Μια φορά και έναν καιρό τα πουλιά αποφάσισαν ότι θέλουν να αποκτήσουν βασιλιά και ζήτησαν από τον Θεό να τους βοηθήσει να επιλέξουν τον καλύτερο. Αυτός τους είπε ότι βασιλιάς θα γινόταν αυτός που θα μπορούσε να πετάξει ψηλότερα. Ο αετός χαμογέλασε ευχαριστημένος. Τα περισσότερα πουλιά αρνήθηκαν να πάρουν μέρος στο διαγωνισμό, καθώς ήξεραν ότι ο αετός πετά πιο ψηλά από όλους και πολύ δύσκολα θα τον κέρδιζαν. Μόνο ο μικρόσωμος κοκκινολαίμης επέμενε ότι ήθελε να πάρει και αυτός μέρος στον διαγωνισμό. Έτσι ο αετός άρχισε να πετάει ψηλά, και σε κάποια στιγμή αφού είχε ξεπεράσει όλα τα άλλα πουλιά στο ύψος, σταμάτησε και φώναξε. «Βλέπετε, ποιος μπορεί να πετάξει ψηλότερα από μένα;» Τότε ο μικρούλης κοκκινολαίμης που είχε κρυφτεί στη ράχη του αετού φτερουγίζοντας λίγο ψηλότερα φώναξε: «Εδώ είμαι, δείτε με!». Έτσι ο κοκκινολαίμης έγινε ο βασιλιάς των πουλιών.

Ο κοκκινολαίμης είναι από τα πιο χαρακτηριστικά πουλιά που βλέπουμε στις πόλεις μας τον χειμώνα. Τα καλοκαίρια του συνήθως τα περνά στη βόρεια Ευρώπη και το χειμώνα στον νότο, αλλά εμείς είμαστε τυχεροί που τον έχουμε όλο το χρόνο, στις πόλεις το χειμώνα, ενώ το καλοκαίρι ανεβαίνει στα ορεινά του νησιού μας κάνοντας τις καλοκαιρινές του διακοπές στα δάση μας, οπότε δύσκολα τα βλέπουμε. Ο Αριστοτέλης τον αναφέρει ως ερύθακο, πιστεύοντας ότι ήταν ένα πουλί του χειμώνα που τους καλοκαιρινούς μήνες μεταμορφωνόταν σε ένα άλλο πουλί, τον κοκκινούρη που μεταναστεύει στη χώρα μας την άνοιξη. Με αυτό τον τρόπο στην αρχαία Ελλάδα προσπάθησαν να δικαιολογήσουν τη μετανάστευση των πουλιών, καθώς όπως είναι φυσικό τους ήταν πολύ παράξενο το γεγονός να εξαφανίζονται για έξι μήνες κάποια πουλιά και μετά να ξαναέρχονται.

Ο Κοκκινολαίμης είναι ένα πουλί στο μέγεθος σπουργιτιού που όλοι μας έχουμε δει το χειμώνα και αναγνωρίζεται εύκολα από το μεγάλο πορτοκαλί σημάδι στο στήθος και το κεφάλι. Ναι, ο κοκκινολαίμης όσο και εάν ακούγεται παράξενο, δεν είναι κόκκινος αλλά πορτοκαλής, και αυτό συμβαίνει γιατί μέχρι τον ερχομό των πορτοκαλιών στην Ευρώπη αυτό το χρώμα δεν υπήρχε παρά μόνο ως απόχρωση του κόκκινου!!!

Στην Ελλάδα τον κοκκινολαίμη τον απαντάμε με πολλές ονομασίες. Γύφταλος, καλόγιαννος, κομπογιάννης ή τσιγκογιάννης κλπ.

Στη Λέσβο, ακολουθώντας και εμείς τις ονομασίες γύρω από το όνομα «Γιάννης» που συνοδεύουν τον κοκκινολαίμη σε πολλά μέρη της Ελλάδας, τον αποκαλούμε Γιαννέλλι, προφανώς συνδέοντας τη χειμερινή του εμφάνιση στις πόλεις και τα χωριά μας με τη γιορτή του Αϊ Γιάννη στις 7 Ιανουαρίου. Ο κοκκινολαίμης όμως είναι ιδιαίτερα αγαπητός και στην κεντρική και Βόρεια Ευρώπη, κυρίως στη Βρετανία που τη δεκαετία του ‘60 χαρακτηρίστηκε το εθνικό πουλί της χώρας, ενώ κατά τη Σκανδιναβική μυθολογία ήταν το ιερό πουλί του Θορ, θεού του κεραυνού.

Ένας βρετανικός μύθος λέει ότι κατά τη Σταύρωση του Χριστού ο κοκκινολαίμης λυπημένος από το δράμα του πήγε να τραβήξει ένα αγκάθι από το φρύδι του. Τότε αίμα του Χριστού έπεσε πάνω στο στήθος του πουλιού και αυτό το σημάδι δεν έφυγε ποτέ από τότε, καθιστώντας τους κοκκινολαίμηδες ευλογημένα πουλιά του Κυρίου. Οι κοκκινολαίμηδες έχουν συνδυαστεί και με τα Χριστούγεννα εξαιτίας του γεγονότος ότι παλαιότερα οι ταχυδρόμοι που έφερναν τις χριστουγεννιάτικες κάρτες στη Μεγάλη Βρετανία φορούσαν κόκκινα γιλέκα με αποτέλεσμα να τους φωνάζουν κοκκινολαίμηδες (robin).

Τέλος ιδιαίτερο, ποικίλο και χαρακτηριστικό είναι το κελάηδημα του κοκκινολαίμη, που τον κάνει να αποκαλείται και «αηδόνι του χειμώνα». Το φθινόπωρο και τον χειμώνα ακούγεται πιο μελαγχολικό, την άνοιξη πιο έντονο και μελωδικό αναζητώντας σύντροφο. Σε κάθε περίπτωση και τα αρσενικά και τα θηλυκά με το έντονο κελάηδισμά τους ορίζουν την περιοχή τους θέλοντας να διώξουν μακριά τους επίδοξους εισβολείς, καθώς το πανέμορφο αυτό πουλάκι μπορεί να γίνει πολύ επιθετικό σε άλλα πουλιά παλεύοντας να επιβιώσει και να κυριαρχήσει στην περιοχή του, ιδιαίτερα τον χειμώνα που η τροφή είναι εξαιρετικά περιορισμένη.

Αυτός είναι λοιπόν ο κοκκινολαίμης, το γιαννέλι μας, το αηδόνι του χειμώνα. Κάντε λίγη ησυχία ακούγοντας το κελάηδισμα του, αναζητήστε τον με λίγη υπομονή αυτές τις μέρες του χειμώνα στα δέντρα γύρω σας, και είμαι σίγουρος ότι το θέαμα θα σας αποζημιώσει!

*To παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε στο free press περιοδικό ΠΛΑΤΕΙΑ που κυκλοφορεί