Με κεντρικό μήνυμα την ανάγκη για ρήξεις, ανατροπές και θεσμικές τομές στο πεδίο των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες ή σπάνιες παθήσεις και των οικογενειών τους, η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία δημοσιοποίησε τη Διακήρυξή της για την Εθνική και Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία. Η 3η Δεκέμβρη παρουσιάζεται από το αναπηρικό κίνημα όχι ως ημέρα γιορτής αλλά ως ημέρα κοινωνικού ελέγχου και υπενθύμισης των δεσμεύσεων που οφείλει να αναλαμβάνει η Πολιτεία σε όλα τα επίπεδα. Σύμφωνα με τη Συνομοσπονδία, η ημέρα αυτή στοχεύει στην ενίσχυση της κατανόησης γύρω από την αναπηρία, στην ανάδειξη της σημασίας του σεβασμού της ποικιλομορφίας και στην προάσπιση της αξιοπρέπειας όσων ζουν με αναπηρία ή χρόνιες παθήσεις.

Η ΕΣΑμεΑ τονίζει ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού για τα άτομα με αναπηρία, τις οικογένειές τους και τις οργανώσεις που τα εκπροσωπούν. Η διακήρυξη επισημαίνει πως το αναπηρικό κίνημα αγωνίζεται απέναντι σε συνθήκες αβεβαιότητας, φτώχειας, ανεργίας, ακρίβειας, διάλυσης των δημόσιων υπηρεσιών υγείας, κλιματικής κρίσης και πολέμου, με βασικό στόχο την προάσπιση της αξιοπρέπειας και την αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού. Η θεμελιώδης αρχή «Τίποτα για εμάς χωρίς εμάς» επαναδιατυπώνεται από τους φορείς ως «Τίποτα χωρίς εμάς», ώστε οι ίδιοι οι άνθρωποι με αναπηρία να αποτελούν συνδιαμορφωτές των πολιτικών που τους αφορούν.

Στη Διακήρυξη γίνεται ιδιαίτερη μνεία στους πιο αποκλεισμένους: σε όσους διαβιούν σε ιδρύματα χωρίς δική τους επιλογή και κινδυνεύουν από κακοποίηση, σε γυναίκες και κορίτσια με αναπηρία που υφίστανται πολλαπλές διακρίσεις, σε παιδιά που είναι εκτεθειμένα σε μεγαλύτερους κινδύνους βίας και παραμέλησης, σε ανέργους με αναπηρία που αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο φτώχειας, καθώς και σε όσους ζουν σε νησιωτικές ή απομακρυσμένες περιοχές και στερούνται βασικές υπηρεσίες. Η Συνομοσπονδία επεκτείνει την αναφορά της και σε μετανάστες και πρόσφυγες που βιώνουν συνθήκες φτώχειας και διακρίσεων.

Στο πεδίο των δικαιωμάτων, το αναπηρικό κίνημα υπενθυμίζει ότι η Πολιτεία έχει συνταγματική υποχρέωση να διασφαλίζει την αυτονομία, την επαγγελματική ένταξη και την κοινωνική συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία. Υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη πλήρους εφαρμογής της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, αλλά και την ανάγκη εναρμόνισης της εθνικής νομοθεσίας με τις απαιτήσεις της. Στο ίδιο πλαίσιο, επισημαίνεται η σημασία της αξιοποίησης πόρων της Πολιτικής Συνοχής και της εφαρμογής της Εθνικής Στρατηγικής για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2024-2030.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στα ευρήματα του 1ου Τακτικού Βαρόμετρου Δικαιωμάτων του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας, που παρουσιάζει η ΕΣΑμεΑ. Τα δεδομένα δείχνουν σοβαρά κενά σε βασικούς τομείς της καθημερινότητας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο έντονος εργασιακός αποκλεισμός, η εξάρτηση πολλών ατόμων από την οικογένειά τους για βασικές δραστηριότητες, η περιορισμένη πρόσβαση σε εξειδικευμένα βοηθήματα και τεχνολογίες, καθώς και το υπέρογκο πρόσθετο κόστος διαβίωσης λόγω αναπηρίας. Η Συνομοσπονδία επισημαίνει ότι τα προβλήματα αυτά δεν οφείλονται μόνο σε οικονομικές δυσχέρειες αλλά και σε έλλειψη πολιτικής βούλησης και θεσμικής επάρκειας.

Στο πλαίσιο αυτό, η φετινή 3η Δεκέμβρη συνοδεύεται από ένα εκτενές διεκδικητικό πλαίσιο. Η ΕΣΑμεΑ θέτει ως προτεραιότητα την ουσιαστική ενίσχυση του εισοδήματος των ατόμων με αναπηρία, την αύξηση επιδομάτων και συντάξεων, την κατάργηση διακοπών παροχών λόγω εργασίας ή οικογενειακής κατάστασης, την προστασία της πρώτης κατοικίας, φορολογικές ελαφρύνσεις και τη μείωση του κόστους αναγκαίων βοηθημάτων. Παράλληλα ζητά βαθιές αλλαγές στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, αναμόρφωση των κανόνων συνταξιοδότησης όσων φροντίζουν άτομα με βαριά αναπηρία, κατάργηση της προσωπικής διαφοράς, ενίσχυση συνταξιούχων και επαναφορά του ΕΚΑΣ.

Στο πεδίο της εργασίας η Συνομοσπονδία ζητά θετικές δράσεις και άρση εμποδίων ώστε τα άτομα με αναπηρία να συμμετέχουν ενεργά στο εργατικό δυναμικό, με ένα Εθνικό Πρόγραμμα Εγγύησης για την απασχόληση και τις δεξιότητές τους. Σημαντικές είναι επίσης οι διεκδικήσεις για την ανεξάρτητη διαβίωση και την κοινωνική συμπερίληψη, με καθολική εφαρμογή του Προσωπικού Βοηθού, θεσμοθέτηση Κέντρων Ανεξάρτητης Διαβίωσης, ενίσχυση ΚΔΗΦ και ΣΥΔ, επέκταση της Κάρτας Αναπηρίας και ενσωμάτωση των ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών για κάρτα αναπηρίας και δελτίο στάθμευσης.

Η πρόσβαση σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες υγείας αποτελεί επίσης κεντρικό αίτημα, με έμφαση στη στελέχωση μονάδων, στη στρατηγική αποκατάστασης, στην επίλυση του προβλήματος διάθεσης Φαρμάκων Υψηλού Κόστους και στην ενίσχυση μεταμοσχευτικών κέντρων. Αντίστοιχα, στην εκπαίδευση, η ΕΣΑμεΑ ζητά βαθιά μεταρρύθμιση ώστε να εφαρμοστεί στην πράξη η συμπεριληπτική εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες. Ζητήματα καθολικής προσβασιμότητας στα μέσα μεταφοράς, στα δίκτυα, στα διόδια και στο δημόσιο χώρο βρίσκονται επίσης ψηλά στη λίστα των διεκδικήσεων, ενώ ειδική αναφορά γίνεται στην ανάγκη οι πολιτικές κοινωνικής προστασίας να λαμβάνουν υπόψη την κλιματική κρίση και τις επιπτώσεις της στα άτομα με αναπηρία.

Η Διακήρυξη κλείνει με την υπενθύμιση του συνθήματος «Τίποτα χωρίς εμάς», που λειτουργεί ως κάλεσμα συμμετοχής και διεκδίκησης στην πιο κρίσιμη στιγμή για τα δικαιώματα και τις πραγματικές συνθήκες ζωής των ανθρώπων με αναπηρία στην Ελλάδα.