Στην Ελλάδα  παραδοσιακά, όπως και σε όλες τις ελαιοπαραγωγές χώρες της Μεσογείου,  η διακίνηση του ελαιολάδου γίνεται απευθείας από τον παραγωγό στον καταναλωτή με τον τενεκέ. Άλλωστε η χώρα έχει 800.000 ελαιοπαραγωγούς κι όλοι έχουν κάποιους συγγενείς, φίλους  και κουμπάρους που θέλουν να προμηθευτούν σε ελκυστικές τιμές το λάδι της χρονιάς. Ο συγκεκριμένος τρόπος διακίνησης δίνει την δυνατότητα ο παραγωγός να πετύχει μια λίγο καλύτερη τιμή και ο καταναλωτής να αποφύγει τα πρόσθετα κόστη που συνεπάγεται η διοχέτευση του ελαιολάδου στα εμπορικά δίκτυα. Είναι χαρακτηριστικό πως  τον Νοέμβριο που η τιμή παραγωγού στην Ελλάδα ως σήμερα 20 του μήνα, κυμαίνεται από τα 5,00 - 6,00 ευρώ ανά κιλό για τον παραγωγό για τα συμβατικά έξτρα παρθένα ελαιόλαδα, η τιμή για τους καταναλωτή στην Αθήνα κυμαίνεται από τα 10,12 ως τα 13,38 ευρώ το λίτρο (σύμφωνα με τις τιμοληψίες της Περιφέρειας Αττικής). Δηλαδή η τιμή ενός κιλού τυποποιημένου έξτρα παρθένου ελαιολάδου φθάνει στα 14,58 ευρώ. Κατά συνέπεια αν αγοράσει ο καταναλωτής ένα τενεκέ έξτρα παρθένου ελαιολάδου προς 7,00 - 7,50 ευρώ ανά κιλό είναι σαφέστατα κερδισμένος. Το μειονέκτημα που έχει η αγορά του ελαιολάδου με τον τενεκέ είναι πως  πρέπει ο καταναλωτής να έχει την δυνατότητα να πληρώσει την αξία του προϊόντος τοις μετρητοίς.

Η τιμή του τενεκέ

Οι τιμές για ένα τενεκές ελαιολάδου κυμαίνονται από 120 ως 170 ευρώ για τα συμβατικά έξτρα παρθένα και παρθένα ελαιόλαδα της φετινής συγκομιδής. Στο ξεκίνημα της περιόδου συγκομιδής (Οκτώβριος) οι τιμές για τον τενεκέ ξεκινούσαν από τα 140 ευρώ. Φυσικά οι τιμές ανεβαίνουν πολύ υψηλότερα αν πρόκειται αγουρέλαιο και βιολογικό ελαιόλαδο. Στις παραπάνω τιμές περιλαμβάνεται το κόστος συσκευασίας, όπως και το κόστος μεταφοράς. Ένας άδειος τενεκές κοστίζει από 4 – 5 ευρώ.

 Επίσης πρέπει να διευκρινιστεί πως δεν είναι όλοι οι τενεκέδες ίδιοι. Υπάρχουν συσκευασίες για 15,16 και  17 κιλά. Έτσι για να αποφεύγονται οι παρεξηγήσει καλό είναι καταναλωτές και παραγωγοί να διευκρινίζουν το καθαρό βάρος της αγοροπωλησίας.

Απαγορεύεται η χύμα πώληση του ελαιολάδου

Παρότι η διακίνηση του ελαιολάδου με τον τενεκέ είναι πολύ συνηθισμένη πρακτική στην Ελλάδα και τις άλλες χώρες της Μεσογείου η Ελληνική νομοθεσία την απαγορεύει στο όνομα της προστασίας του καταναλωτή από την νοθεία. Ωστόσο μέχρι σήμερα έχει αποδειχθεί πως τα περισσότερα κρούσματα νοθεία αφορούν τυποποιημένα ελαιόλαδα. Γνωστές είναι οι αναλύσεις που έκαναν οι αμερικανικές αρχές σε Ευρωπαϊκά έξτρα παρθένα ελαιόλαδα που έδειξαν πως πολλά από αυτά δεν θα έπρεπε να χαρακτηρίζονται ως έξτρα παρθένα.

