που θεωρεί ότι αυτή η στάση έφερε και τον οικονομικό της μαρασμό, και για το λόγο αυτό η κριτική του, σε συγκριμένα πρόσωπα και συμπεριφορές, που κατά τη γνώμη του, μας οδήγησαν στο χείλος της καταστροφής, γίνεται σκληρή έως απαξιωτική.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Η κομματοκρατία, όπως την ονομάζει, βρέθηκε πολύ νωρίς στο στόχαστρο της πένας του ,θεωρήθηκε ως πηγή μέγιστων κακών, μιας και οι δημόσιες θέσεις της χώρας κατανεμήθηκαν, τις τελευταίες δεκαετίες από τα κόμματα εξουσίας, με βάση κομματικά κριτήρια, η αξιοκρατία έμεινε στο περιθώριο, ο άκρατος κομματικός συνδικαλισμός άνθισε, και τα έσοδα από τον κρατικό κορβανά διανεμήθηκαν σε όσους βρέθηκαν στον φαύλο κύκλο της .Ιδιαίτερη κριτική επιφυλάσσει για τα κόμματα που κυβέρνησαν την δεκαετία του ΄80 τα οποία θεωρεί μηχανισμούς της δημιουργίας της σύγχρονης οικονομικής κρίσης, επίσης σκληρή είναι η κριτική του, για τον τρόπο ζωής, του σύγχρονου Έλληνα, που αναδύθηκε όλα αυτά τα χρόνια, με τον καταναλωτισμό και την ηδονοθηρία . Αλλά και τα κόμματα της αριστεράς δέχτηκαν την κριτική του, ενώ ο χαρακτηρισμός που είχε απευθύνει σε πολιτικό της Αριστεράς είχε προκαλέσει ποικίλα σχόλια.

