Σοβαρά ερωτήματα για την κυβερνητική διαχείριση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο προκαλεί η παρέμβαση του Αθανάσιου Σαρόπουλου, ο οποίος αμφισβητεί ευθέως την τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι δεν υπάρχει άλλη λύση πέρα από τις θανατώσεις. Με μια ιδιαίτερα αιχμηρή ανάρτηση, ο πρόεδρος του Παραρτήματος Κεντρικής Μακεδονίας του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας καταλογίζει στην κυβέρνηση παραπληροφόρηση και ζητά ανάληψη πολιτικών ευθυνών.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η αναφορά του πρωθυπουργού στη συνέντευξη Τύπου της ΔΕΘ ότι «ειδικά για τον αφθώδη πυρετό δεν υπάρχει καμία άλλη λύση», με επίκληση της αυστηρότητας των ευρωπαϊκών κανονισμών.

Όμως, η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει τη δυνατότητα επείγοντος προστατευτικού εμβολιασμού κατά του αφθώδους πυρετού, με συγκεκριμένους όρους. Συνεπώς, η παρουσίαση των θανατώσεων ως της μοναδικής διαθέσιμης απάντησης απαιτεί πολύ περισσότερη τεκμηρίωση από μια γενική αναφορά στις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις.

Η Ευρώπη δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως άλλοθι

Το θεσμικό πλαίσιο δεν αφήνει περιθώριο να παρουσιάζεται ο εμβολιασμός ως ανύπαρκτη επιλογή. Ο κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός 2023/361 περιλαμβάνει ειδικούς κανόνες για τον επείγοντα προστατευτικό εμβολιασμό κατά του αφθώδους πυρετού, καθώς και προϋποθέσεις για τις μετακινήσεις εμβολιασμένων ζώων και προϊόντων τους. Ευρωπαϊκός Κανονισμός 2023/361

Αυτό δεν αποδεικνύει αυτομάτως ότι οποιοδήποτε εμβολιαστικό πρόγραμμα θα ήταν κατάλληλο για τη Λέσβο. Δημιουργεί, όμως, μια σαφή υποχρέωση για την κυβέρνηση. Να εξηγήσει ποια αξιολόγηση έγινε, ποιοι επιστήμονες γνωμοδότησαν και με ποια δεδομένα επιλέχθηκε η ακολουθούμενη στρατηγική.

Η απόσταση ανάμεσα στο «εξετάσαμε τον εμβολιασμό και τον απορρίψαμε για συγκεκριμένους λόγους» και στο «δεν υπάρχει καμία άλλη λύση» είναι ουσιαστική. Στην πρώτη περίπτωση υπάρχει μια απόφαση που μπορεί να ελεγχθεί. Στη δεύτερη, η πολιτική ηγεσία κλείνει τη συζήτηση πριν παρουσιάσει τα στοιχεία.

Η Κύπρος εκθέτει την απόλυτη διατύπωση

Το παράδειγμα της Κύπρου δίνει συγκεκριμένο περιεχόμενο στην αμφισβήτηση. Η Εκτελεστική Απόφαση 2026/782 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταγράφει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία υπέβαλε στις 2 Μαρτίου 2026 επίσημο σχέδιο επείγοντος προστατευτικού εμβολιασμού κατά του αφθώδους πυρετού. Η ίδια απόφαση προβλέπει τη δημιουργία ζώνης εμβολιασμού, σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανόνες. 

Η κυπριακή περίπτωση δεν αρκεί για να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι το ίδιο σχέδιο μπορεί να μεταφερθεί αυτούσιο στη Λέσβο. Αρκεί, ωστόσο, για να καταδείξει ότι η επίκληση της Ευρώπης ως συνολικού αποκλεισμού του εμβολιασμού δεν ευσταθεί.

Η κυβέρνηση οφείλει επομένως να εξηγήσει τις διαφορές, τους περιορισμούς και τα επιστημονικά κριτήρια. Οι κτηνοτρόφοι δικαιούνται να γνωρίζουν γιατί ένα εργαλείο που προβλέπεται και αξιοποιείται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν επιλέγεται για την προστασία των δικών τους εκτροφών.

Σαρόπουλος κατά Μητσοτάκη και Σχοινά

«Είπε ψέματα ο Κυριάκος Μητσοτάκης ή του είπε ψέματα ο Μαργαρίτης Σχοινάς;» διερωτάται ο Αθανάσιος Σαρόπουλος, ζητώντας παραίτηση για τους χειρισμούς στην κρίση της Λέσβου.

Πρόκειται για ευθεία πολιτική καταγγελία του ίδιου, ο οποίος επικαλείται ευρωπαϊκές και εθνικές διατάξεις, αλλά και την ανάγκη επανεξέτασης της στρατηγικής με επιστημονικούς όρους.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η αναφορά του σε ομόφωνο ψήφισμα της Συνέλευσης του Τμήματος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ, της 10ης Ιουλίου 2026. Σύμφωνα με το απόσπασμα που παραθέτει, το Τμήμα ζητά επαναξιολόγηση όλων των επιστημονικά τεκμηριωμένων επιλογών, συμπεριλαμβανομένων οργανωμένων και πλήρως ελεγχόμενων προγραμμάτων εμβολιασμού, όπου κριθούν αναγκαία.

Η θέση αυτή, όπως μεταφέρεται στην ανάρτηση, ζητά αξιολόγηση των διαθέσιμων εργαλείων. Και ακριβώς αυτή την αξιολόγηση οφείλει να παρουσιάσει δημόσια η κυβέρνηση.

Ποιοι εισηγήθηκαν και ποιοι αποφάσισαν

Ο Σαρόπουλος θέτει ακόμη το ερώτημα αν το Εθνικό Κέντρο Ελέγχου Νοσημάτων έθεσε το ζήτημα του αφθώδους πυρετού στην αρμόδια Εθνική Ομάδα Ειδικών. Το ερώτημα δεν συνιστά απόδειξη ότι η διαδικασία παρακάμφθηκε. Απαιτεί, όμως, συγκεκριμένη θεσμική απάντηση.

Πότε συνεδρίασαν τα αρμόδια όργανα; Ποιες εισηγήσεις διατυπώθηκαν; Εξετάστηκε σχέδιο εμβολιασμού για τη Λέσβο και ποια ήταν η τελική αξιολόγηση;

Η δημοσιοποίηση αυτών των στοιχείων αποτελεί στοιχειώδη όρο λογοδοσίας για αποφάσεις που επηρεάζουν το ζωικό κεφάλαιο, το εισόδημα των παραγωγών και την επιβίωση της τοπικής κτηνοτροφίας.

Η Λέσβος χρειάζεται σχέδιο με αποδείξεις

Η κυβερνητική ευθύνη βρίσκεται στην υποχρέωση να αποδείξει ότι εξαντλεί κάθε πρόσφορη, νόμιμη και επιστημονικά τεκμηριωμένη δυνατότητα περιορισμού της καταστροφής.

Οι κτηνοτρόφοι της Λέσβου δικαιούνται πλήρη ενημέρωση, αιτιολογημένες αποφάσεις και μετρήσιμο σχέδιο προστασίας και ανασυγκρότησης. Η αναγνώριση του πόνου τους από το βήμα της ΔΕΘ δεν καλύπτει αυτή την υποχρέωση.

Όταν υπάρχουν προβλεπόμενα εργαλεία και διατυπώνονται συγκεκριμένα ερωτήματα, το «δεν υπάρχει άλλη λύση» δεν κλείνει την υπόθεση. Καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την απαίτηση να δοθούν αποδείξεις.