Με τη φράση του Μπέρτολτ Μπρεχτ «Στρατηγέ, ο άνθρωπος έχει ένα ελάττωμα. Ξέρει να σκέφτεται» να δίνει το στίγμα των εκδηλώσεων, άνοιξε το απόγευμα της Παρασκευής 4 Σεπτεμβρίου, στο πάρκο Αγίας Ειρήνης στη Μυτιλήνη, η πρώτη ημέρα του 52ου Φεστιβάλ ΚΝΕ – «Οδηγητή».

Το θεατρικό δρώμενο βασισμένο σε κείμενο του Μπρεχτ, το μουσικό αφιέρωμα στους 200 εκτελεσμένους της Καισαριανής και οι πολιτικές παρεμβάσεις συνέδεσαν την ιστορική μνήμη με τις σημερινές κοινωνικές διεκδικήσεις. Το καλωσόρισμα έκανε ο Δημήτρης Ευσταθίου, γραμματέας του Τομεακού Συμβουλίου της ΚΝΕ Λέσβου, ενώ την κεντρική πολιτική ομιλία πραγματοποίησε η Λουίζα Ράζου, μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ.

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στα προβλήματα της Λέσβου, με τη Λουίζα Ράζου να ασκεί έντονη κριτική στην κυβέρνηση για τη διαχείριση του αφθώδους πυρετού και την εμπλοκή του στρατού, αλλά και να αναφέρεται στις συνθήκες εργασίας, στις ελλείψεις στην υγεία και στο κόστος ζωής για τους φοιτητές του νησιού.

Το μήνυμα του Μπρεχτ και η δύναμη της συλλογικής δράσης

Καλωσορίζοντας το κοινό, ο Δημήτρης Ευσταθίου εξήγησε ότι η επιλογή να ξεκινήσει το Φεστιβάλ με αναφορά στον Μπρεχτ συνδέεται άμεσα με το φετινό του σύνθημα. Η ικανότητα του ανθρώπου να σκέφτεται, υπογράμμισε, αποτελεί πλεονέκτημα για τον ίδιο και «ελάττωμα» για το σύστημα της εκμετάλλευσης.

Συνέδεσε αυτή τη σκέψη με την ανάγκη να αναζητούνται οι αιτίες των καθημερινών προβλημάτων, να αποφεύγονται οι πολιτικές παγίδες και να οργανώνεται η συλλογική διεκδίκηση. Απηύθυνε κάλεσμα για συμμετοχή στους αγώνες με το ΚΚΕ, θέτοντας ως προοπτική τις ριζικές κοινωνικές αλλαγές και τον σοσιαλισμό.

«Κρατάμε ζωντανό το νήμα της ιστορίας που συνδέει τους μεγάλους αγώνες του χθες με τις σύγχρονες διεκδικήσεις του σήμερα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στο πλαίσιο αυτό παρουσίασε την κεντρική έκθεση του Φεστιβάλ, αφιερωμένη στα 80 χρόνια από την ίδρυση του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, με αναφορά και στους Λέσβιους αγωνιστές που συμμετείχαν στην ένοπλη αναμέτρηση. Κάλεσε τους επισκέπτες να γνωρίσουν το περιεχόμενό της και την ιστορική διαδρομή στην οποία είναι αφιερωμένη.

Μουσικό αφιέρωμα στους 200 της Καισαριανής

Ξεχωριστή θέση στην πρώτη βραδιά είχε το αφιέρωμα στους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν από τις ναζιστικές δυνάμεις την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή.

Ο γραμματέας του Τομεακού Συμβουλίου αναφέρθηκε στις φωτογραφίες από εκείνη την ημέρα που, όπως είπε, ήρθαν στο φως της δημοσιότητας τον περασμένο Φεβρουάριο. Στάθηκε στην αξιοπρέπεια των μελλοθανάτων και υπενθύμισε ότι ανάμεσα στους εκτελεσμένους βρίσκονταν και επτά Λέσβιοι.

Όπως εξήγησε, η Τομεακή Οργάνωση ανέλαβε την πρωτοβουλία για τη διοργάνωση της συναυλίας στη μνήμη τους, με την εθελοντική συμμετοχή ντόπιων καλλιτεχνών από διαφορετικά μουσικά σχήματα. Ευχαρίστησε τους συντελεστές για την προσφορά τους, καθώς και τον Ισίδωρο Παπαγεωργίου για τη συμβολή του στην προετοιμασία.

