Το «Προσφυγάκι» είναι το πιο συγκινητικό, τρυφερό έκθεμα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Το ανακάλυψε το 1922, στη Νύσση της Μικράς Ασίας ο αρχαιολόγος Κωνσταντίνος Κουρουνιώτης , το μετέφερε στην Αθήνα και το όνομά του αυτό το μικρό ελληνιστικό ή ρωμαϊκό άγαλμα το πήρε λόγω της Μικρασιατικής «καταγωγής» του.

Η ιστορία της ανθρωπότητας είναι και η ιστορία των μετακινήσεων των πληθυσμών. Λαοί έφευγαν από τους τόπους τους, ζούσαν άλλου, επέστρεφαν ή όχι, αλλά από αυτό το αλισβερίσι προέκυψε ο τεράστιος πλούτος «αυτού του κόσμου του μικρού, του μέγα».

Αυτές οι μετακινήσεις σχεδόν ποτέ δεν υπήρξαν εκούσιες. Πόλεμοι, λιμοί, φυσικές καταστροφές εξανάγκαζαν άμαχο και αδύναμο πληθυσμό να εγκαταλείψει την εστία του. Επίσης πάντα συνέτρεχαν υπέρτεροι γεωπολιτικοί λόγοι και συμφέροντα εξουσιών. Ανάμεσα σε αυτόν τον κόσμο, συνυπήρχαν απελπισμένοι άνθρωποι και εγκληματικά στοιχεία, όπως και πολλοί που εκμεταλλεύονταν αυτή τη δυστυχία με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.

Τέλος, ναι! Αυτοί οι πληθυσμοί γινόντουσαν ακούσια υποχείρια υπέρτερων δυνάμεων.Η συζήτηση επομένως σήμερα πώς και γιατί οι πρόσφυγες και μετανάστες βρέθηκαν εδώ, είναι μια πλευρά του ζητήματος.

Η άλλη πλευρά είναι η καθαρά ανθρωπιστική, πλευρά που αναγνωρίζει όλη η διεθνής κοινότητα για αυτό έχει υπογράψει και ανάλογες συμβάσεις, άσχετο αν τις σέβεται ή όχι.

Φίλοι αναρωτιούνται πώς γίνεται το μίσος να ξεσπάει απέναντι σε μωρά παιδιά. Και ρωτάω κι εγώ με τη σειρά μου: ποιος αυταρχισμός, ποια χούντα, ποιος φασισμός σεβάστηκε τα παιδιά;

Η σφαγή γυναικοπαίδων ήταν από αιώνες πάγια πολεμική τακτική και ο Μένγκελε σε παιδιά έκανε τα πειράματά του. Εξάλλου η θεώρηση του παιδιού ως ανεξάρτητου ατόμου που χρήζει προστασίας είναι σχετικά πρόσφατη, σχεδόν ενός αιώνα. Μέχρι τότε τα παιδιά δεν ήταν τίποτα, μόνο χέρια για το χωράφι και τα εργοστάσια.
Διαβάζω και εκκλήσεις στα χριστιανικά αισθήματα των φωνασκούντων.

Μα οι περισσότεροι από όσους δηλώνουν χριστιανοί είναι είτε από παράδοση, είτε από συνήθεια, είτε για να μοιάζουν στους άλλους. Η εσωτερίκευση της χριστιανικής Αγάπης είναι μια δύσκολη και επώδυνη πνευματική και ψυχική διαδικασία.
Πόσους Αναστάσιους Αλβανίας γνωρίζουμε;

Ξέρω ότι το πρόβλημα είναι περίπλοκο, αλλά και κάθε ρατσισμός, κάθε μίσος στηρίζεται σε μια δύσκολη πραγματικότητα, σε έναν ενδόμυχο φόβο. Ο αντισημιτισμός προυπήρχε του Χίτλερ.

Δουλειά, λοιπόν, της όποιας πολιτικής ηγεσίας είναι να κατευνάσει αυτόν τον φόβο κι όχι να λέει σαν εκείνο τον ανεκδιήγητο Γενικό Γραμματέα Μεταναστευτικής Πολιτικής, ότι «δεχόμαστε εισβολή», ευνοώντας κάθε θεωρία συνωμοσίας και θωπεύοντας το μίσος.

Αναγνωρίζω ότι ουδείς μπορεί να είναι δυνατότερος από την εποχή του, αλλά αυτή τη στιγμή έχουμε τα ιστορικά παραδείγματα της δεκαετίας του '30 και δεν έχουμε καμία δικαιολογία... Το πού οδηγεί το μίσος το έχουμε μάθει καλά και όχι δεν θα έχει τώρα διαφορετικά αποτελέσματα.

Το τέρας έχει ξυπνήσει για τα καλά και ο καθένας ας αποφασίσει με ποια πλευρά θέλει να είναι: ή θα σώζουμε τα παιδιά ή θα τα πνίγουμε στο Αιγαίο... Μέση λύση δεν υπάρχει και όχι μόνο για τα παιδιά, για όλους μας.

* Η Βασιλική Δραγάτση είναι εκπαιδευτικός