Μια απίστευτη περιπέτεια που θυμίζει λαβύρινθο της δημόσιας διοίκησης βιώνει τα τελευταία χρόνια μια 19χρονη κοπέλα από τον Πολιχνίτο, η οποία σήμερα παραμένει χωρίς δελτίο ταυτότητας, αδυνατώντας να ασκήσει βασικά δικαιώματα που για τους περισσότερους πολίτες θεωρούνται αυτονόητα.

Η υπόθεση, σύμφωνα με όσα καταγγέλλει  ο πατέρας του παιδιού, το όνομα του οποίου είναι στη διάθεση κάθε ενδιαφερόμενου, δεν δημοσιεύεται όμως για ευνόητους λόγους,  ξεκινά από τη γέννηση του κοριτσιού το 2007. Ο πατέρας είναι Έλληνας πολίτης και η μητέρα βουλγαρικής καταγωγής, η οποία διέμενε μόνιμα στη Λέσβο. Την περίοδο που γεννήθηκε το παιδί το ζευγάρι δεν είχε ακόμη παντρευτεί. Ωστόσο, όπως αναφέρει η οικογένεια, ακολουθήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες για τη νόμιμη αναγνώριση του παιδιού από τον πατέρα του με συμβολαιογραφική πράξη, ενώ η ανήλικη εγγράφηκε κανονικά στο δημοτολόγιο στη μερίδα του πατέρα της.

Τα επόμενα χρόνια η οικογένεια συνέχισε κανονικά τη ζωή της. Οι γονείς παντρεύτηκαν και απέκτησαν ακόμη ένα παιδί. Η νεαρή μεγάλωσε στη Λέσβο, φοίτησε σε ελληνικά σχολεία και δεν αντιμετώπισε ποτέ κάποιο ζήτημα σχετικά με την ταυτότητα ή την ιθαγένειά της.

Όλα άλλαξαν όταν έφτασε η στιγμή να εκδώσει το πρώτο της δελτίο ταυτότητας.

Σύμφωνα με τον πατέρα της, κατά την επίσκεψή της στο αρμόδιο Αστυνομικό Τμήμα αποκαλύφθηκε ένα σοβαρό διοικητικό πρόβλημα. Παρά το γεγονός ότι ήταν εγγεγραμμένη στα ελληνικά δημοτολόγια, οι υπηρεσίες θεώρησαν ότι δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί ως Ελληνίδα πολίτης αλλά ως Βουλγάρα υπήκοος.

Από εκείνη τη στιγμή ξεκίνησε ένας πολυετής αγώνας της οικογένειας για να αποδείξει κάτι που θεωρούσε αυτονόητο.

Το παράδοξο της υπόθεσης, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της οικογένειας, είναι ότι η νεαρή δεν φαίνεται να είναι καταχωρημένη πουθενά στη Βουλγαρία. Όπως υποστηρίζουν, ούτε η ίδια εμφανίζεται σε βουλγαρικά δημοτολόγια ούτε έχει δηλωθεί εκεί ο γάμος της μητέρας της, η οποία εξακολουθεί να εμφανίζεται ως άγαμη στις βουλγαρικές αρχές.

Την ίδια στιγμή η καθημερινότητα της 19χρονης έχει ανατραπεί πλήρως.

Χωρίς δελτίο ταυτότητας δεν μπόρεσε να συμμετάσχει σε δραστηριότητες που για τους συνομηλίκους της ήταν αυτονόητες. Δεν κατάφερε να ακολουθήσει τους συμμαθητές της σε σχολική εκδρομή, ενώ σύμφωνα με την οικογένειά της δεν μπόρεσε να συμμετάσχει ούτε στις Πανελλαδικές Εξετάσεις μετά την ολοκλήρωση της φοίτησής της στο Λύκειο.

Σήμερα, όπως περιγράφει ο πατέρας της, βρίσκεται σε ιδιαίτερα επιβαρυμένη ψυχολογική κατάσταση, αισθανόμενη εγκλωβισμένη σε μια πραγματικότητα που δεν της επιτρέπει να σχεδιάσει το μέλλον της. Χωρίς ταυτότητα δεν μπορεί να εργαστεί, να προχωρήσει σε μια σειρά διοικητικών διαδικασιών ούτε να ασκήσει πλήρως τα δικαιώματά της ως ενήλικη.

Πρόσφατα η οικογένεια, με τη συνδρομή του δικηγόρου Προκόπη Τζιμή, προχώρησε σε προσφυγή προς την αρμόδια Διεύθυνση Ιθαγένειας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου, ζητώντας να εξεταστεί ο φάκελος της υπόθεσης και να δοθεί οριστική λύση. Ωστόσο, σύμφωνα με όσα αναφέρουν, μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει τελική απάντηση, ενώ εξακολουθούν να ζητούνται πρόσθετα έγγραφα από τις βουλγαρικές αρχές.

Η δήλωση του δικηγόρου Προκόπη Τζιμή

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν όσα αναφέρει σε δήλωσή του ο δικηγόρος της οικογένειας ο οποίος αναφέρει ότι η υπόθεση δεν αφορά την προνομιακή μεταχείριση αλλοδαπού ούτε πολιτογράφηση αλλοδαπού αλλά για την διαπίστωση μιας νομικής κατάστασης. Αναφέρει συγκεκριμένα: 

«Πρόκειται για μία υπόθεση, που  την ανέλαβα πριν από περίπου έναν μήνα. Από την πρώτη στιγμή θεώρησα —και εξακολουθώ να θεωρώ— ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί με ψυχραιμία, νομική ακρίβεια και σεβασμό τόσο προς την αιτούσα και την οικογένειά της, όσο και προς τη Διοίκηση, η οποία καλείται να εξετάσει τα στοιχεία και να εφαρμόσει τον νόμο.

Δεν μιλάμε για προνομιακή μεταχείριση, ούτε για πολιτογράφηση ενός αλλοδαπού πολίτη. Μιλάμε για τη διαπίστωση μιας νομικής κατάστασης που, σύμφωνα με τα στοιχεία του φακέλου, προβλέπεται από τον Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας. Ειδικότερα, η εντολέας μου γεννήθηκε στην Ελλάδα, μεγάλωσε εδώ, φοίτησε σε ελληνικό σχολείο και έχει όλη της τη ζωή συνδεδεμένη με αυτόν τον τόπο. Το κρίσιμο, όμως, νομικό στοιχείο είναι ότι αναγνωρίστηκε νόμιμα ως τέκνο Έλληνα πατέρα, με συμβολαιογραφική πράξη, ενώ ήταν ανήλικη. Σε αυτή την περίπτωση, ο νόμος προβλέπει ότι η ελληνική ιθαγένεια κτάται από τον χρόνο της αναγνώρισης, εφόσον βεβαίως επιβεβαιωθεί ότι πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Αυτό, λοιπόν, το οποίο αιτείται η εντολέας μου από την αρμόδια Διεύθυνση Ιθαγένειας δεν είναι να δημιουργήσει εκ των υστέρων ένα δικαίωμα, αλλά να εξετάσει τον φάκελο, να επαληθεύσει τα δημόσια έγγραφα (ληξιαρχική πράξη, πράξη αναγνώρισης, στοιχεία πατρότηταςκλπ) και να εκδώσει τη διαπιστωτική πράξη που αντιστοιχεί στη νόμιμη κατάσταση της αιτούσας.

Ακόμη κι αν η Διοίκηση έχει οποιαδήποτε επιφύλαξη ως προς το αν η αιτούσα έχει ή θα μπορούσε να έχει βουλγαρική ιθαγένεια, αυτό δεν σημαίνει ότι το αίτημα μπορεί να μείνει μετέωρο. Η αρμόδια Διεύθυνση Ιθαγένειας έχει, από τον ίδιο τον Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας, αρμοδιότητα και ευθύνη να ερευνήσει τα κρίσιμα ληξιαρχικά και δημοτολογικά στοιχεία. Αν υπάρχει αμφιβολία που αφορά αλλοδαπή έννομη τάξη, η Διοίκηση διαθέτει θεσμικά εργαλεία, η Διοίκηση μπορεί να ζητήσει διευκρινίσεις μέσω των αρμόδιων προξενικών ή διπλωματικών αρχών και, στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, να αξιοποιήσει μηχανισμούς διοικητικής συνεργασίας μεταξύ κρατών-μελών. Αυτό, το οποίο κατά την άποψη μου, δεν είναι ορθό είναι να μετακυλίεται όλο το βάρος στην αιτούσα, ιδίως όταν υπάρχει αντικειμενική δυσχέρεια προσκόμισης αλλοδαπών στοιχείων. Η υπόθεση, λοιπόν, πρέπει να κριθεί με βάση τον νόμο, τα δημόσια έγγραφα και την αυτεπάγγελτη έρευνα που οφείλει να διενεργήσει η αρμόδια υπηρεσία, με σεβασμό στην αρχή της χρηστής διοίκησης». 

Η υπόθεση της 19χρονης από τον Πολιχνίτο αναδεικνύει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο πώς μια γραφειοκρατική εκκρεμότητα μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικό αδιέξοδο για έναν νέο άνθρωπο. Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι πόσο ακόμη θα χρειαστεί να περιμένει μια κοπέλα που γεννήθηκε, μεγάλωσε και ζει στη Λέσβο για να αποκτήσει το αυτονόητο, την επίσημη ταυτότητά της.