Ένα Φεστιβάλ με πολιτικό και πολιτιστικό αποτύπωμα

Στην αρχή της ομιλίας της, η Λουίζα Ράζου χαρακτήρισε το Φεστιβάλ έναν θεσμό που, έχοντας συμπληρώσει μισό αιώνα ζωής, διατηρεί έναν βαθύ πολιτικό και πολιτιστικό δεσμό με τα εργατικά και λαϊκά στρώματα. Όπως ανέφερε, ανανεώνεται μέσα από τις αγωνίες και τα όνειρα της νέας γενιάς.

Συγχαίροντας τους συντελεστές του μουσικού αφιερώματος που είχε προηγηθεί, σημείωσε ότι τέτοιες πρωτοβουλίες επιβεβαιώνουν τον χώρο που δίνει διαχρονικά το Φεστιβάλ στη δημιουργία με μεράκι και αυθεντικότητα.

Με αφετηρία το σύνθημα του Μπρεχτ, υποστήριξε ότι η δυνατότητα του ανθρώπου να σκέφτεται είναι εκείνη που του επιτρέπει να αμφισβητεί, να αναζητά τις αιτίες πίσω από τα γεγονότα και να αντιστέκεται στις υποσχέσεις παλιών και νέων «σωτήρων». Το κάλεσμά της προς μαθητές, φοιτητές και νέους εργαζόμενους ήταν να πάρουν ενεργό ρόλο στις εξελίξεις, μέσα από τη συλλογική δράση και τη συμπόρευση με το ΚΚΕ.

«Θυσιάζουν ένα ολόκληρο νησί»

Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η τοποθέτηση της Λουίζας Ράζου για τον αφθώδη πυρετό. Περιέγραψε τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους της Λέσβου ως εκτεθειμένους στις συνέπειες μιας πολιτικής που, κατά την ίδια, αντιμετωπίζει τις ανάγκες τους ως αναλώσιμες μπροστά στα κέρδη μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων.

Κατήγγειλε έλλειψη μέτρων πρόληψης, παρά την κατάσταση στη γειτονική Τουρκία, υποστελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών και απουσία ουσιαστικής προστασίας όταν εμφανίστηκαν τα κρούσματα. Χαρακτήρισε τη διαχείριση «εγκληματική», συνδέοντάς την με την εμπειρία από την ευλογιά σε άλλες περιοχές της χώρας.

Στάθηκε επίσης στις ανάγκες αποζημίωσης και ανασύστασης των κοπαδιών, καταγγέλλοντας ότι οι παραγωγοί εγκαταλείφθηκαν απέναντι στην επιδημία. Στη δική της πολιτική αποτίμηση, η Λέσβος θυσιάζεται ως «σύγχρονη Ιφιγένεια» για την εξυπηρέτηση μιας χούφτας επιχειρηματικών ομίλων.

Η ομιλήτρια επανέλαβε τη θέση του ΚΚΕ ότι η διαχείριση της ζωονόσου γίνεται με κριτήριο τα συμφέροντα τεσσάρων έως πέντε μεγάλων εξαγωγέων φέτας. Υποστήριξε ότι στο όνομα αυτών των συμφερόντων επιλέγεται ο οικονομικός στραγγαλισμός του νησιού και αναφέρθηκε στην επίσκεψη του Δημήτρη Κουτσούμπα και στην ομιλία του στην Καλλονή, όπου, όπως είπε, το κόμμα παρουσίασε στοιχεία και επιχειρήματα για αυτή τη θέση.

«Εμπαιγμός» η εμπλοκή του στρατού

Ξεχωριστή αναφορά έκανε στην απόφαση εμπλοκής του στρατού στη διαχείριση της κρίσης. «Και τώρα, το τελευταίο, επιστράτευσαν τον στρατό να αντικαταστήσει τις κτηνιατρικές υπηρεσίες», ανέφερε, χαρακτηρίζοντας την επιλογή «εμπαιγμό που δίκαια προκαλεί την αγανάκτηση όλου του λαού της Λέσβου».

Για να αναδείξει την αντίφαση που καταλογίζει στις κρατικές προτεραιότητες, αντιπαρέβαλε τη συμμετοχή σε στρατιωτικές επιχειρήσεις με την αδυναμία αντιμετώπισης της ζωονόσου: «Επιτελικό και ικανό να αναχαιτίζει πυραύλους στη Μέση Ανατολή, ανίκανο να ανακόψει μια ζωονόσο».

Κατά την ίδια, πρόκειται για ένα κράτος γενναιόδωρο προς τους επιχειρηματικούς ομίλους, το οποίο επικαλείται δημοσιονομικούς περιορισμούς απέναντι στα αιτήματα εργαζομένων και κτηνοτρόφων. Υποστήριξε ότι οι κατακτήσεις μπορούν να αποσπώνται μέσα από την πίεση των οργανωμένων αγώνων, συνδέοντας αυτή τη διεκδίκηση με τη συνολική πολιτική πρόταση του ΚΚΕ για ανατροπή.

Η αλληλεγγύη στους κτηνοτρόφους και η σημασία της οργάνωσης

Η Λουίζα Ράζου επέμεινε ότι οι παραγωγοί του νησιού δεν έμειναν παθητικοί απέναντι στην καταστροφή. Αναφέρθηκε στη δράση του οργανωμένου αγροτικού κινήματος και της Ομοσπονδίας του, στη συμμετοχή κομμουνιστών και άλλων αγωνιστών, καθώς και στη συνεργασία με το Εργατικό Κέντρο και άλλους φορείς.

Μίλησε για ένα μεγάλο κύμα αλληλεγγύης και παρουσίασε τις κινητοποιήσεις ως παράδειγμα της δύναμης που μπορεί να αποκτήσει η κοινή δράση διαφορετικών κοινωνικών ομάδων. Όπως υπογράμμισε, παραμένει κρίσιμο οι διεκδικήσεις να συνοδεύονται από την ανάδειξη των πολιτικών ευθυνών για την κρίση.

Αιχμές στον Τσίπρα για τον εμβολιασμό και τα αιτήματα των παραγωγών

Στο ίδιο πλαίσιο, η ομιλήτρια άσκησε έντονη κριτική στον Αλέξη Τσίπρα για όσα, σύμφωνα με την ίδια, ανέφερε κατά την επίσκεψή του στη Λέσβο σχετικά με τη μη επιλογή του εμβολιασμού.

Όπως μετέφερε, ο πρώην πρωθυπουργός συνέδεσε το ζήτημα με την υποχρέωση καταγραφής του ζωικού κεφαλαίου και όσα θα μπορούσε να αποκαλύψει αυτή η διαδικασία. Η Λουίζα Ράζου υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη ερμηνεία μεταφέρει τη συζήτηση στη σκανδαλολογία και αφήνει εκτός κριτικής τα οικονομικά συμφέροντα που, κατά το ΚΚΕ, βρίσκονται πίσω από τη διαχείριση.

Τον κατηγόρησε ακόμη ότι δεν ανέλαβε συγκεκριμένες δεσμεύσεις απέναντι στα αιτήματα του οργανωμένου αγροτικού και κτηνοτροφικού κινήματος. Συνέδεσε την κριτική αυτή με τη θέση της ότι η απομάκρυνση μιας κυβέρνησης δεν συνεπάγεται αλλαγή πολιτικής, εφόσον διατηρούνται οι ίδιες στρατηγικές επιλογές.

Αναφερόμενη συνολικότερα στα υπόλοιπα κόμματα, υποστήριξε ότι, παρά τις επιμέρους διαφορές τους, συγκλίνουν στις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στους δημοσιονομικούς στόχους και στις προτεραιότητες χρηματοδότησης των επιχειρηματικών ομίλων.

Ακρίβεια και κυβερνητικές εξαγγελίες στο στόχαστρο

Με αφορμή την επικείμενη ομιλία του πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, η Λουίζα Ράζου επέκρινε το κυβερνητικό αφήγημα για την ανάπτυξη. Υποστήριξε ότι πίσω από τους θετικούς οικονομικούς δείκτες βρίσκονται η πίεση στο λαϊκό εισόδημα, η φορολογική επιβάρυνση και η ανασφάλεια, την ώρα που μεγάλες επιχειρήσεις αυξάνουν την κερδοφορία τους.

