του ΣΕΡΓΙΟΥ ΤΣΙΦΤΗ*

Αυτά θα τα καταγράψει η ιστορία. Αλλά τι είναι η ιστορία; Τι άλλο από ένα συμπίλημα μικρών ιστοριών. Μια τέτοια μικρή ιστορία θα σας διηγηθώ. Είναι 2005. Εγώ γενικός γραμματέας στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.

Στην Ε.Ε. υπάρχουν τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας, γνωστά ως INTERREG. Ξεκίνησε ως πρόγραμμα χρηματοδότησης με κοινοτικά λεφτά έργων μεταξύ δύο όμορων κρατών μελών, στη συνέχεια όμως εξελίχθηκε και σε πρόγραμμα μεταξύ ενός κράτους μέλους της Ε.Ε. και μιας τρίτης χώρας. Η Ελλάδα συμμετείχε στα INTERREG Ελλάδα-Ιταλία, Ελλάδα-Κύπρος, Ελλάδα-Βουλγαρία και Ελλάδα-Τουρκία. Εμάς, ως Περιφέρεια, λόγω γεωγραφίας, μας ενέταξαν στο Ελλάδα-Τουρκία. Όλα τα κοινοτικά προγράμματα τα παρακολουθούσε και τα συντόνιζε κεντρικά ο γενικός γραμματέας Επενδύσεων (και αργότερα βουλευτής Χίου) Κωστής Μουσουρούλης.

Μου τηλεφωνεί λοιπόν μια μέρα ο Κωστής και μου λέει ότι κανόνισε μια πρώτη συνεδρίαση με τους Τούρκους, η οποία θα γινόταν στη Χίο και να προετοιμάσω ποια έργα θα προτείνουμε από ελληνικής πλευράς για την ένταξή τους στο πρόγραμμα. Σε αυτή τη συνεδρίαση εγώ θα ήμουν πρόεδρος και ένας Τούρκος συμπρόεδρος. Στην πρώτη συνεδρίαση αποφασίζονται και συμφωνούνται τα έργα που θα ενταχθούν και από τις δύο πλευρές. Η δεύτερη συνεδρίαση (που συνήθως έχει επιβεβαιωτικό, πανηγυρικό και επικοινωνιακό χαρακτήρα)θα γινόταν μετά από ένα μήνα στη Σμύρνη με πρόεδρο τον Τούρκο και συμπρόεδρο τον Κωστή Μουσουρούλη. Η πρώτη συνεδρίαση έγινε σε ένα ξενοδοχείο στον Καρφά της Χίου παρόντος του εκπροσώπου της Κομισιόν (πάντοτε παρίσταται). Η προετοιμασία και από τις δύο πλευρές ήταν καλή και η διαδικασία κράτησε λίγο με κατανομή του 70% στην ελληνική πλευρά και 30% στην τουρκική. Στο γεύμα που ακολούθησε η ατμόσφαιρα ήταν ζεστή και φιλική. Σημειώνω ότι εκείνη την εποχή υπήρχε στην Τουρκία ένα ισχυρό ρεύμα επιθυμίας για ένταξη στην Ε.Ε. Η τουρκική αντιπροσωπεία αποτελείτο από οικονομικά στελέχη της κεντρικής διοίκησης και αυτοδιοικητικά στελέχη της απέναντι ιωνικής ακτής.

Το βράδυ περπατούσα με φίλους Χιώτες στη μεγάλη ζώνη του λιμανιού. Διασταυρωθήκαμε με τους Τούρκους που περπατούσαν κι αυτοί. Αλλά πόση αλλαγή από το μεσημέρι. Καταστεναχωρημένοι, τα κεφάλια κάτω, μετά βίας ανταπέδωσαν το χαιρετισμό μας. Κατάλαβα ότι τους είχαν τραβήξει τα αυτιά. Υπέθεσα, λανθασμένα όπως εκ των υστέρων αποδείχθηκε, ότι αυτό έγινε επειδή η ελληνική πλευρά πήρε περισσότερα (δεν πήραμε παραπάνω επειδή ήταν κορόιδα, ούτε επειδή εμείς είμαστε μάγκες, αυτή ήταν η δομή του προγράμματος).

