Μια ιδιαίτερα δύσκολη ελαιοκομική χρονιά ολοκληρώθηκε για τη Λέσβο, όπως επισήμανε ο ελαιοτριβέας και τυποποιητής ελαιολάδου Χαράλαμπος Παπαδέλλης, μιλώντας στο ΝΗΣΙ 99 FM. Η περίοδος χαρακτηρίστηκε από έντονα προβλήματα που ξεκίνησαν ήδη από την αρχή της σεζόν, όταν οι αισιόδοξες εκτιμήσεις για τιμές στα 5 - 5,5 ευρώ το κιλό γρήγορα διαψεύστηκαν. Ο κ. Παπαδέλλης υπογράμμισε πως η χρονιά ξεκίνησε με πολύ υψηλές προσδοκίες, αφού το φθινόπωρο οι τιμές ξεπερνούσαν ακόμη και τα 8 ευρώ το κιλό. «Όποιος πρόλαβε να πουλήσει Οκτώβρη - Νοέμβρη, βγήκε κερδισμένος», ανέφερε χαρακτηριστικά.  Όπως τόνισε, οι τιμές κατέληξαν στα απογοητευτικά 3,5 ευρώ για τα έξτρα παρθένα ελαιόλαδα, με μια αγορά νευρική και κλειστή τον περισσότερο καιρό.

Οι αιτίες πίσω από την κατάρρευση

Η πτώση των τιμών αποδίδεται κυρίως στην υπερπαραγωγή που σημειώθηκε παγκοσμίως, με κυρίαρχο ρόλο της Ισπανίας. «Η Ισπανία είναι ο παγκόσμιος ηγέτης στην παραγωγή και ό,τι κάνει, το ακολουθούμε κι εμείς. Οι τιμές καθορίζονται από εκεί», εξήγησε ο κ. Παπαδέλλης. Αντίθετα, η Ιταλία καταφέρνει να διατηρεί υψηλότερες τιμές, καθώς έχει επενδύσει στη δημιουργία ταυτότητας για το ελαιόλαδό της.

«Εμείς εδώ στη Λέσβο δεν έχουμε καταφέρει να δώσουμε σαφή ταυτότητα στο προϊόν μας, ενώ είναι εξαιρετικό», πρόσθεσε. Αυτή η έλλειψη ταυτότητας καθιστά το λεσβιακό ελαιόλαδο ευάλωτο στις διακυμάνσεις της διεθνούς αγοράς.

Οι κλιματικές προκλήσεις και η χαμένη παραγωγή

Πέρα από τις διεθνείς εξελίξεις, η φετινή περίοδος επηρεάστηκε καθοριστικά από τις καιρικές συνθήκες. Η παρατεταμένη ανομβρία έφερε χαμηλές αποδόσεις και προβλήματα στην ποιότητα. «Η χρονιά άργησε πολύ να πάρει μπροστά. Η βροχή ήρθε στα τέλη Νοεμβρίου, όταν ο καρπός ήταν ήδη ώριμος και δεν μπορούσε να δώσει λάδι υψηλής ποιότητας», εξήγησε ο κ. Παπαδέλλης.

Η ξηρασία στέρησε την ελιά από την αναγκαία υγρασία, αφήνοντας τα δέντρα μικρά και κουρασμένα. Οι αποδόσεις ήταν χαμηλές, ιδιαίτερα σε περιοχές χωρίς δυνατότητες άρδευσης. «Μέχρι τον Δεκέμβριο, η ποιότητα ήταν καλή. Μετά, όμως, τα λάδια είχαν μυρωδιές παραωρίμανσης και μειωμένη διάρκεια ζωής», περιέγραψε.

Το υψηλό κόστος και η πίεση στους παραγωγούς

Ένα ακόμη αγκάθι για τους παραγωγούς ήταν το αυξημένο κόστος συλλογής. «Τα μεροκάματα έφτασαν 60-70 ευρώ. Δουλειά σκληρή και οι εργάτες τα αξίζουν, αλλά ο παραγωγός δεν βγάζει τα έξοδα», σημείωσε ο κ. Παπαδέλλης. Με την τιμή του ελαιολάδου να καταρρέει, πολλοί παραγωγοί βρέθηκαν στο χείλος της ζημιάς.

Όπως χαρακτηριστικά είπε, «από τον Γενάρη και μετά, όποιος πουλούσε έμπαινε μέσα, αν δεν είχε ήδη “κλειδώσει” υψηλές τιμές τον Οκτώβρη ή τον Νοέμβρη». Αυτό δημιούργησε  απογοήτευση και αίσθημα αδιεξόδου σε πολλούς ελαιοπαραγωγούς.

Η σημασία της ταυτότητας και οι προοπτικές

Για τον κ. Παπαδέλλη, το μεγάλο ζητούμενο είναι η δημιουργία μιας σαφούς ταυτότητας για το λεσβιακό ελαιόλαδο. «Πρέπει να δείξουμε ότι το λάδι μας είναι διαφορετικό. Έχει τα χαρακτηριστικά του τόπου, το μικροκλίμα, τον παραδοσιακό ελαιώνα», υπογράμμισε. Η ταυτότητα αυτή θα επιτρέψει στο προϊόν να ξεχωρίσει και να διασφαλίσει καλύτερες τιμές.

Όπως τόνισε, η λύση βρίσκεται στη συλλογική δράση. «Χρειάζονται οργανώσεις παραγωγών, συνεργασίες, ώστε να αποκτήσει το λάδι μας αξία και παρουσία στην αγορά», είπε. Ανέφερε, μάλιστα, πως η αγορά τείνει να στραφεί ολοένα και περισσότερο σε τυποποιημένο προϊόν, περιορίζοντας τους μεσάζοντες και ενισχύοντας όποιον καταφέρει να προσφέρει ελαιόλαδο με πιστοποιημένη ποιότητα και προέλευση.

Η ημερίδα της 7ης Ιουνίου: Συζήτηση και προτάσεις για το μέλλον

Μέσα σε αυτό το κλίμα, η ημερίδα «Ελιά και Ελαιόλαδο», που θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 7 Ιουνίου στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης, φιλοδοξεί να δώσει απαντήσεις και να αναδείξει προοπτικές. Την εκδήλωση διοργανώνει μια ομάδα 128 παραγωγών και δύο εταιρειών, με τη στήριξη του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου.

Σημαντικοί επιστήμονες και επαγγελματίες της αγοράς θα συμμετάσχουν: ο καθηγητής Πέτρος Ρούσσος από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο, ο γευσιγνώστης και χημικός Μανώλης  Σαλιβαράς, ο γεωπόνος και έμπορος Δημήτρης Φάββας, καθώς και ο επιχειρηματίας τροφίμων στην Ολλανδία Δημήτρης Λέτας. Όπως επισήμανε ο κ. Παπαδέλλης, «θα ακουστούν προτάσεις και λύσεις, όχι θεωρίες. Αυτοί οι άνθρωποι ζουν καθημερινά τον κόσμο του ελαιολάδου και μπορούν να προτείνουν πρακτικές».

Ένα μέλλον με προκλήσεις και ελπίδες

Κλείνοντας, ο κ. Παπαδέλλης δήλωσε πως η νέα χρονιά δείχνει μέτρια, με την παραγωγή να κυμαίνεται χαμηλά. «Δεν θα έχουμε υπερπαραγωγή, αλλά δεν θα είναι και καταστροφική χρονιά», εκτίμησε. Σε κάθε περίπτωση, όμως, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: «Πρέπει να προχωρήσουμε σε βήματα συλλογικά, με σεβασμό στην παράδοση και ταυτόχρονα με επένδυση στην ποιότητα και την ταυτότητα του ελαιολάδου Λέσβου». Παράλληλα σημείωσε ότι πρέπει η πολιτεία και οι φορείς της αυτοδιοίκησης να προχωρήσουν σε έργα για την αντιμετώπιση της ξηρασίας με την δημιουργία πολλών μικρών φραγμάτων σε όλο το νησί. «Με τον τρόπο αυτό, η ελιά θα ποτίζεται σε περιόδους έντονης ανομβρίας και έτσι ο ελαιώνας δεν θα φτάνει στα όρια του.