Σκηνές που θύμιζαν πραγματικό ναυάγιο εκτυλίχθηκαν το Σάββατο 24 Οκτωβρίου σε παραθαλάσσια περιοχή κοντά στο αεροδρόμιο Μυτιλήνης, όπου πραγματοποιήθηκε μεγάλη άσκηση προσομοίωσης διάσωσης προσφύγων και μεταναστών, στο πλαίσιο επιστημονικού συνεδρίου που διοργάνωσε η Ιατρική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ).

Άνθρωποι που καλούσαν σε βοήθεια μέσα από τη θάλασσα, διασώστες που επιχειρούσαν να τους μεταφέρουν στην ακτή, τραυματίες που χρειάζονταν άμεση ιατρική περίθαλψη, ασθενοφόρα και συγγενείς που αναζητούσαν αγωνιωδώς τους δικούς τους ανθρώπους συνέθεσαν ένα ιδιαίτερα ρεαλιστικό σκηνικό. Στόχος ήταν να δοκιμαστούν η ετοιμότητα, ο συντονισμός και η αποτελεσματικότητα των διασωστικών ομάδων σε συνθήκες μαζικής διάσωσης.

Η χρονική συγκυρία έδωσε στην άσκηση ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς πραγματοποιήθηκε μόλις πέντε ημέρες μετά τα δύο πολύνεκρα ναυάγια της 19ης Οκτωβρίου στη Λέσβο και τη Σάμο, όπου έχασαν τη ζωή τους συνολικά 12 άνθρωποι, έξι σε κάθε νησί. Η τραγική αυτή πραγματικότητα υπενθύμισε ότι όσα αναπαραστάθηκαν στο πλαίσιο της εκπαίδευσης αποτελούν καταστάσεις με τις οποίες οι διασώστες του Βορείου Αιγαίου έχουν έρθει επανειλημμένα αντιμέτωποι.

Μια άσκηση με σκηνές από πραγματικά ναυάγια 

Στον σχεδιασμό της άσκησης και στα διαφορετικά περιστατικά που είχαν σκηνοθετηθεί αναφέρθηκε η Ζωή Λειβαδίτου, πρόεδρος του Παραρτήματος Λέσβου της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης, εξηγώντας τις δυσκολίες που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι διασώστες όταν βρίσκονται μπροστά σε ένα μαζικό περιστατικό με πολλούς ανθρώπους σε κίνδυνο.

Το σενάριο περιλάμβανε διαφορετικές καταστάσεις που μπορούν να προκύψουν ύστερα από ένα ναυάγιο. Άνθρωποι που είχαν βρεθεί στη θάλασσα έπρεπε να περισυλλεγούν και να μεταφερθούν με ασφάλεια στην ακτή, ενώ στη συνέχεια αναλάμβαναν δράση οι ομάδες πρώτων βοηθειών και το υγειονομικό προσωπικό.

Στην ακτή είχαν δημιουργηθεί συνθήκες που απαιτούσαν ταυτόχρονη αντιμετώπιση πολλών περιστατικών. Ορισμένοι από τους υποτιθέμενους ναυαγούς παρουσίαζαν σοβαρά προβλήματα υγείας και χρειάζονταν άμεση παρέμβαση, άλλοι έπρεπε να εξεταστούν και να παρακολουθηθούν, ενώ παράλληλα βρισκόταν σε εξέλιξη η διαδικασία καταγραφής των διασωθέντων και των θυμάτων.

Η κ. Λειβαδίτου ανέδειξε τη σημασία του σωστού συντονισμού, καθώς σε μια τέτοια επιχείρηση κάθε ομάδα πρέπει να γνωρίζει τις αρμοδιότητές της, ώστε να αποφεύγονται καθυστερήσεις και να δίνεται προτεραιότητα στους ανθρώπους που βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην καταγραφή όλων όσοι είχαν περάσει από το σημείο παροχής βοήθειας, διαδικασία απαραίτητη τόσο για την παρακολούθηση των περιστατικών όσο και για την αναζήτηση αγνοουμένων.

Η μητέρα που αναζητούσε το παιδί της 

Ένα από τα πιο δύσκολα περιστατικά που είχαν σκηνοθετηθεί αφορούσε μια μητέρα η οποία αναζητούσε το παιδί της, χωρίς να γνωρίζει εάν είχε καταφέρει να σωθεί από το ναυάγιο.

Η συγκεκριμένη περίπτωση ανέδειξε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη πλευρά των επιχειρήσεων διάσωσης, που ξεπερνά την παροχή πρώτων βοηθειών και αφορά την ανθρώπινη αγωνία, την ψυχολογική υποστήριξη και τη σωστή ενημέρωση των συγγενών.

Κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης επισημάνθηκε ότι οι διασώστες δεν πρέπει να μεταφέρουν βιαστικά πληροφορίες για την τύχη ενός αγνοουμένου, ακόμη και όταν υπάρχουν ενδείξεις για την κατάστασή του.

Η ενημέρωση, ιδιαίτερα όταν αφορά την πιθανή απώλεια ανθρώπινης ζωής, πρέπει να γίνεται από τα αρμόδια πρόσωπα, στον κατάλληλο χρόνο και με τον απαιτούμενο σεβασμό απέναντι στους συγγενείς.

Το συγκεκριμένο σενάριο έδειξε πόσο δύσκολη μπορεί να γίνει η διαχείριση μιας επιχείρησης διάσωσης, όταν οι άνθρωποι που προσφέρουν βοήθεια καλούνται ταυτόχρονα να αντιμετωπίσουν τραυματίες, να αναζητήσουν αγνοουμένους και να διαχειριστούν την απόγνωση των οικογενειών.

Δύο ασθενοφόρα και οκτώ διακομιδές από το ΕΚΑΒ

Σημαντική ήταν η παρουσία του ΕΚΑΒ Μυτιλήνης, το οποίο συμμετείχε στην άσκηση με δύο ασθενοφόρα, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση των εικονικών επειγόντων περιστατικών.

Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν κατά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, πραγματοποιήθηκαν οκτώ εικονικές διακομιδές ανθρώπων που παρουσίαζαν σοβαρά προβλήματα υγείας και χρειάζονταν άμεση νοσοκομειακή περίθαλψη.

Τα πληρώματα των ασθενοφόρων συνεργάστηκαν με τους διασώστες και το υγειονομικό προσωπικό που βρισκόταν στην ακτή, προκειμένου να γίνει η αξιολόγηση των περιστατικών και να οργανωθεί η μεταφορά όσων χρειάζονταν επείγουσα φροντίδα.

Κατά την αποτίμηση της άσκησης έγινε ιδιαίτερη αναφορά στη συμβολή του ΕΚΑΒ, ενώ επισημάνθηκε ότι η συνολική διαδικασία εξελίχθηκε σε ικανοποιητικό επίπεδο.

Παράλληλα, συζητήθηκαν και δυσκολίες που παρουσιάστηκαν στη διάρκεια της προσομοίωσης, κυρίως σε ζητήματα επικοινωνίας, καταγραφής και κατανομής αρμοδιοτήτων.

«Νιώσαμε πολύ μεγάλη αγωνία»

Τη δική τους εμπειρία από τη συμμετοχή στην άσκηση περιέγραψαν και φοιτήτριες της Καταδυτικής Ομάδας «Νικόλαος Τζανόπουλος» του Πανεπιστημίου Αιγαίου, τονίζοντας ότι το σενάριο ήταν ιδιαίτερα ρεαλιστικό και προσομοίαζε τις συνθήκες ενός πραγματικού ναυαγίου.

Οι φοιτήτριες κλήθηκαν να μπουν στη θάλασσα και να συμμετάσχουν στη διάσωση ανθρώπων που βρίσκονταν σε κίνδυνο, βιώνοντας την ένταση και τις δυσκολίες μιας τέτοιας επιχείρησης.