Τρεις εβδομάδες αργότερα μου τηλεφωνεί ο Μουσουρούλης ότι δεν θα μπορέσει να πάει στη δεύτερη συνεδρίαση και θα πρέπει εγώ να εκπροσωπήσω τη χώρα ως συμπρόεδρος και ΚΥΡΙΩΣ ότι η δεύτερη αυτή συνεδρίαση δεν θα γινόταν στη Σμύρνη, όπως είχε από την αρχή συμφωνηθεί, αλλά στην Άγκυρα. Με ζώσανε τα φίδια. Στην Άγκυρα του βαθέος κράτους, στην πόλη του τουρκικού εθνικισμού και τόσο μακριά από τη Χίο, από το Αίγαίο. Πώς αυτό εγκρίθηκε από την Ε.Ε.; Με βαριά καρδιά ακύρωσα την επίσκεψη που είχα προγραμματίσει για εκείνες τις μέρες σε Ικαρία και Φούρνους και ξεκίνησα Μυτιλήνη – Αθήνα – Κωνσταντινούπολη -Άγκυρα. Μαζί μου ο προϊστάμενος της Διαχειριστικής Αρχής της Περιφέρειας Δημήτρης Φυτάς. Φτάσαμε βράδυ στην πόλη χτισμένη σε ίσιωμα, ένα μεγάλο χωριό. Το λόμπυ του ξενοδοχείου γεμάτο από άντρες της ΜΙΤ. Ακόμα και ένας λοχίας Διαβιβάσεων σαν την αφεντιά μου τους αναγνώρισε. Αποπνικτική ατμόσφαιρα. Το ξενοδοχείο σε ένα ύψωμα στις παρυφές της πόλης. Πάμε Δημήτρη για καμιά μπύρα, αυτοί από πίσω μας εγγυώνται την ασφάλειά μας. Πήγαμε με τα πόδια στο κέντρο.

Το πρωί στη συνεδρίαση, οποία έκπληξη. Ο Τούρκος συμπρόεδρος της Χίου παραγκωνισμένος στην άκρη του τραπεζιού στην πλευρά της πολυπληθούς τουρκικής αντιπροσωπείας. Εμεις τρεις. Εγώ, ο Φυτάς και μία κυρία από την ελληνική πρεσβεία, η οποία με πληροφόρησε ότι οι ακριβώς απέναντί μου ήταν υψηλόβαθμα στελέχη του υπουργείου εξωτερικών. Ακόμα και ο εκπρόσωπός της Κομισιόν δεν ήταν από τα στελέχη που έτρεχαν τα προγράμματα, αλλά ο εντεταλμένος για την Τουρκία από τον Επίτροπο Διεύρυνσης και μάλιστα απροκάλυπτα φιλότουρκος είχε καθήσει στην πλευρά των Τούρκων. Ξεκίνησε ο Τούρκος πρόεδρος. Πρέπει, είπε, να τα δούμε από την αρχή. Εδώ είναι όλα συμφωνημένα, έχετε υπογράψει, αντέτεινα. Σκέφτηκα προς στιγμήν να κάνω μια δήλωση και να αποχωρήσουμε. Αλλά το βάρος ήταν μεγάλο. Σκάνδαλο, ελληνοτουρκική ρήξη, επιπλοκή(;) με τις Βρυξέλλες, κριτική της αντιπολίτευσης για την απώλεια πόρων... Πηγαίνω στην τουαλέτα. Τηλεφωνώ στο κινητό του στο Γιάννη Βαληνάκη, υφυπουργό Εξωτερικών. Ευτυχώς το σήκωσε αμέσως. Του τα λέω εν τάχει και συνοπτικά. Μου λέει, συνεννοούμαι με το Μολυβιάτη (υπουργό Εξωτερικών) και σε παίρνω.

Σε δέκα λεπτά το λυτρωτικό τηλεφώνημα. Μπαίνω στην αίθουσα. Λέω, εμμένουμε στα συμφωνηθέντα. Ο Τούρκος μου λέει ότι αυτό είναι διασυνοριακό πρόγραμμα και στην περίπτωσή μας δεν έχουν καθοριστεί σύνορα. Απάντησα ότι τα σύνορα είναι καθορισμένα και αδιαπραγμάτευτα και αποχωρούμε. Οι Τούρκοι δεν αιφνιδιάστηκαν. Δεν περίμεναν κάτι διαφορετικό από την κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή. Πακετάραμε τις βαλίτσες και πίσω στη Μυτιλήνη.

Οφείλω εδώ να εξάρω την υπεύθυνη στάση της αντιπολίτευσης στο περιφερειακό συμβούλιο που δεν ήγειρε θέμα για τους πόρους που χάθηκαν, αφού το πρόγραμμα ναυάγησε, αλλά και των δημοσιογράφων που δεν σήκωσαν το θέμα αρκούμενοι στις λιτές εξηγήσεις που έδωσε η εξαίρετη υπεύθυνη τύπου Έλενας Χουσνή. Αυτή ήταν η πολιτική του Κώστα Καραμανλή. Σταθερή και ανυποχώρητη στα εθνικά θέματα, αλλά χωρίς επικοινωνιακές κορώνες που απλώς διεγείρουν το λαό, χωρίς να προσφέρουν τίποτα.

*Ο ΣΕΡΓΙΟΣ ΤΣΙΦΤΗΣ ήταν γενικός γραμματέας στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου