Ένας εργαζόμενος στη Γερμανία παίρνει κατά μέσο όρο τριπλάσιο μισθό από έναν εργαζόμενο στην Ελλάδα. Όταν, όμως, οι δύο τους μπουν στο σούπερ μάρκετ για να ψωνίσουν τα τρόφιμα της εβδομάδας, ο Έλληνας θα πληρώσει κατά μέσο όρο λίγο ακριβότερα. Και κάπου εδώ αρχίζει κανείς να καταλαβαίνει γιατί στην Ελλάδα, ακόμη και μετά τις αυξήσεις των τελευταίων ετών, ο μισθός εξακολουθεί να τελειώνει πριν από τον μήνα.

Η νέα ανάλυση του Ινστιτούτου ΕΝΑ, με βάση τα στοιχεία της Eurostat, έρχεται να αποτυπώσει με αριθμούς μια πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά χιλιάδες νοικοκυριά. Οι αποδοχές αυξάνονται, αλλά η ακρίβεια τρέχει γρηγορότερα. Ιδιαίτερα στα τρόφιμα και το ηλεκτρικό ρεύμα, δηλαδή σε δύο από τις βασικότερες και ανελαστικές δαπάνες μιας οικογένειας, οι ανατιμήσεις έχουν αφήσει πολύ πίσω τις μισθολογικές αυξήσεις.

Στα έξι χρόνια που μεσολάβησαν από το 2019 έως το 2025, οι ονομαστικοί μισθοί στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά 17,6%. Την ίδια περίοδο, το γενικό επίπεδο τιμών ανέβηκε κατά 19,8%, τα τρόφιμα κατά 35,8% και το ηλεκτρικό ρεύμα κατά 43,8%.

Με απλά λόγια, τα χρήματα που προστέθηκαν στον μισθό δεν έφτασαν για να καλύψουν τις αυξήσεις στις τιμές. Και για τους εργαζομένους που βρίσκονται χαμηλά στη μισθολογική κλίμακα, η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη. Γιατί όταν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος πηγαίνει στο ενοίκιο, στο φαγητό και στους λογαριασμούς, κάθε νέα ανατίμηση αφαιρεί χρήματα από έναν ήδη πιεσμένο οικογενειακό προϋπολογισμό.

Κάτω από το μισό του ευρωπαϊκού μισθού

Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στην προτελευταία θέση μεταξύ των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τις μέσες ετήσιες αποδοχές πλήρους απασχόλησης, πάνω μόνο από τη Βουλγαρία.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Ινστιτούτου ΕΝΑ, ο μέσος ετήσιος μικτός μισθός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2025 στα 18.772 ευρώ, έναντι 41.464 ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Έλληνας εργαζόμενος, δηλαδή, αμείβεται κατά μέσο όρο με το 45,3% του ευρωπαϊκού μισθού. Ούτε καν με τα μισά.

Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι ότι αντί η χώρα μας να πλησιάζει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, απομακρύνεται από αυτόν.

Το 2019, ο ελληνικός μισθός αντιστοιχούσε στο 48,7% του ευρωπαϊκού. Μέχρι το 2025 οι μισθοί στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκαν κατά 26,5%, ενώ στην Ελλάδα κατά 17,6%. Παρά τις αυξήσεις, λοιπόν, το χάσμα μεγάλωσε.

Η σύγκριση με τη Γερμανία

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η σύγκριση με τη Γερμανία, μια χώρα στην οποία ζουν και εργάζονται εδώ και δεκαετίες χιλιάδες Έλληνες.

Το 2025, ο μέσος ετήσιος μικτός μισθός στη Γερμανία έφτασε τα 56.360 ευρώ, έναντι 18.772 ευρώ στην Ελλάδα. Η διαφορά αγγίζει τα 37.588 ευρώ τον χρόνο.

Αν μοιράσουμε τα ποσά αυτά στους 12 μήνες του χρόνου, προκύπτει ένας μέσος μηνιαίος μισθός 1.564 ευρώ μικτά στην Ελλάδα, 3.455 ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση και 4.697 ευρώ στη Γερμανία.

Προφανώς, πρόκειται για μικτές αποδοχές, πριν από την αφαίρεση φόρων και ασφαλιστικών εισφορών. Και βεβαίως, δεν σημαίνει ότι ο κάθε εργαζόμενος στην Ελλάδα παίρνει 1.564 ευρώ τον μήνα. Πρόκειται για έναν μέσο όρο που περιλαμβάνει και τις υψηλότερες αποδοχές, ενώ ένα μεγάλο μέρος των εργαζομένων καλείται να ζήσει με πολύ λιγότερα χρήματα.