Χαρακτήρισε τις κυβερνητικές παροχές προς τους εργαζόμενους «μερεμέτια», αντιπαραβάλλοντάς τες με τη στήριξη προς το κεφάλαιο. Άσκησε κριτική και στους πανηγυρισμούς για την πρόωρη αποπληρωμή του χρέους, υποστηρίζοντας ότι ο λαός εξακολουθεί να επωμίζεται βάρη που δεν δημιούργησε ο ίδιος.

Παράλληλα, συνέδεσε την οικονομική πίεση με την προσαρμογή της οικονομίας στις πολεμικές προτεραιότητες και αναφέρθηκε στις κινητοποιήσεις συνδικάτων, αγροτών και νεολαίας στη Θεσσαλονίκη, προβάλλοντας το σύνθημα «Δεν πληρώνουμε για τον πόλεμο και τα κέρδη τους».

Οι συνθήκες εργασίας και οι ελλείψεις στην υγεία της Λέσβου

Επιστρέφοντας στην καθημερινότητα του νησιού, έθεσε το ερώτημα ποιες είναι οι πραγματικές συνθήκες για τους νέους εργαζόμενους. Μίλησε για εντατικοποίηση, εξαντλητικά ωράρια και υποχώρηση εργασιακών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων.

Αναφέρθηκε στους εργαζόμενους που έχασαν τη ζωή τους στη Λέσβο, υποστηρίζοντας ότι τα εργατικά δυστυχήματα δεν μπορούν να αποδίδονται στην «κακή ώρα». Τα συνέδεσε με την απουσία μέτρων προστασίας και επαρκών μηχανισμών ελέγχου της εργοδοτικής αυθαιρεσίας.

Ανάλογη ήταν η κριτική της για την υγεία. Υποστήριξε ότι οι υπουργικές επισκέψεις, τα εγκαίνια, οι ανακαινίσεις και οι ενεργειακές αναβαθμίσεις δεν αναιρούν την καθημερινή πραγματικότητα της υποστελέχωσης. Κατά την ίδια, πίσω από τις κτιριακές παρεμβάσεις παραμένουν οι δυσκολίες κάλυψης των υγειονομικών αναγκών των κατοίκων.

Τα ακριβά ενοίκια και η ανασφάλεια της νέας γενιάς

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους φοιτητές του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Μυτιλήνη, οι οποίοι, όπως σημείωσε, έρχονται αντιμέτωποι με την ακρίβεια, τα πανάκριβα ενοίκια και την έλλειψη επαρκούς μέριμνας για σίτιση και στέγαση.

Επέκρινε την επιχειρηματική λειτουργία της εκπαίδευσης και την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, υποστηρίζοντας ότι η μόρφωση μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε ακριβό προνόμιο. Συνέδεσε αυτή την εικόνα με την ανασφάλεια που περιμένει τους νέους στην εργασία, τις ελαστικές μορφές απασχόλησης, τις χαμηλές αμοιβές και τις απλήρωτες υπερωρίες.

Στάθηκε, επίσης, στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται η ενημέρωση και η στάση της νεολαίας μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα. Υποστήριξε ότι το σύστημα επιδιώκει νέους εξαντλημένους από την ανασφάλεια, που καταναλώνουν διαρκώς εικόνες και τίτλους, χωρίς να αναζητούν τις αιτίες των γεγονότων ή να μετατρέπουν την αντίδρασή τους σε συλλογική δράση.

Το ΚΚΕ, ανέφερε, καλεί τους νέους να σκέφτονται, να αμφισβητούν και να μελετούν την ιστορία. «Να μην θεωρούν φυσιολογικό να δουλεύουν περισσότερο και να ζουν χειρότερα», όπως είπε χαρακτηριστικά.

Αντιπολεμική παρέμβαση με αναφορές στο Αιγαίο

Εκτενές μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε στις διεθνείς εξελίξεις. Η Λουίζα Ράζου περιέγραψε την όξυνση των ανταγωνισμών ανάμεσα στα μεγάλα καπιταλιστικά κέντρα ως σύγκρουση για αγορές, ενεργειακές πηγές, δρόμους μεταφοράς εμπορευμάτων και σφαίρες επιρροής.

Υποστήριξε ότι η βαθύτερη ελληνική εμπλοκή στους σχεδιασμούς του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετατρέπει τη χώρα σε στόχο αντιποίνων και δεν προστατεύει τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Σύνδεσε τις εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις με αυτό το πλαίσιο, υπογραμμίζοντας ότι η Λέσβος έχει εμπειρία από την εναλλαγή των περιόδων «ήρεμων νερών» με τις φάσεις έντασης.

