Το μέλλον της ελληνικής ελαιοκομίας, η βιωσιμότητα του παραδοσιακού ελαιώνα και η ανάγκη χάραξης μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνέντευξης που παραχώρησε στον ραδιοφωνικό σταθμό «Στο Νησί» 99 fm και την εκπομπή «Μιλάμε Οικονομικά» ο πρόεδρος της Επιστημονικής Εταιρείας Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας (4Ε), γεωργοοικονομολόγος Βασίλης Ζαμπούνης, με αφορμή το συνέδριο «Ελαιοκομικός Τομέας Προβλήματα και Προοπτικές», που πραγματοποιείται στις 11 και 12 Ιουνίου στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ο κ. Ζαμπούνης εξήγησε ότι η 4Ε, η οποία αριθμεί περίπου 80 επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων, από γεωπόνους και χημικούς έως οικονομολόγους και γιατρούς, έχει ως βασική αποστολή τη διάδοση της γνώσης και της επιστημονικής ενημέρωσης γύρω από τον ελαιοκομικό τομέα. Όπως σημείωσε, μετά το επιτυχημένο διεθνές συνέδριο που διοργάνωσε η εταιρεία πριν από δύο χρόνια με αποκλειστικό θέμα τη δακοκτονία, κρίθηκε αναγκαία μια πιο διευρυμένη προσέγγιση που να καλύπτει το σύνολο των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ελαιοκομία.

«Δεν μπορεί το εισόδημα να εξαρτάται από τις καταστροφές άλλων χωρών»

Αναφερόμενος στη σημερινή εικόνα του κλάδου, ο κ. Ζαμπούνης σχολίασε ότι, παρά τις ευνοϊκές προοπτικές της φετινής παραγωγής, υπάρχει έντονος προβληματισμός στους παραγωγούς. Όπως τόνισε, η ελληνική ελαιοκομία δεν μπορεί να βασίζει τη βιωσιμότητά της σε εξωτερικούς παράγοντες, όπως η μεγάλη μείωση της ισπανικής παραγωγής πριν από δύο χρόνια που οδήγησε σε εκτίναξη των τιμών.

«Η λύση για ένα βιώσιμο εισόδημα δεν μπορεί να προέρχεται από συγκυριακές καταστάσεις. Το ελληνικό ελαιόλαδο πρέπει να οργανωθεί έτσι ώστε να στηρίζεται στα δικά του πλεονεκτήματα και να εξασφαλίζει εισόδημα σε όλους τους κρίκους της αλυσίδας, από τον παραγωγό έως τον εξαγωγέα», υπογράμμισε.

Παράλληλα επισήμανε ότι η Ελλάδα παραμένει απροετοίμαστη απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις του μέλλοντος, ενώ χαρακτήρισε το συνέδριο ως μια προσπάθεια επιστημονικής προσέγγισης των προβλημάτων και όχι ως μια εύκολη συνταγή λύσεων.

Ο παραδοσιακός ελαιώνας κινδυνεύει

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα των παραδοσιακών ελαιώνων, οι οποίοι, όπως είπε, αντιμετωπίζουν εδώ και χρόνια τον κίνδυνο εγκατάλειψης.

«Ο παραδοσιακός ελαιώνας εκπέμπει SOS», ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα αλλά συνολικά τη Μεσόγειο. Ωστόσο επισήμανε ότι χώρες όπως η Ισπανία και η Ιταλία έχουν αναπτύξει ολοκληρωμένες πολιτικές στήριξης των παραδοσιακών καλλιεργειών.

Μάλιστα αναφέρθηκε στην πρόσφατη ομόφωνη έγκριση πρότασης στην ισπανική Γερουσία για την προστασία των παραδοσιακών ελαιώνων, τονίζοντας ότι εκεί το θέμα αντιμετωπίζεται ως στρατηγική προτεραιότητα ανεξάρτητα από πολιτικές διαφορές.

Οι πεζούλες της Λέσβου και η «ηρωική γεωργία»

Ο Βασίλης Ζαμπούνης έκανε ειδική αναφορά στη Λέσβο, επισημαίνοντας ότι το νησί διαθέτει μοναδικά χαρακτηριστικά τα οποία παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητα.

Θυμήθηκε μάλιστα παλαιότερη έκδοση που είχε φτιάξει για λογαριασμό του Επιμελητηρίου Λέσβου και στάθηκε ιδιαίτερα στις πεζούλες των ημιορεινών περιοχών, οι οποίες, όπως είπε, αποτελούν στοιχείο πολιτιστικής και περιβαλλοντικής κληρονομιάς.

«Δεν είναι μόνο θέμα παραγωγής εισοδήματος. Οι πεζούλες συγκρατούν το έδαφος, προστατεύουν το περιβάλλον και αποτελούν μέρος της ταυτότητας του τόπου», ανέφερε, συνδέοντας το παράδειγμα της Λέσβου με τη συζήτηση που διεξάγεται σε άλλες χώρες για την λεγόμενη «ηρωική γεωργία», δηλαδή τις παραδοσιακές καλλιέργειες που πραγματοποιούνται σε δύσκολες συνθήκες και θεωρούνται άξιες ειδικής προστασίας.

Πρόταση για Εθνικό Συμβούλιο Ελαιοκομίας

Κεντρική θέση στη συνέντευξή του κατείχε η πρόταση για τη δημιουργία Εθνικού Συμβουλίου Ελαιοκομίας, ενός θεσμικού οργάνου στο οποίο θα συμμετέχουν η πολιτεία, η τοπική αυτοδιοίκηση, οι επαγγελματικοί φορείς και η επιστημονική κοινότητα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα δεν διαθέτει σήμερα έναν αξιόπιστο και μόνιμο μηχανισμό σχεδιασμού πολιτικής για την ελαιοκομία, σε αντίθεση με όσα συμβαίνουν στην Ισπανία και την Ιταλία, όπου οι περιφέρειες και οι τοπικές αρχές έχουν ενεργό ρόλο, πόρους και συγκεκριμένες αρμοδιότητες.

«Δεν αρκούν οι δηλώσεις ή οι αποσπασματικές πρωτοβουλίες. Χρειάζεται ένα οργανωμένο συλλογικό σχήμα που θα χαράζει στρατηγική και θα παρακολουθεί την εφαρμογή της», υποστήριξε.

Συζήτηση για το μέλλον του εθνικού προϊόντος

Ο πρόεδρος της 4Ε κατέληξε εκφράζοντας την ανησυχία του για τη σταδιακή υποβάθμιση της θέσης του ελληνικού ελαιολάδου στη διεθνή αγορά, σημειώνοντας ότι παρά τη μεγάλη αξία του προϊόντος, η χώρα δεν έχει ακόμη αξιοποιήσει επαρκώς τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των παραδοσιακών ελαιώνων και της ποιότητας του παραγόμενου ελαιολάδου.

Όπως είπε, ζητήματα όπως η σχέση του παραδοσιακού ελαιώνα με το περιβάλλον, η διατροφική αξία του προϊόντος, η σύνδεση με τον πολιτισμό και η αξιοποίησή τους μέσω του μάρκετινγκ παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εκτός της δημόσιας συζήτησης.

Το συνέδριο ολοκληρώνεται αύριο στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με τους διοργανωτές να εκφράζουν την ελπίδα ότι τα συμπεράσματά του θα αποτελέσουν αφετηρία για μια πιο ουσιαστική συζήτηση γύρω από το μέλλον ενός από τους σημαντικότερους παραγωγικούς τομείς της χώρας.