Η αλήθεια είναι πως οι Ελληνικές κυβερνήσεις απαγόρευσαν την χύμα διακίνηση του ελαιολάδου (από τον παραγωγό στον τελικό καταναλωτή) πριν από 25 χρόνια περίπου. Στόχος του νόμου αυτού ήταν να πάψει το ελαιόλαδο να είναι ένα προϊόν μαζικής λαϊκής κατανάλωσης και να γίνει ένα προϊόν πολυτελείας που θα απευθύνεται σε όσους έχουν την δυνατότητα να το πληρώσουν ακριβά. Ο σχεδιασμός αυτός απέτυχε καθώς το εθιμική διαδικασία πώλησης τους ελαιολάδου κυριάρχησε επί του νόμου. Επιπλέον ο νόμος αυτός έχει εμφανέστατα προβλήματα συνταγματικότητας και καταπάτησης των αρχών του ελεύθερου ανταγωνισμού. Διότι καταργεί το δικαίωμα του παραγωγού να πουλά όπου εκείνος θέλει το προϊόν που παράγει. Τέτοια απαγόρευση δεν υπάρχει για κανένα άλλο προϊόν. Επιπλέον το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο δημιουργεί αθέμιτα λεόντεια πλεονεκτήματα για τους εμπόρους και τυποποιητές του ελαιολάδου.

Την τελευταία διετία, οι τυποποιητικές επιχειρήσεις θέτουν με μεγάλη ένταση ως αίτημα την πάταξη της χύμα διακίνησης του ελαιολάδου με στόχο να αυξήσουν την κερδοφορίας τους. Προσχηματικά θέτουν θέμα φοροδιαφυγής για τους ελαιοπαραγωγούς και προστασίας των καταναλωτών.

Σήμερα με τα συστήματα λειτουργίας των ελαιοτριβείων κάθε παραγωγός που προσκομίζει ελιές καταγράφεται. Επίσης καταγράφεται το βάρος του καρπού που παρέδωσε για άλεση και το βάρος του ελαιολάδου που παράχθηκε. Συνεπώς η φορολόγηση του παραγωγού στην πηγή είναι πολύ εύκολη διαδικασία. Εξίσου εύκολη διαδικασία είναι και ο ποιοτικός έλεγχος του ελαιολάδου που βρίσκεται στον τενεκέ. Το κόστος μιας χημικής ανάλυση που προσδιορίζει τον εμπορικό χαρακτηρισμό του ελαιολάδου σε έξτρα παρθένο, παρθένο και βιομηχανικό μπορεί να γίνει από οποιοδήποτε χημικό εργαστήριο και με πολύ χαμηλό κόστος. Όμως η μεγαλύτερη εγγύηση για την ποιότητα του προϊόντος είναι η προσωπική σχέση μεταξύ παραγωγού και καταναλωτή.

Στην κατεύθυνση της στήριξης του εισοδήματος του παραγωγού και της σχέσης που έχει με τον τελικό καταναλωτή, ο Βασίλης Ζαμπούνης (εκδότης του olivenews.gr και του περιοδικού «Ελιά και Ελαιόλαδο») τον Οκτώβριο του 2022 είχε προτείνει να καθιερωθεί το «5λιτρο του παραγωγού» με σφραγισμένο δοχείο και αριθμημένη ετικέτα παραγωγού όπως γίνεται με το ελληνικό μέλι (διαβάστε όλο το άρθρο εδώ). Πρόκειται για μια πολύ ενδιαφέρουσα πρόταση που δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν έχει αξιοποιηθεί από τις Ελληνικές κυβερνήσεις.