Ο δάσκαλος και πρόεδρος του Συλλόγου Μανιταρόφιλων Λέσβου, Αριστείδης Σγατζός, μίλησε στο «Ν» για τη μαγεία αλλά και τους κινδύνους που κρύβει η συλλογή μανιταριών, μια δραστηριότητα που στη Λέσβο έχει τόσο παράδοση όσο και αυξανόμενο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Με βαθιά γνώση και πάθος, τόνισε ότι η ασφάλεια του συλλέκτη και η προστασία της φύσης πρέπει να είναι οι πρώτες προτεραιότητες όσων βγαίνουν στα βουνά μετά τις βροχές.

Ο Σύλλογος, όπως εξήγησε, μετρά πάνω από δέκα χρόνια ζωής, έχοντας αναβιώσει δυναμικά μετά την πανδημία. «Ξεκινήσαμε μια προσπάθεια επανίδρυσης πριν δύο χρόνια, με στόχο να ξαναενώσουμε τον κόσμο που αγαπά τα μανιτάρια και να συνεργαστούμε με άλλους φορείς», είπε ο κ. Σγατζός, αναφερόμενος σε δράσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί σε συνεργασία με τον σύλλογο “Ωρείας” αλλά και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου. Την Κυριακή 16 Νοεμβρίου, ο σύλλογος οργανώνει εκδήλωση στην Ανεμότια, στα Ρακοκάζανα του Ηφαιστείου, όπου θα πραγματοποιηθεί βόλτα στο βουνό και πρακτικά μαθήματα μανιταροσυλλογής και αναγνώρισης ειδών.

Η ομάδα των Μανιταρόφιλων αριθμεί σήμερα περισσότερα από 2.500 μέλη στο Facebook, αποτελώντας τη μεγαλύτερη κοινότητα του είδους στη Λέσβο. Ο ίδιος ωστόσο ξεχωρίζει δύο κατηγορίες συλλεκτών: τους παραδοσιακούς μανιταροσυλλέκτες, που γνωρίζουν 2-3 βασικά είδη όπως οι λακτάριοι και οι ρούσουλες, και τους νεότερους μανιταρόφιλους, που μελετούν τη βιολογία, την αισθητική και τη σχέση των μανιταριών με τα δέντρα και τα οικοσυστήματα. «Ο σωστός συλλέκτης σταματά όταν έχει μαζέψει όσα χρειάζεται. Δεν κάνει υπερσυλλογή, σέβεται τη φύση και γνωρίζει ότι τα δέντρα και τα μανιτάρια είναι αλληλένδετα», εξήγησε, μιλώντας για τη μικορριζική συμβίωση που συνδέει οργανικά τα είδη.

Ο κ. Σγατζός προειδοποίησε ωστόσο για τους κινδύνους δηλητηρίασης, που δυστυχώς κάθε χρόνο στέλνουν περιστατικά στο Νοσοκομείο Μυτιλήνης. «Τα περιστατικά είναι λίγα αλλά σταθερά. Συμβαίνουν συνήθως από μπέρδεμα λακτάριων, που δεν είναι πολύ τοξικά. Υπάρχουν όμως και θανατηφόρα είδη όπως ο Ομφαλωτός του Ελαιώνα ή η Αμανίτα Φαλοΐδης. Δε θέλει αμέλεια, ούτε πειραματισμούς», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Κατά τον ίδιο, η εκπαίδευση των νεότερων συλλεκτών είναι το κλειδί για την ασφάλεια και τη συνέχεια αυτής της γνώσης. «Υπάρχει ένα κενό γενεών. Οι νέοι δεν μαθαίνουν από τους παλιούς, ενώ ταυτόχρονα δεν διαβάζουν όσο χρειάζεται. Έτσι βλέπουμε τσαπατσουλιά στη συλλογή, ανθρώπους που πετούν όλα τα είδη μαζί μέσα σε πλαστικές σακούλες. Το αποτέλεσμα είναι να χαλάνε τα βρώσιμα μανιτάρια ή να μην μπορούν να ξεχωρίσουν τα επικίνδυνα».

Η σωστή διαδικασία, όπως εξήγησε, απαιτεί σοβαρότητα, καθαρότητα και σεβασμό. «Τα μανιτάρια μαζεύονται σε καλάθι, όχι σε πλαστικό ή κουβά. Αερίζονται, δεν τραυματίζονται και, χωρίς να το καταλαβαίνουμε, σπέρνουμε τους σπόρους τους μέσα στο δάσος βοηθώντας τη φυσική τους αναπαραγωγή». Ο ίδιος επιμένει ότι «όταν φύγουμε από το σημείο που μαζέψαμε, δεν πρέπει να φαίνεται ότι περάσαμε».

Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη να αποφεύγονται τα εργαλεία όπως τσουγκράνες και φτυάρια, που καταστρέφουν το υπέδαφος και το μυκήλιο. «Το μόνο εργαλείο που επιτρέπεται είναι ο σουγιάς. Καλύτερα να βγάζουμε το μανιτάρι προσεκτικά με το χέρι, πιέζοντας το χώμα και στρίβοντας ελαφρά. Έτσι δεν μένει πληγή στο έδαφος και δεν μολύνεται το μυκήλιο», εξήγησε, τονίζοντας ότι μετά το κόψιμο πρέπει πάντα να σκεπάζουμε το σημείο με φύλλα ή πευκοβελόνες για να μη χαθεί υγρασία.

Ο πρόεδρος των Μανιταρόφιλων στάθηκε και στις παραδοσιακές δοξασίες που αποδεικνύονται επικίνδυνες. «Μην ακούτε συμβουλές του τύπου “ό,τι φυτρώνει στη λεύκα τρώγεται” ή “αν μαυρίσει το δαχτυλίδι στο βράσιμο είναι βρώσιμο”. Είναι συνταγές για νοσοκομείο ή και χειρότερα». Για όσους θέλουν να μάθουν, η συμβουλή του είναι ξεκάθαρη: «Διάβασμα, χιλιόμετρα και παρέα στο βουνό με ανθρώπους που ξέρουν».

Στη συνέντευξη έκανε επίσης αναφορά στα σεμινάρια καλλιέργειας μανιταριών που πραγματοποιήθηκαν στη Μυτιλήνη, όπου οι συμμετέχοντες έμαθαν πώς μπορούν να καλλιεργήσουν μανιτάρια στο σπίτι, ακόμα και σε υπολείμματα καφέ. Δείγματα από το σεμινάριο, όπως είπε, βρίσκονται ήδη στους σχολικούς κήπους του 1ου Δημοτικού και του Πειραματικού Λυκείου Μυτιλήνης, όπου οι μαθητές παρακολουθούν την ανάπτυξή τους.

Κλείνοντας, ο Αριστείδης Σγατζός κάλεσε το κοινό να βγει στη φύση με σεβασμό και μέτρο. «Βγείτε στα βουνά με τα παιδιά σας, χαρείτε τη φύση, μαζέψτε ένα καλάθι για το σπίτι και ένα για τη μάνα σας, αλλά μέχρι εκεί. Προσέχουμε για να έχουμε. Θέλουμε τα εγγόνια μας να μπορούν κι εκείνα να ξαναβγούν στο δάσος και να βρουν μανιτάρια».