Το ερώτημα που συχνά θέτουν οι περί την Εκκλησία και την Εκπαίδευση εκπρόσωποι δεν είναι αν η ημέρα γιορτής των Τριών Ιεραρχών είναι αργία ή όχι, αλλά τι κάνουμε αυτή την ημέρα στα σχολειά μας; Πριν λίγα χρόνια, όταν καταργήθηκε η αργία των Τριών Ιεραρχών, εκπαιδευτικοί, θεοσεβούμενοι και μη θεοσεβούμενοι, διαμαρτυρηθήκαμε γιατί τάχαμου πιστεύαμε ότι αυτή η ημέρα γιορτής είχε σημαντικό περιεχόμενο για τα εκπαιδευτικά μας πράγματα.

Κι όταν στις συζητήσεις που γίνονταν για το αν το νόημα ετούτης της γιορτής, χρόνο με το χρόνο χανόταν, αφού η πλειονότητα μαθητών και εκπαιδευτικών αντί να βρίσκονται στο σχολειό για τη γιορτή οργάνωναν τα ιδιαίτερα μαθήματά τους, η προσγείωση στο τραχύ έδαφος της υποχρέωσης να είμαστε όλοι στα σχολειά μας, κυριολεκτικά ήταν ανώμαλη.

Ας μη γελιόμαστε, οι ιθύνοντες καλά έκαναν και κατάργησαν τη συγκεκριμένη αργία. Στον προοδευτικό ρεαλισμό των υβριδίων «του μεταμοντερνισμού / νεοφιλελευθερισμού που αποδομούν τον δημόσιο χώρο», από τη μια μεριά να αποτελούν τη Σκύλλα, κι από την άλλη με τη Χάρυβδη να είναι οι «θεοκρατικές απόψεις που βλέπουν τον δημόσιο χώρο όχι ως το φόρουμ συνάντησης και αναμέτρησης, αλλά ως το κενό που θα γεμίσει ολοκληρωτικά από τη δική τους και μόνο παρουσία, των άλλων στελλομένων στον αγύριστο» κατά Θανάση Ν. Παπαθανασίου, ο εκπαιδευτικός εορτασμός των Τριών Ιεραρχών, όπου τελείται και με τον τρόπο που πραγματοποιείται, δεν ανταποκρίνεται πια στα αιτήματα των καιρών.

Και κάτι ακροτελεύτιο. Εδώ στη Μυτιλήνη, λόγω της ύπαρξης του ιστορικού Γυμνασίου Μυτιλήνης από το 1840, η γιορτή των Τριών Ιεραρχών, για δεκαετίες είχε βαρύνουσα σημασία, τόσο για την τοπική Εκκλησία όσο και για την τοπική εκπαίδευση. Η Αίθουσα Τελετών του ιστορικού Γυμνασίου, για πολλά χρόνια ήταν ο χώρος που το θρησκευτικό και πολιτικό στοιχείο πρόβαλλε το έργο των Τριών Ιεραρχών, ανάλογα βέβαια με το θρησκευτικό και πολιτικό περιρρέον περιβάλλον, όπως αυτό εκφράζονταν την εκάστοτε εποχή.

«Έχουν μεγάλη σημασία οι κοινοί εορτασμοί, αν δεν βαλτώνουν σε φιέστες. Οι κοινοί εορτασμοί είναι (οφείλουν να είναι) οι μέρες στις οποίες η κοινωνία ανασαίνει στον δημόσιο χώρο, για να συνευρεθούν οι άνθρωποι, να συζητήσουν, ακόμα και να διαφωνήσουν. Και, πάντως, όχι να πνιγούν μοναχικά, σε ατομικές τροχιές. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα τελευταία χρόνια η γιορτή των Τριών Ιεραρχών έχει γίνει θολό τοπίο, ολίγον αργία και ολίγον εργάσιμη, ολίγον γιορτή και ολίγον κενό, ούτε γιορτή ούτε κενό. Για τους λόγους που προανέφερα, θεωρώ καταστροφική (αλλά βολική για τον νεοφιλελευθερισμό) την απεμπόληση εορτών, και μάλιστα τέτοιων σαν τη σημερινή. Μιλώ ευθέως και ειλικρινά. Δεν έχει να κάνει με την πίστη ή με την απιστία καθενός από μας». Σ’ ένα γνήσιο γιορτινό εκπαιδευτικό κλίμα των Τριών Ιεραρχών, χριστιανός και μη χριστιανός εκπαιδευτικός, είναι αδύνατον να μην αναφωνήσει ότι ο άλλος, ο οποιοσδήποτε άλλος, για τον οποίο μίλησαν οι Τρεις Ιεράρχες, έχει κάποιο νόημα για τον τρόπο της ζωής του, έχει νόημα για την πορεία ολάκερου του κόσμου. 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Τα εντός εισαγωγικών αποσπάσματα προέρχονται από το βιβλίο του Θανάση Ν. Παπαθανασίου, Η ρήξη με το μηδέν: Σφηνάκια πολιτικής θεολογίας, εκδ. Αρμός, Αθήνα 2015.