«Νιώσαμε πολύ μεγάλη αγωνία και η προσομοίωση ήταν αρκετά πραγματική», ανέφεραν, επισημαίνοντας ότι η άσκηση κάλυπτε διαφορετικά στάδια της επιχείρησης, από τη διάσωση των ναυαγών μέχρι την παροχή πρώτων βοηθειών, τη διαχείριση των συγγενών και τη μεταφορά των τραυματιών.

Όπως σημείωσαν, η συμμετοχή τους αποτέλεσε μια σημαντική ευκαιρία για την απόκτηση πρακτικής εμπειρίας και την ανάπτυξη συνεργασίας με την Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ.

Από το 2016 το ΕΚΑΒ Μυτιλήνης αντιμετωπίζει τέτοιες καταστάσεις

Η άσκηση αποτέλεσε επίσης αφορμή για να αναδειχθεί η μεγάλη εμπειρία που διαθέτουν οι εργαζόμενοι του ΕΚΑΒ Μυτιλήνης από τη διαχείριση πραγματικών ναυαγίων.

Ο Γιώργος Καυλακώνης, επιχειρησιακός υπεύθυνος του ΕΚΑΒ Βορείου Αιγαίου αναφέρθηκε στα πρόσφατα τραγικά περιστατικά στη Λέσβο και τη Σάμο, σημειώνοντας ότι οι εργαζόμενοι του ΕΚΑΒ καλούνται να αντιμετωπίσουν αντίστοιχες καταστάσεις ήδη από το 2016.

Όπως εξήγησε, μπορεί τέτοιου είδους επιχειρήσεις να μην αποτελούν καθημερινότητα, ωστόσο είναι περιστατικά που επαναλαμβάνονται συχνά και απαιτούν άμεση κινητοποίηση.

Οι αναφορές αυτές έδωσαν μια διαφορετική διάσταση στην εκπαιδευτική δραστηριότητα, καθώς οι επαγγελματίες υγείας και οι εθελοντές της Λέσβου γνωρίζουν από πρώτο χέρι τις δυσκολίες που μπορούν να προκύψουν σε μια επιχείρηση διάσωσης στη θάλασσα.

Η αντιμετώπιση πολλών τραυματιών ταυτόχρονα, η προσπάθεια διάσωσης ανθρώπων που βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση και η διαχείριση συγγενών που αναζητούν αγνοουμένους αποτελούν εμπειρίες που έχουν σημαδέψει τις υπηρεσίες διάσωσης του νησιού τα τελευταία χρόνια.

Μια άσκηση με ιδιαίτερο συμβολισμό για τη Λέσβο 

Η εκπαιδευτική δράση του Σαββάτου ολοκληρώθηκε με θετικές εντυπώσεις από τους συμμετέχοντες, οι οποίοι υπογράμμισαν τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ του ΕΚΠΑ, του ΕΚΑΒ και των εθελοντικών διασωστικών ομάδων.

Για τους ανθρώπους που συμμετείχαν, η άσκηση αποτέλεσε μια σημαντική ευκαιρία να δοκιμάσουν τις γνώσεις και τις δυνατότητές τους σε συνθήκες πίεσης, να αξιολογήσουν την ανταπόκρισή τους και να αποκτήσουν εμπειρία στη διαχείριση ενός σύνθετου περιστατικού.

Πέρα όμως από την εκπαιδευτική της διάσταση, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία είχε ιδιαίτερο συμβολισμό για τη Λέσβο. Σε έναν τόπο που έχει βιώσει πολλές φορές την τραγωδία των ναυαγίων και έχει βρεθεί στο επίκεντρο μεγάλων επιχειρήσεων διάσωσης, η συνεχής προετοιμασία των ανθρώπων που καλούνται να σώσουν ζωές αποκτά ουσιαστική σημασία.