Η υποχρεωτική ένταξη χιλιάδων μικροϊδιοκτητών ελαιώνων στο Ελαιοκομικό Μητρώο, βάσει της Κοινής Υπουργικής Απόφασης 77979/2025, φέρνει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που ήδη προκαλεί έντονες αντιδράσεις στην ελληνική ύπαιθρο. Με Ερώτηση που κατατέθηκε από τον Βουλευτή Αιτωλοακαρνανίας του ΣΥΡΙΖΑ–ΠΣ, Μίλτος Ζαμπάρας στις 11 Φεβρουαρίου 2026 προς τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, επισημαίνεται ότι τα πρόστιμα που προβλέπονται για τη μη δήλωση αγροτικού εισοδήματος από μικροπαραγωγούς – και ιδίως από συνταξιούχους – είναι εξαιρετικά δυσανάλογα σε σχέση με το πραγματικό μέγεθος της παραγωγής τους.

Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην Ερώτηση, από τον Απρίλιο τίθεται σε ισχύ η υποχρέωση υποβολής δήλωσης στην πλατφόρμα του Ελαιοκομικού Μητρώου για όσους κατέχουν χωράφια με ελιές, ακόμη κι αν πρόκειται για λίγες ρίζες που καλύπτουν αποκλειστικά οικογενειακές ανάγκες. Η υποχρέωση μάλιστα είναι ετήσια και αφορά και μηδενική παραγωγή. Παράλληλα, προβλέπεται δήλωση τυχόν αγροτικού εισοδήματος στην εφορία, ενώ οι συνταξιούχοι που αποκτούν αγροτικό εισόδημα οφείλουν να το δηλώνουν και στον ΕΦΚΑ.

Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στην ανάγκη ελέγχου της παραγωγής, αλλά στο ύψος των κυρώσεων που επιβάλλονται σε περίπτωση παράλειψης. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο γεγονός ότι για συνταξιούχους που δεν δηλώσουν αγροτικό εισόδημα, τα πρόστιμα μπορούν να φτάσουν έως και την περικοπή 12 μηνιαίων κύριων και επικουρικών συντάξεων. Πρόκειται για ποινή που, όπως τονίζεται, ξεπερνά κάθε έννοια αναλογικότητας, ιδίως όταν αφορά ανθρώπους που διατηρούν λίγες ελιές για αυτοκατανάλωση ή για ένα μικρό συμπληρωματικό εισόδημα.

Στην ελληνική ύπαιθρο, η αυτοπαραγωγή ελαιολάδου αποτελεί διαχρονικά στοιχείο οικονομικής επιβίωσης και στοιχειώδους αυτάρκειας. Χιλιάδες οικογένειες βασίζονται σε λίγες ρίζες ελαιών για να μειώσουν τα έξοδα διατροφής τους ή να ενισχύσουν οριακά το εισόδημά τους. Η επιβολή εξοντωτικών προστίμων σε περιπτώσεις παράλειψης δήλωσης, χωρίς διάκριση ανάμεσα σε επαγγελματίες παραγωγούς και μικροϊδιοκτήτες, δημιουργεί έντονο αίσθημα αδικίας.

Ιδιαίτερα για τους συνταξιούχους, οι οποίοι συχνά ζουν με μία σύνταξη που μετά βίας καλύπτει τα βασικά μηνιαία έξοδα, η απειλή απώλειας 12 συντάξεων λειτουργεί αποτρεπτικά και τιμωρητικά. Η Ερώτηση προς τον Υπουργό θέτει ευθέως το ζήτημα της μείωσης των προστίμων και της θέσπισης πιο ήπιων και αναλογικών κυρώσεων για τους μικρούς παραγωγούς.

Το αίτημα που διατυπώνεται είναι σαφές. Να υπάρξει ρύθμιση που θα λαμβάνει υπόψη το πραγματικό μέγεθος της παραγωγής και το εισοδηματικό προφίλ των ιδιοκτητών, ώστε να μην εξομοιώνονται οι μικροκαλλιεργητές αυτοκατανάλωσης με συστηματικές και επαγγελματικές αγροτικές δραστηριότητες. Σε διαφορετική περίπτωση, το κόστος συμμόρφωσης κινδυνεύει να αποδειχθεί δυσβάσταχτο για ανθρώπους που προσπαθούν απλώς να διατηρήσουν μια στοιχειώδη οικονομική ισορροπία στην ύπαιθρο.