Πέρα από την πολιτική κριτική, σημαντική είναι και η αρθρογραφία του, σε θέματα εκκλησιαστικής ιστορίας και Ελληνικού πολιτισμού. Ενώ οι ιστορικές του αναφορές φτάνουν μέχρι την αρχαία Ελλάδα, κυρίως για να αναδείξει τον πανανθρώπινο μήνυμα που μεταφέρει στους σύγχρονους Έλληνες, η συγκεκριμένη ιστορική περίοδος και πόσο σημαντικό είναι στις μέρες μας, ως πρόταση ζωής. Κεντρικό σημείο του φιλοσοφικού του προβληματισμού στο έργο του αποτελεί ο Ελληνικός πολιτισμός και ο Ευρωπαϊκός ως τρόπος θέασης και τρόπος του βίου όπως εξελίχθηκε στο πέρασμα των αιώνων. Ο Χρήστος Γιανναράς σημειώνει ότι κεντρικό σημείο δημιουργίας και εξέλιξης του Ελληνότροπου βίου είναι ο τρόπος πρόσληψης της μεταφυσικής ως σημείο αναφοράς στην Αρχαιοελληνική πραγματικότητα και η συνέχιση της στους Έλληνες πατέρες του Βυζαντίου ως ασκητική εμπειρία βιωματικής πραγμάτωσης του κόσμου. Συνεχίζοντας την κριτική του στους Δυτικούς θεωρεί ότι αυτή η σύλληψη του κόσμου που συναντάμε στον αρχαιοελληνικό βίο, διαστρεβλώθηκε με αποτέλεσμα αυτό που προσλήφθηκε από την αρχαιότητα να είναι ένας στείρος ,ορθολογιστικός και φορμαλιστικός τρόπος πραγμάτωσης της ζωής που έδωσε τις βάσεις του για την βιομηχανική και τεχνολογική επανάσταση της Δύσης τής στέρησε όμως πλείστα όσα ανθρωπολογικά χαρακτηριστικά. Η παραπάνω προβληματική αποτελεί την φαρέτρα της φιλοσοφικής του θεώρησης, για να εξακοντίσει τα βέλη του σε στοχαστές που αποτελούν κεντρικό σημείο αναφορά της Ευρωπαϊκής σκέψης του 20ου αιώνα. Σε αυτή του την στόχευση χρησιμοποιεί ως παραδείγματα της δυτικότροπης ενατένισης του βίου τον Φρίντριχ Νίτσε, τον Μάρτιν Χάιντεγκερ και τους αντιπαραθέτει με τους πατέρες της Ελληνικής θεολογικής παράδοσης του Βυζαντίου. Ο Χρήστος Γιανναράς θεωρεί τους παραπάνω συγγραφείς, ως εμβληματικές προσωπικότητες ανάληψης της σύγχρονης πραγμάτωσης του βίου, καθώς η βασική τους συμβολή ήταν η αναγωγή του «μηδενός» ως βασικού σημείου αναφοράς του δυτικότροπου βίου, φτάνοντας στο σημείο να αποτελεί, το «μηδέν», ένα είδος θρησκευτικού φαινομένου που ο Χρήστος Γιανναράς το ονομάζει μηδενιστικό μονοθεϊσμό. Το «μηδέν» αποτελεί κατά τον συγγραφέα η απόληξη ενός συγκεκριμένου προβληματισμού που ξεκίνησε από τον από την έκπτωση της μεταφυσικής στον Μεσαίωνα και στην συνέχεια με τον ορθολογισμό και τον αγνωστικισμού του Διαφωτισμού.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ο Χρήστος Γιανναράς θεωρεί ότι οι Έλληνες αποκομμένοι και αρνούμενοι την παράδοσή τους, ως αποτέλεσμα της Βαυαροκρατίας που εγκαταστάθηκε στο νεοσύστατο Ελληνικό κράτος, αντέγραψαν και αφομοίωσαν αυτή την θεώρηση του βίου, ιδιαίτερα τον 20ο αιώνα χάνοντας τελικά την πολιτιστική του ταυτότητα. Αυτή τους η πράξη φαίνεται, σύμφωνα με το συγγραφέα σε πλήθος πρακτικές του Νεοελληνικού βίου, όπου ξεχωρίζει η πρόσληψη χαρακτηριστικών που δεν ταιριάζουν στο Ελληνικό πολιτισμό, αλλά βρίσκονται σε συμφωνία με την μοντέρνα δυτικοευρωπαϊκή παράδοση. Ο Νεοέλληνας μοιάζει να καταναλώνει πλήθος τεχνολογικά και πολιτιστικά προϊόντα ως αποτέλεσμα της αποδιοργάνωσης της ζωής του και του πολιτιστικού λήθαργου στο οποίο έχει βυθιστεί. Χαρακτηριστικό σημείο αυτής της αποτελμάτωσης των πολιτιστικών αξιών, ο συγγραφές θεωρεί τα προσφερόμενα τηλεοπτικά προγράμματα αλλά και της υποβάθμισης της ποιότητας του πολιτικού και δημοσίου λόγου. Η χρησιμοθηρία και ο φθηνός εντυπωσιασμός αποτελούν τα κεντρικά χαρακτηριστικά μετάλλαξης του δημοσίου βίου.

Η προβληματική του αυτή, αναλύεται σε πάρα πολλά βιβλία, τα οποία συνιστούμε στον αναγνώστη, όπως το «Το πρόσωπο και ο Έρως», «Μετανεωτερική μεταφυσική»,»Οντολογία της Σχέσης» «Χάιντεγκερ και Αρεοπαγίτης» και άλλα.

Πυκνές είναι και οι τηλεοπτικές εμφανίσεις του Χρήστου Γιανναρά στην κρατική τηλεόραση και μάλιστα ξεκινώντας από την δεκαετία του ’80, με την σειρά εκπομπών «Σήμερα είναι Κυριακή» και «Περιμένοντας την Ανάσταση», σε μια εποχή όπου το ενδιαφέρον για το θρησκευτικό φαινόμενο και την μεταφυσική εν γένει, βρισκόταν στο ναδίρ, ίσως με αυτόν τον τρόπο, να ήθελε να συγκρουστεί με την κεντρική ενατένιση του βίου αυτής της εποχής και να κάνει πιο έντονη την δική του εναλλακτική οπτική για τον πολιτισμό και την ζωή.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ο Χρήστος Γιανναράς κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, για το σήμερα και το αύριο της χώρας, ενώ για το μέλλον της, θεωρεί ότι αργά ή γρήγορα, θα εκλείψει οποιοδήποτε αναφορά και συμμετοχή της χώρας στο χάρτη της παγκοσμιοποίησης. Μάς τοποθετεί λοιπόν, απέναντι στις ευθύνες μας, είτε βρισκόμαστε σε κάποια θέση δημοσίου αξιώματος, είτε είμαστε απλοί πολίτες της ,ιδιαίτερα σήμερα που η χώρα είναι παραδομένη στις ορέξεις ξένων οικονομικών παραγόντων. Μένει μόνο να δούμε, αν θα επαληθευτούν, τα όσα έχει προβλέψει στις δημόσιες τοποθετήσεις του.

