Η Λήμνος είναι ένα νησί με φυσικές ομορφιές και αυθεντική νησιωτική αύρα. Είναι, όμως και ένας ζωντανός αρχαιολογικός τόπος, ένα υπαίθριο μουσείο που καλεί κάθε επισκέπτη να ανακαλύψει τα μυστικά του χρόνου. Από το επιβλητικό Κάστρο της Μύρινας μέχρι τη μυσταγωγική ατμόσφαιρα του Ιερού των Καβείρων, την πρωτοπόρα Πολιόχνη και τη γεμάτη μυστήριο Ηφαιστία, η Λήμνος σε προσκαλεί να βιώσεις την ιστορία της με όλες σου τις αισθήσεις.

Το Κάστρο της Μύρινας

Δεσπόζει περήφανα πάνω από την πόλη της Μύρινας, συνδυάζοντας τη στρατηγική του θέση με την ομορφιά του τοπίου. Το κάστρο, χτισμένο στους βράχους που χωρίζουν τους δύο φυσικούς κόλπους της Μύρινας, τον ρωμαϊκό και τον τουρκικό γιαλό, είναι ελεύθερα προσβάσιμο και γεμάτο ιστορίες. Από τα νεολιθικά ευρήματα έως τα λαξεύματα του ιερού της Κυβέλης και τις επεμβάσεις των Βυζαντινών, των Γατελούζων και των Οθωμανών, το κάστρο στέκει ως ένα ζωντανό μνημείο του χρόνου.

Με την αναστήλωση των τειχών του να ξεκινά στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2021-2027, και ειδικότερα στους πύργους 10, 11 και 12 –εκεί όπου κυματίζει η ελληνική σημαία– το κάστρο ετοιμάζεται να αναδειχθεί ξανά σε έναν δυναμικό πόλο έλξης για τους επισκέπτες της Λήμνου.

Η Λήμνος, ένα νησί με πλούσια ιστορία και φυσική ομορφιά, κατέχει εδώ και αιώνες στρατηγική σημασία λόγω της θέσης της στον θαλάσσιο δρόμο προς τον Ελλήσποντο, διευκολύνοντας το εμπόριο με τη Μικρά Ασία. Κατά τη διάρκεια της Βυζαντινής περιόδου, το νησί ενισχύθηκε με εκτεταμένες οχυρώσεις για να προστατεύσει τις ζωτικής σημασίας θαλάσσιες διαδρομές του. Από τα πολλά κάστρα του νησιού, το κάστρο της Μύρινας διατηρείται καλύτερα και είναι το πιο επιβλητικό, αφηγούμενο την ιστορία του νησιού από την αρχαιότητα μέχρι την Οθωμανική περίοδο.

Η ιστορία του κάστρου της Μύρινας ξεκινά τον 13ο αιώνα π.Χ., όταν οι Μίνυες, μια αρχαία ελληνική φυλή από τη Θεσσαλία, αποίκησαν τη Λήμνο και ίδρυσαν την πόλη Μύρινα. Η πόλη πήρε το όνομά της από την Μύρινα, την κόρη του βασιλιά Κρηθέα της Ιωλκού και σύζυγο του μυθικού βασιλιά Θόαντα. Οι Μίνυες οχύρωσαν το λόφο που κυριαρχεί μεταξύ των δύο όρμων της πόλης με ισχυρούς κυκλώπειους τοίχους, μια τεχνική οχύρωσης που αργότερα ενίσχυσαν οι Πελασγοί, οι οποίοι κυριάρχησαν στο νησί έως τον 6ο αιώνα π.Χ.

Σήμερα, τα υπολείμματα αυτής της αρχαίας οχύρωσης είναι ακόμη ορατά, με τμήματα πολυγωνικών τοίχων να διατηρούνται στη ανατολική, νοτιοδυτική και βορειοδυτική πλευρά του λόφου. Το πιο εντυπωσιακό από αυτά είναι ένα κομμάτι κυκλώπειου τοίχου που μετρά περίπου 18 μέτρα σε μήκος και πάνω από 2,5 μέτρα σε ύψος. Οι τοίχοι αυτοί παρείχαν μια αμυντική δύναμη απέναντι στους εισβολείς και αντικατοπτρίζουν τη στρατηγική σημασία της τοποθεσίας.

Η βυζαντινή εποχή και η κατασκευή του κάστρου
Το κάστρο, όπως το γνωρίζουμε σήμερα, άρχισε να διαμορφώνεται τον 12ο αιώνα κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ανδρόνικου Α΄ Κομνηνού. Για την κατασκευή του χρησιμοποιήθηκαν λίθοι από παλαιότερες οχυρώσεις, ενώ τα τείχη του ακολουθούσαν την φυσική διαμόρφωση του εδάφους. Το σύστημα οχύρωσης περιλάμβανε εσωτερικό και εξωτερικό περίβολο, καθώς και τάφρο, κάνοντάς το δύσκολο για τους επιτιθέμενους να το καταλάβουν.

Ο εξωτερικός περίβολος του κάστρου ενισχύθηκε με τρία συστήματα τειχών, ιδιαίτερα στη βόρεια πλευρά, όπου η φυσική οχύρωση του εδάφους ήταν μικρότερη. Υπήρχαν τρεις πύλες—μία κύρια στα νότια, μία δευτερεύουσα στα βόρεια και μία τρίτη στον δυτικό τοίχο, η οποία αργότερα έκλεισε. Η στρατηγική διάταξη του κάστρου ενισχυόταν από 14 πύργους διαφόρων σχημάτων, που τοποθετούνταν κυρίως στις πιο ευάλωτες δυτικές και νότιες πλευρές.

Η μεσαιωνική φάση και η ενετική επιρροή
Κατά τον 13ο αιώνα, το κάστρο υπέστη σημαντικές ανακαινίσεις υπό την Ενετική κυριαρχία, κυρίως υπό την ηγεσία του Φραγκίσκου Φιλοκάλου, του Ενετού ναυάρχου. Το 1207, κατασκευάστηκε ένα νέο κάστρο στην κεντρική πλατεία της χερσονήσου, το οποίο αρχίζει να παίρνει τη μορφή που βλέπουμε σήμερα. Οι Ενετοί ενίσχυσαν το κεντρικό πλάτωμα, και ο δυτικός περίβολος επεκτάθηκε έως τη βορειοδυτική γωνία του πλάτωμα. Την ίδια περίοδο δημιουργήθηκε και η τάφρος γύρω από το κάστρο, η οποία διατηρήθηκε τουλάχιστον μέχρι την πρώιμη Οθωμανική περίοδο.

Καθ’ όλη τη διάρκεια των αιώνων, το κάστρο υπήρξε πεδίο για πολλές ανακαινίσεις και προσθήκες από διάφορους κατακτητές, με την πιο εκτενή ανακατασκευή να γίνεται από την οικογένεια Γκατελούζι τον 15ο αιώνα. Οι προσθήκες περιλάμβαναν επιπλέον πύργους και πύλες, ενισχύοντας περαιτέρω τις αμυντικές ικανότητες του κάστρου.

Σύμβολο ανθεκτικότητας
Το κάστρο της Μύρινας είναι ένα σύμβολο της ανθεκτικότητας της Λήμνου και των κατοίκων της διαμέσου των αιώνων. Είναι το μεγαλύτερο κάστρο του Αιγαίου, καλύπτοντας μια έκταση 144 στρεμμάτων, και δεν καταλήφθηκε ποτέ μέσω άμεσης επίθεσης. Η ανυψωμένη θέση του, 110 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, το καθιστούσε σχεδόν απρόσβλητο από τα πυροβόλα όπλα, όπως σημειώνει ο περιηγητής του 18ου αιώνα, Φρίσερμαν, ο οποίος ανέφερε ότι μόνο καλά οργανωμένο πυροβολικό θα μπορούσε να προκαλέσει ζημιά στους τοίχους του.

Σήμερα, οι επισκέπτες του κάστρου της Μύρινας μπορούν να εξερευνήσουν τις καλά διατηρημένες δομές του, περιλαμβανομένων των επιβλητικών τειχών, των πύργων και των υπολειμμάτων των Βυζαντινών και Ενετικών κτιρίων. Το κάστρο φιλοξενεί επίσης διάφορα Οθωμανικής περιόδου κτίσματα, όπως τζαμί, στρατώνα και αποθήκη πυρίτιδας, υπογραμμίζοντας τις διάφορες πολιτιστικές και ιστορικές επιρροές που διαμόρφωσαν αυτό το αξιοσημείωτο φρούριο.

Εχει ελεύθερη πρόσβαση και είναι ανοιχτό όλες τις ώρες.