Επέκρινε τις δαπάνες για νατοϊκούς εξοπλισμούς, υποστηρίζοντας ότι αφαιρούν πόρους από την υγεία, την παιδεία και τις κοινωνικές ανάγκες. Εξέφρασε αλληλεγγύη στον παλαιστινιακό λαό και στους λαούς που υφίστανται πολεμικές επεμβάσεις, τονίζοντας ότι οι εργαζόμενοι δεν έχουν συμφέρον να στοιχίζονται πίσω από ανταγωνιστικά στρατόπεδα.

Αιχμές άφησε και σε αυτό το πεδίο κατά του Αλέξη Τσίπρα, επικρίνοντας τη στάση του για την ελληνοϊσραηλινή συνεργασία και την απουσία, όπως υποστήριξε, ουσιαστικής τοποθέτησης για τον πόλεμο κατά την επίσκεψή του στο νησί.

«Κανένας Έλληνας φαντάρος έξω από τα σύνορα»

Η Λουίζα Ράζου επανέλαβε το αίτημα επιστροφής των ελληνικών στρατιωτικών αποστολών και των φρεγατών, καθώς και τις θέσεις του ΚΚΕ για αποδέσμευση από το ΝΑΤΟ και κλείσιμο των ξένων βάσεων.

«Κανένας Έλληνας φαντάρος και στρατιωτικός έξω από τα σύνορα της χώρας», τόνισε, συνδέοντας την αντιπολεμική πάλη με τα δικαιώματα των στρατευμένων και την αξιοπρεπή θητεία.

Αναφέρθηκε στις κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις και στις συναντήσεις του ΚΚΕ με ενώσεις στρατιωτικών, καθώς και στη στήριξη προς αξιωματικούς, υπαξιωματικούς και φαντάρους που εκφράζουν δημόσια την αντίθεσή τους στην εμπλοκή στους πολέμους. Κάλεσε τους μαζικούς φορείς της περιοχής να κάνουν δική τους υπόθεση αυτές τις διεκδικήσεις, ενώ εξέφρασε αλληλεγγύη και στους ναυτεργάτες που εργάζονται σε εμπόλεμες ζώνες.

Η ιστορική διαδρομή του ΚΚΕ στη Λέσβο και το κάλεσμα για συνέχεια

Αναφερόμενη στους δεσμούς του ΚΚΕ με το νησί, η ομιλήτρια υποστήριξε ότι η Λέσβος δεν χαρακτηρίζεται «κόκκινο νησί» μόνο λόγω των εκλογικών αποτελεσμάτων. Μίλησε για βαθιές ιστορικές ρίζες, από τις προπολεμικές οργανώσεις και το «Go Back» μέχρι τους εκτελεσμένους, τους εξόριστους και τα χωριά που ανέδειξαν αγωνιστές.

Υποστήριξε ότι αυτή η παράδοση ανανεώνεται μέσα στους σημερινούς κοινωνικούς αγώνες και κάλεσε σε ενίσχυση του κόμματος, εκφράζοντας την επιδίωξη να διατηρηθεί και να ενδυναμωθεί η κοινοβουλευτική του εκπροσώπηση από τη Λέσβο.

Παρουσιάζοντας την πρόταση του ΚΚΕ για τον σοσιαλισμό, ανέφερε ότι η ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας επιτρέπει σταθερή εργασία με λιγότερες ώρες, δημόσια και δωρεάν υγεία και παιδεία, πρόσβαση στον πολιτισμό, στον αθλητισμό και στην αναψυχή. Κατά την ίδια, εμπόδιο αποτελεί η οργάνωση της οικονομίας με κριτήριο το ιδιωτικό κέρδος.

Ολοκλήρωσε με κάλεσμα σε εργαζόμενους, αγρότες, κτηνοτρόφους, αυτοαπασχολούμενους και νέους να συμμετάσχουν στην οργανωμένη πάλη. «Κανένας δεν πρέπει να αισθάνεται μόνος του», τόνισε, προσθέτοντας ότι «η δύναμή μας βρίσκεται στην οργάνωση, στη συλλογικότητα, στην ταξική αλληλεγγύη».