Για το έργο του πρόσφατα έχει τιμηθεί από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Για όσους, θα ήθελαν να έχουν μια πιο ενδελεχή μελέτη της αρθρογραφίας του Χρήστου Γιανναρά, μπορούν να επισκέπτονται τη διεύθυνση http://yannaras.gr Καθώς και την τακτική του αρθρογραφία στην «Καθημερινή της Κυριακής»

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Ο δρόμος προς τη σπηλιά του Πυθαγόρα

Γράφει ο ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΙΚ. ΚΑΡΛΑΣ,γιατρός, πρώην αιρετός Νομάρχης Σάμου (2003-2010)
Ο δρόμος προς τη σπηλιά του Πυθαγόρα
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Φωτοβολταϊκά στη Δυτική Λέσβο: Ενεργειακή «απόβαση»

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΑΤΣΗΣ, κάτοικος της Δυτικής Λέσβου για την επιβάρυνση της βιοποικιλότητας και της παραγωγής
Φωτοβολταϊκά στη Δυτική Λέσβο: Ενεργειακή «απόβαση»
ΑΧΙΝΟΣ

Πάτησε τον Αχινό, 8/3/2026

Το καυστικό σχόλιο της ημέρας
Πάτησε τον Αχινό, 8/3/2026
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

«Η δικαστίς», «η βουλευτής» και «η γραμματέας»...

Γράφει ο ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Α. ΓΕΩΡΓΑΣ με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας
«Η δικαστίς», «η βουλευτής» και «η γραμματέας»...
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Λέσβος, ένας τόπος της γυναικείας χειραφέτησης

Γράφει η ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΖΗΣΗ, Καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Τμήμα Κοινωνιολογίας, Παν/μιο Αιγαίου
Λέσβος, ένας τόπος της γυναικείας χειραφέτησης
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Αγνωστες φεμινίστριες

Γράφει ο: ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ, Συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας
Αγνωστες φεμινίστριες
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Στο στόμα του λύκου

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΛΑΔΙΤΗΣ, Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ειρήνης Λέσβου
Στο στόμα του λύκου
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

«Hμέρα μνήμης των αγώνων για ισότητα, αξιοπρέπεια και δικαιώματα»

Ανακοίνωση της Επιτροπής Ισότητας του Δήμου Μυτιλήνης για την 8η Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα Γυναικών
«Hμέρα μνήμης των αγώνων για ισότητα, αξιοπρέπεια και δικαιώματα»
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Όταν ο σχολικός εκφοβισμός μεταφέρεται στο διαδίκτυο

Άρθρο από την Επιστημονική Ομάδα του Μαζί για το Παιδί
Όταν ο σχολικός εκφοβισμός μεταφέρεται στο διαδίκτυο
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Παναγιώτης Παρασκευαΐδης (1933–2026)‑Διαβάζοντας βιβλιοκριτικές του

Γράφει ο Δημήτρης Πατίλας- (Στη μνήμη του Δασκάλου)
Παναγιώτης Παρασκευαΐδης (1933–2026)‑Διαβάζοντας βιβλιοκριτικές του
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Αμερικανικοί βομβαρδισμοί στο Ιράν και συνεχείς ανατιμήσεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο

Έχοντας μόλις σχηματίσει το Συμβούλιο Ειρήνης για τη Μέση Ανατολή, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πρώτο πόλεμο του Συμβουλίου, αυτή τη φορά, εναντίον του Ιράν.
Αμερικανικοί βομβαρδισμοί στο Ιράν και συνεχείς ανατιμήσεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο