Μας κάνει καλό να έχουμε κατοικίδια ζώα; Αν ρωτήσετε τον οποιοδήποτε κηδεμόνα ενός ζώου θα σας απαντήσει κατά πάσα πιθανότητα καταφατικά, σημειώνοντας πόσο το σκυλί ή η γάτα τους (τα δύο πιο διαδεδομένα κατοικίδια είδη) έχει αλλάξει προς το καλύτερο τη ζωή τους. Αυτό δεν είναι απλά μια φαντασιοπληξία των ιδιοκτητών κατοικιδίων ζώων, αλλά υποστηρίζεται και από πλήθος επιστημονικών ερευνών.

Τα οφέλη των κατοικιδίων ξεκινάνε από την παιδική ηλικία. Οι σχετικές έρευνες έχουν δείξει ότι η κατοχή κατοικιδίου συνδέεται με την σωματική, ψυχολογική και συναισθηματική υγεία και ανάπτυξη των παιδιών. Το παιχνίδι και η βόλτα με το σκυλί της οικογένειας είναι μια μορφή άσκηση που βοηθά στον έλεγχο της παχυσαρκίας και αυξάνει το χρόνο που το παιδί περνά σε ανοικτούς χώρους εκτός σπιτιού. Επιπλέον, σε αντίθεση με τις φοβίες διαφόρων ότι ένα κατοικίδιο μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την υγεία των παιδιών τους (δήθεν από τα «μικρόβια που κουβαλάει» το ζώο) οι περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι η κατοχή κατοικιδίου από μικρή ηλικία δεν σχετίζεται με την εμφάνιση άσθματος ή αλλεργιών.

Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι η κατοχή κατοικιδίου μειώνει τα επίπεδα άγχους όταν παιδιά και έφηβοι αντιμετωπίζουν στρεσογόνες καταστάσεις (όπως εξετάσεις στο σχολείο ή ιατρικούς ελέγχους), ενώ αντίστοιχα βοηθά στο να μειώνει το αίσθημα της μοναξιάς (που μπορεί να οδηγήσει σε άγχος και κατάθλιψη) σε εφήβους και ενήλικες- κάτι που αποδείχθηκε πέρα από κάθε αμφιβολία από τις μελέτες που έγιναν κατά την περίοδο του υποχρεωτικού εγκλεισμού μας κατά την πανδημία του COVID-19. Μια πρόσφατη έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κατοχή κατοικιδίου (σκύλου ή γάτας) τα πρώτα 12 χρόνια της ζωής ενός ατόμου σχετίζεται με σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά εκδήλωσης σχιζοφρένειας σε μεγαλύτερη ηλικία. Παράλληλα, βοηθά στην ανάπτυξη της υπευθυνότητας των παιδιών, εφόσον συμμετέχουν και αυτά στην φροντίδα του κατοικίδιού τους

Τόσο στους ενήλικες όσο και στα παιδιά, η κατοχή ενός σκυλιού έχει βρεθεί ότι συνδέεται με καλύτερες και πιο ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις, πιθανόν γιατί η αλληλεπίδραση με το κατοικίδιό μας μας «εκπαιδεύει» για τις σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους. Αυτό πιθανόν οφείλεται στο ότι τα κατοικίδια βοηθούν να αναπτύξουμε την ενσυναίσθηση μας -την ικανότητα δηλαδή να αντιλαμβανόμαστε και να ανταποκρινόμαστε στα αισθήματα και στις ανάγκες των άλλων.  Έτσι, έρευνες  έδειξαν ότι οι μαθητές που είχαν κατοικίδιο είχαν μεγαλύτερες παρέες και ήταν «πιο δημοφιλείς» στους συμμαθητές ενώ μια έρευνα στην Αγγλία ανέδειξε ότι 50% των ιδιοκτητών σκύλων έκαναν καινούργιους φίλους ενώ έβγαζαν βόλτα το κατοικίδιό τους!

Υπάρχει, όμως, και μια διάσταση της κατοχής κατοικιδίων που έχει ξεκάθαρα αρνητικές συνέπειες στην ζωή μας. Αυτή έρχεται όταν το ζώο πεθαίνει. Αρκετές έρευνες έχουν αναδείξει ότι το πένθος και η θλίψη που αισθάνονται πολλοί κηδεμόνες για την απώλεια του κατοικιδίου τους, παρομοιάζει με εκείνη για το θάνατο ενός καλού φίλου ή ενός μέλους της οικογένειας. Το γεγονός, μάλιστα, ότι τα κοινωνικά πρότυπα θεωρούν (ακόμα) ως «υπερβολική» την έκφραση οδύνης για το θάνατο ενός ζώου, κάνουν ακόμα πιο δύσκολη τη διαχείριση της απώλειας από τους ιδιοκτήτες τους.

*ο Ιωσήφ Μποτετσάγιας είναι Καθηγητής στο Τμήμα Περιβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, και μέλος του ΔΣ της ΚΙΒΩΤΟΥ Μυτιλήνης