Η σύγκριση, ωστόσο, είναι αποκαλυπτική για το πόσο διαφορετικές είναι οι οικονομικές δυνατότητες των εργαζομένων στις δύο χώρες.

«Ναι, αλλά εκεί είναι όλα πιο ακριβά»

Είναι η φράση που ακούγεται σχεδόν σε κάθε συζήτηση για τους μισθούς στο εξωτερικό. Πράγματι, η ζωή στη Γερμανία είναι συνολικά ακριβότερη από ό,τι στην Ελλάδα. Πόσο ακριβότερη όμως; Και κυρίως, είναι τόσο μεγάλη η διαφορά στο κόστος ζωής ώστε να εξανεμίζει τη διαφορά στους μισθούς;

Τα στοιχεία της Eurostat δίνουν μια πολύ ενδιαφέρουσα απάντηση.

Το γενικό επίπεδο τιμών καταναλωτικών αγαθών και υπηρεσιών στη Γερμανία ήταν το 2025 περίπου 24% υψηλότερο από το ελληνικό. Δηλαδή, σε μια χώρα όπου ο μέσος μισθός είναι τριπλάσιος, το συνολικό επίπεδο τιμών είναι υψηλότερο κατά περίπου ένα τέταρτο.

Στα τρόφιμα, μάλιστα, συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο.

Με ευρωπαϊκό μέσο όρο τιμών το 100, ο δείκτης για τα τρόφιμα διαμορφώθηκε στο 104,7 στην Ελλάδα και στο 102,7 στη Γερμανία. Τα τρόφιμα στη Γερμανία ήταν, δηλαδή, περίπου 2% φθηνότερα από ό,τι στη χώρα μας.

Και εδώ βρίσκεται μια από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις της ελληνικής οικονομικής πραγματικότητας. Ο εργαζόμενος στην Ελλάδα, με τις πολύ χαμηλότερες αποδοχές, καλείται να πληρώσει κατά μέσο όρο ακριβότερα για να γεμίσει το καλάθι του από έναν εργαζόμενο στη Γερμανία.

Ασφαλώς, τα ενοίκια, η φορολογία, οι μετακινήσεις και οι ιδιαίτερες ανάγκες κάθε οικογένειας μπορούν να διαφοροποιήσουν σημαντικά την εικόνα. Δεν είναι όλες οι πόλεις της Γερμανίας το ίδιο ακριβές, ούτε είναι ίδια η ζωή στην Αθήνα, στη Μυτιλήνη και σε ένα μικρό χωριό της Λέσβου. Εκείνο, όμως, που αναδεικνύουν τα στοιχεία είναι ότι η Ελλάδα, παρά τους χαμηλούς μισθούς της, κάθε άλλο παρά φθηνή χώρα είναι για όσους ζουν και εργάζονται εδώ.

Πόσο κοστίζει πλέον ένα πιάτο φαγητό στη Λέσβο;

Αν αφήσουμε για λίγο τους πίνακες και τις ευρωπαϊκές στατιστικές και μπούμε στην κουζίνα ενός σπιτιού στη Μυτιλήνη, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο κατανοητή.

Σε πρόσφατο ρεπορτάζ του «Ν» συγκρίναμε το κόστος ορισμένων καθημερινών φαγητών για μια τετραμελή οικογένεια το 2021 και σήμερα, το 2026. Όχι πολυτέλειες, όχι ιδιαίτερα γεύματα. Φαγητά που μαγειρεύονται στα περισσότερα ελληνικά σπίτια.

Μια κατσαρόλα μακαρόνια με κιμά, που το 2021 κόστιζε περίπου 6,50 ευρώ, σήμερα φτάνει τα 9,20 ευρώ. Τα γεμιστά με κιμά από 8 ευρώ ανέβηκαν στα 11,50 ευρώ, ενώ το μοσχαράκι γιουβέτσι, από τα 10 ευρώ, έφτασε τα 15 ευρώ. Και σε κανένα από αυτά τα ποσά δεν έχουμε υπολογίσει το ηλεκτρικό ρεύμα που χρειάζεται για το μαγείρεμα.

Μπορεί τα δύο, τα τρία ή τα πέντε ευρώ παραπάνω για ένα φαγητό να μη φαίνονται πολλά. Όταν όμως μια οικογένεια πρέπει να μαγειρεύει καθημερινά, να αγοράζει πρωινό για τα παιδιά, γάλα, φρούτα και λαχανικά, η διαφορά στο τέλος του μήνα γίνεται αισθητή.

