Στα όρια της εγκατάλειψης βρίσκεται ο ελαιώνας της Λέσβου, όπως μαρτυρούν οι εικόνες που αντικρίζουν όσοι κάνουν μια βόλτα στα λιοχώραφα του νησιού αυτές τις ημέρες (Ιούνιος 2026).

Παραγωγοί από όλες τις βασικές ελαιοκομικές περιοχές του νησιού αναφέρουν πως η πολύ καλή ανθοφορία δεν εξελίχθηκε σε εξίσου καλή καρπόδεση. Άλλα δέντρα έχουν πολύ καρπό, σε άλλα η καρπόδεση είναι μέτρια και σε άλλα εξαιρετικά περιορισμένη.

Ελαιοπαραγωγοί που μίλησαν στο «Ν» υποστηρίζουν πως ο καρπός που έμεινε ασυγκόμιστος από τον προηγούμενο χειμώνα είχε ως συνέπεια τα δέντρα αυτά να μην μπουν σε κατάσταση ανθοφορίας και καρπόδεσης την άνοιξη του 2026. Το ίδιο συνέβη και με τα δέντρα που δεν δέχονται καλλιεργητικές φροντίδες (κλάδεμα, καθάρισμα από λαίμαργα και κολοριζίτες, βασική λίπανση, ψεκασμοί κ.λπ.) ή αντιμετωπίζουν προβλήματα από ασθένειες, όπως το κυκλοκόνιο, η φόμα και διάφορες ασθένειες του ξύλου.

Πολύ μεγάλα τμήματα των ελαιώνων της Λέσβου έμειναν χωρίς καλλιεργητικές φροντίδες καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025. Η κατάσταση έγινε ακόμη χειρότερη το 2026. Αιτία είναι το υψηλό κόστος καλλιέργειας σε συνδυασμό με τις πολύ χαμηλές τιμές παραγωγού για το ελαιόλαδο, οι οποίες αναμένεται να είναι ακόμη χαμηλότερες τον χειμώνα 2026 – 2027.

Το αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι ότι οι ιδιαίτερα ικανοποιητικές βροχοπτώσεις που δέχθηκαν οι ελαιώνες της Λέσβου, με περισσότερες από 41 ίντσες νερού έως το τέλος του Μαΐου, δεν οδήγησαν στα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Η καλή ανθοφορία της άνοιξης δεν μετατράπηκε σε εξίσου καλή καρπόδεση.

Απογοητευμένοι και αδιάφοροι οι ελαιοπαραγωγοί

Οι ελαιοπαραγωγοί του νησιού εμφανίζονται απογοητευμένοι και αδιάφοροι, καθώς γνωρίζουν από τώρα ότι δεν θα μπορέσουν να καλύψουν το κόστος παραγωγής. Πολλοί θεωρούν πως η σεζόν 2026 – 2027 θα είναι ακόμη μία χαμένη χρονιά για αυτούς.

Η στάση αυτή αποτυπώνεται στην άρνησή τους να δαπανήσουν χρήματα για ψεκασμούς, όπως οι προανθικοί, αλλά και για βασικές καλλιεργητικές φροντίδες, όπως τα κλαδέματα, τα καθαρίσματα από λαίμαργα και η απομάκρυνση αγριόχορτων και πουρναριών από τα χωράφια.

Το κριτήριο για τους παραγωγούς είναι απλό. Από τη στιγμή που δεν πρόκειται να εξασφαλίσουν εισόδημα από την ελαιοκαλλιέργεια, δεν βλέπουν κανέναν λόγο να μπουν στα χωράφια τους και να τα δουλέψουν. Έτσι επιλέγουν να στραφούν σε άλλες εργασίες από τις οποίες μπορούν να αποκομίσουν εισόδημα.

Ζητούμενο μια νέα στρατηγική για τους παραδοσιακούς ελαιώνες της Λέσβου

Το εντυπωσιακό είναι πως η εγκατάλειψη των ελαιώνων της Λέσβου συντελείται την ώρα που όλα τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν την υπεροχή τους έναντι των ελαιολάδων που παράγονται σε εντατικούς και υπερεντατικούς ελαιώνες. Μικρές αλλαγές στην παραγωγική διαδικασία μπορούν να προσδώσουν πολύ μεγαλύτερη αξία από αυτή που έχει σήμερα το ελαιόλαδο της Λέσβου.

Για παράδειγμα, η μείωση του χρόνου άλεσης στα ελαιοτριβεία, η μείωση της θερμοκρασίας κατά την έκθλιψη, η άλεση του καρπού εντός 24 ωρών από τη συγκομιδή, καθώς και η αξιοποίηση των καρπών της αγριελιάς μπορούν να δώσουν εντυπωσιακά αποτελέσματα.

Ταυτόχρονα όμως απαιτείται μια νέα στρατηγική και πιθανότατα νέες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες στην εμπορία του λεσβιακού ελαιολάδου. Ένα ελαιόλαδο υψηλής προστιθέμενης αξίας, που θα συγκεντρώνει όλα τα χαρακτηριστικά ενός τροφίμου υψηλής διατροφικής αξίας και θα διαθέτει τεκμηριωμένους ισχυρισμούς υγείας, δεν μπορεί να διαχειρίζεται εμπορικά με τις ίδιες πρακτικές που εφαρμόζονται στην εμπορία λαμπάντε ελαιολάδων.