Μια ξεχωριστή βραδιά, αφιερωμένη στους ανθρώπους που έδωσαν μορφή και ζωή στο ξύλο, γράφοντας ένα σημαντικό κεφάλαιο της ναυτικής ιστορίας της Λέσβου, πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 15 Ιουλίου στη Μαρίνα Πλωμαρίου.

Η εκδήλωση με τίτλο «Η Ξυλοναυπηγική Παράδοση στο Αιγαίο – Η περίπτωση του Πλωμαρίου. Αφιέρωμα στους Καραβομαραγκούς του» έφερε στο προσκήνιο την πλούσια ναυπηγική κληρονομιά της περιοχής, αλλά και την ανάγκη να διασωθεί και να μεταδοθεί στις επόμενες γενιές μια τέχνη άρρηκτα συνδεδεμένη με τη ζωή, την οικονομία και την κοινωνική ανάπτυξη του τόπου.

Τη διοργάνωση ανέλαβαν ο Πολιτιστικός Σύλλογος Πλωμαρίου «Το Πόλιον» και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Η εκδήλωση τελούσε υπό την αιγίδα της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής και πραγματοποιήθηκε με τη συνεργασία του Δήμου Μυτιλήνης, του Λιμεναρχείου Πλωμαρίου και του Ούζου Πλωμαρίου – Ισίδωρος Αρβανίτης, ενώ μεγάλος χορηγός ήταν η ΑΜΚΕ «Αιγέας».

Το Πλωμάρι ως ναυπηγικό κέντρο του Ανατολικού Αιγαίου

Μετά τους χαιρετισμούς των επισήμων, η πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Πλωμαρίου, Δρ. Μυρσίνη Βαρτή-Ματαράγκα, καλωσόρισε τους παρευρισκόμενους και αναφέρθηκε στη σημασία της πρωτοβουλίας για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.

Κατά τη διάρκεια της βραδιάς, επιστήμονες και ερευνητές παρουσίασαν σημαντικές πτυχές της ξυλοναυπηγικής δραστηριότητας στη Λέσβο και ευρύτερα στο Αιγαίο.

Ο ερευνητής Ιστορίας της Ναυπηγικής, Δρ. Κώστας Δαμιανίδης, ανέπτυξε το θέμα «Πλωμάρι: Ένα ναυπηγικό κέντρο του Ανατολικού Αιγαίου», φωτίζοντας τον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισε η περιοχή στην ανάπτυξη της παραδοσιακής ναυπηγικής.

Ακολούθησε η ομιλία του Στρατή Χαραλάμπους, αντιστράτηγου ε.α. και μέλους της Εταιρείας Λεσβιακών Μελετών, ο οποίος αναφέρθηκε στον Οθωμανικό ταρσανά της Μυτιλήνης και παρουσίασε λιγότερο γνωστές πτυχές της ναυπηγικής ιστορίας του νησιού.

Λεύκωμα και ντοκιμαντέρ για τους τελευταίους μάστορες

Ιδιαίτερη θέση στην εκδήλωση κατείχε η παρουσίαση του λευκώματος και του ντοκιμαντέρ «Ξυλοναυπηγική Παράδοση του Πλωμαρίου – Αφιέρωμα στους Καραβομαραγκούς Δούκα Γιαμουγιάννη και Ανδρέα Λιόλιου» από τη Δρ. Κλειώ Χατζηδανιήλ.

Η συγγραφέας Μυρσίνη Βαρτή-Ματαράγκα μίλησε για τη δημιουργία του λευκώματος και την προσπάθεια καταγραφής της γνώσης, των εμπειριών και της διαδρομής των καραβομαραγκών του Πλωμαρίου. Στη συνέχεια προβλήθηκε το ντοκιμαντέρ που επιμελήθηκε ο Γιώργος Παπαδόπουλος, μεταφέροντας στο κοινό εικόνες και αφηγήσεις από έναν κόσμο που κινδυνεύει να χαθεί.

Μέσα από τις μαρτυρίες αναδείχθηκε όχι μόνο η τεχνική δεξιοτεχνία των παλιών μαστόρων, αλλά και η βαθιά σχέση τους με τη θάλασσα, το ξύλο και τα σκαριά που δημιουργούσαν με υπομονή, εμπειρία και μεράκι.

Συζήτηση για το μέλλον του ξύλινου καϊκιού

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης πραγματοποιήθηκαν σύντομες παρεμβάσεις και ανοιχτή συζήτηση για τη διατήρηση της παραδοσιακής ξυλοναυπηγικής τέχνης και τις δυνατότητες που υπάρχουν για τη συνέχισή της στις σύγχρονες συνθήκες.

Κοινή διαπίστωση αποτέλεσε ότι η προστασία του ξύλινου καϊκιού δεν αφορά μόνο τη διάσωση ενός στοιχείου της πολιτιστικής κληρονομιάς. Συνδέεται με τη μετάδοση πολύτιμης τεχνογνωσίας, τη δημιουργία νέων επαγγελματικών διεξόδων και τη διατήρηση της ιδιαίτερης ναυτικής φυσιογνωμίας του Αιγαίου.

Τον συντονισμό της εκδήλωσης είχε η καθηγήτρια Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Δρ. Αναστασία Ζήση.

Συγκίνηση στις τιμητικές διακρίσεις

Μία από τις πλέον συγκινητικές στιγμές της βραδιάς ήταν η απονομή τιμητικών διακρίσεων από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Πλωμαρίου στους καραβομαραγκούς της περιοχής και στους απογόνους τους.

Οι διακρίσεις αποτέλεσαν μια συμβολική πράξη αναγνώρισης προς τους ανθρώπους που, με τα χέρια και τη γνώση τους, συνέβαλαν στη διατήρηση και την εξέλιξη της ξυλοναυπηγικής τέχνης. Παράλληλα, υπενθύμισαν την ανάγκη να καταγραφούν οι ιστορίες και οι τεχνικές των τελευταίων μαστόρων πριν χαθούν οριστικά.

Η βραδιά έκλεισε με μουσική, χορό και γεύσεις του τόπου

Το καλλιτεχνικό μέρος ανέλαβε η χορευτική ομάδα του Μικρασιατικού Συλλόγου Αγιοπαρασκευούσηδων – Τσεσμελήδων Μυτιλήνης «Το Κιόστε». Τα μέλη της παρουσίασαν μικρασιατικούς χορούς, φορώντας την παραδοσιακή φορεσιά του χωριού Κιόστε του Τσεσμέ.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με παραδοσιακά τοπικά εδέσματα και ούζο, σε μια ατμόσφαιρα που συνέδεσε τη ναυτική μνήμη με τη μουσική, τον χορό και τη λεσβιακή φιλοξενία.

Η βραδιά στη Μαρίνα Πλωμαρίου δεν αποτέλεσε απλώς μια αναδρομή στο παρελθόν. Ήταν ένας φόρος τιμής στους καραβομαραγκούς και, ταυτόχρονα, μια δημόσια υπενθύμιση ότι η ξυλοναυπηγική παράδοση μπορεί να έχει μέλλον, εφόσον στηριχθεί, προστατευτεί και περάσει στις επόμενες γενιές.