Κάπως έτσι, εκεί που παλαιότερα τα χρήματα επαρκούσαν για τα βασικά ψώνια και περίσσευαν και λίγα για κάτι παραπάνω, σήμερα πολλές οικογένειες αναγκάζονται να κάνουν περικοπές ακόμη και στο καθημερινό τους τραπέζι.

Στη λαϊκή της Μυτιλήνης αγοράζουν λιγότερα

Αυτή ακριβώς την πραγματικότητα περιέγραφαν στο «Ν» και οι παραγωγοί της λαϊκής αγοράς της Μυτιλήνης.

«Ο κόσμος έχει περιορίσει πάρα πολύ τις αγορές του. Ακόμη και σε βασικά προϊόντα», μας έλεγε χαρακτηριστικά ένας τοπικός παραγωγός.

Οι άνθρωποι πίσω από τους πάγκους βλέπουν καθημερινά την αλλαγή στις αγοραστικές συνήθειες των πελατών τους. Βλέπουν τα μικρότερα σακουλάκια, τις λιγότερες ποσότητες, τον καταναλωτή που ρωτά την τιμή πριν αποφασίσει τι και πόσο θα αγοράσει.

Την ίδια ώρα, όμως, και οι ίδιοι οι παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι με το αυξημένο κόστος. Φιντάνια, λιπάσματα, πετρέλαιο, πότισμα και μεταφορές έχουν επιβαρύνει σημαντικά την καλλιέργεια, αφήνοντας μικρά περιθώρια για να συγκρατηθούν οι τιμές.

Η ακρίβεια, λοιπόν, δεν τελειώνει στο πορτοφόλι του καταναλωτή. Απλώνεται σε ολόκληρη την τοπική οικονομία, από το χωράφι μέχρι τον πάγκο της λαϊκής και από εκεί στο οικογενειακό τραπέζι.

Ακριβή χώρα για εκείνους που πληρώνονται εδώ

Το Ινστιτούτο ΕΝΑ επισημαίνει στην ανάλυσή του ότι η συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης πλήττει δυσανάλογα τους χαμηλόμισθους. Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της μελέτης.

Γιατί άλλες αντοχές έχει ένας εργαζόμενος που αμείβεται με 3.000 ευρώ τον μήνα και άλλες εκείνος που παίρνει 900 ή 1.000 ευρώ καθαρά. Για τον δεύτερο, μια αύξηση στον λογαριασμό του ρεύματος ή στο εβδομαδιαίο κόστος του σούπερ μάρκετ μπορεί να σημαίνει ότι θα αναβάλει μια αγορά, μια έξοδο με την οικογένεια ή ακόμη και μια αναγκαία επισκευή στο σπίτι.

Δεν είναι, άλλωστε, μόνο τα τρόφιμα και η ενέργεια. Είναι και το ενοίκιο, η θέρμανση, τα έξοδα των παιδιών, οι μετακινήσεις, οι ανάγκες που προκύπτουν μέσα στον μήνα. Όλα εκείνα που δεν χωρούν εύκολα σε έναν στατιστικό πίνακα, αλλά καθορίζουν την ποιότητα ζωής.

Οι μεγάλες μισθολογικές διαφορές με άλλες ευρωπαϊκές χώρες εξηγούν, σε έναν βαθμό, και γιατί αρκετοί νέοι εξακολουθούν να εξετάζουν την προοπτική εργασίας στο εξωτερικό. Το ζητούμενο, όμως, δεν είναι να φύγουν. Είναι να μπορούν να μείνουν στον τόπο τους, να εργαστούν, να αποκτήσουν το δικό τους σπίτι, να δημιουργήσουν οικογένεια και να σχεδιάσουν το μέλλον τους με αξιοπρεπείς όρους.

Και τελικά, πίσω από όλους αυτούς τους αριθμούς, υπάρχει ένα πολύ απλό ερώτημα. Τι αξία έχει μια αύξηση στον μισθό, όταν τα χρήματα που παίρνεις δεν φτάνουν για να αγοράσεις όσα αγόραζες πριν;

Αυτό είναι το πραγματικό μέτρο της αγοραστικής δύναμης. Και αυτό είναι που εξακολουθούν να περιμένουν να δουν οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα: όχι απλώς μεγαλύτερους αριθμούς στη μισθοδοσία τους, αλλά περισσότερο χώρο για να ζήσουν τη ζωή τους.