Οι συνεχείς και έντονες ανατιμήσεις στα υλικά κατασκευής επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της βιωσιμότητας των δημοσίων τεχνικών έργων, με τις εργοληπτικές οργανώσεις της χώρας να κάνουν λόγο για συνθήκες «ανωτέρας βίας» που δυσχεραίνουν την ολοκλήρωση έργων και θέτουν σε κίνδυνο την τήρηση συμβατικών υποχρεώσεων και χρονοδιαγραμμάτων.

Με κοινή παρέμβασή τους προς το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, οι ΠΕΔΜΕΔΕ, ΠΕΣΕΔΕ και ΣΑΤΕ επισημαίνουν ότι η απουσία ενός σύγχρονου και θεσμικά κατοχυρωμένου μηχανισμού παρακολούθησης του πραγματικού κόστους των υλικών, σε συνδυασμό με τις νέες αυξήσεις που καταγράφονται εξαιτίας των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και του πολέμου μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, έχουν δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα ασφυκτικό περιβάλλον για τις τεχνικές επιχειρήσεις.

Παρωχημένα τιμολόγια και νέα δεδομένα στην αγορά

Όπως υπογραμμίζουν οι εκπρόσωποι του κλάδου, τα ισχύοντα τιμολόγια εξακολουθούν να στηρίζονται σε δεδομένα και παραδοχές προηγούμενων ετών, χωρίς να αντανακλούν ούτε τις σημερινές τιμές της αγοράς ούτε τις σύγχρονες απαιτήσεις των κατασκευαστικών έργων. Οι αυξημένες τεχνικές προδιαγραφές, οι νέες μέθοδοι κατασκευής και η συνολική ανατίμηση των πρώτων υλών έχουν δημιουργήσει ένα χάσμα μεταξύ του πραγματικού κόστους και των προβλέψεων των συμβάσεων.

Οι εργοληπτικές οργανώσεις σημειώνουν ότι η αρχική εκτίμηση πως οι ανατιμήσεις θα είχαν προσωρινό χαρακτήρα έχει διαψευστεί πλήρως. Αντίθετα, οι τιμές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ οι περισσότερες οικονομικές αναλύσεις προβλέπουν ότι ο πληθωρισμός και το αυξημένο κόστος παραγωγής θα συνεχίσουν να επηρεάζουν την αγορά ακόμη και σε περίπτωση αποκλιμάκωσης των διεθνών εντάσεων.

Αυξήσεις έως και 35% σε μόλις 3 μήνες

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα στοιχεία που συγκέντρωσε ομάδα εργασίας των τριών οργανώσεων. Σύμφωνα με αυτά, από τις αρχές Μαρτίου έως σήμερα καταγράφονται αυξήσεις σχεδόν σε όλα τα βασικά υλικά που χρησιμοποιούνται στα δημόσια έργα.

Οι ανατιμήσεις κυμαίνονται από 20% έως και 35%, ποσοστά που, όπως τονίζουν οι εκπρόσωποι του κλάδου, είναι αδύνατον να απορροφηθούν από τις επιχειρήσεις χωρίς να διαταραχθεί η οικονομική ισορροπία των συμβάσεων. Το αποτέλεσμα είναι πολλές εταιρείες να καλούνται να εκτελέσουν έργα με κόστος σημαντικά υψηλότερο από εκείνο που είχε ληφθεί υπόψη κατά τη δημοπράτησή τους.

Κίνδυνος για την ολοκλήρωση σημαντικών έργων

Οι εργολήπτες προειδοποιούν ότι η κατάσταση επηρεάζει άμεσα την πρόοδο εκατοντάδων έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη σε ολόκληρη τη χώρα. Παράλληλα, εκφράζουν φόβους ότι η μη αντιμετώπιση του προβλήματος μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά εμπόδια στην ολοκλήρωση έργων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα, όπου τα χρονοδιαγράμματα είναι ιδιαίτερα αυστηρά.

Όπως αναφέρουν, η νομοθεσία προβλέπει μηχανισμούς αναπροσαρμογής όταν καταγράφονται μεγάλες αποκλίσεις στις τιμές των υλικών, ωστόσο στην πράξη οι διαδικασίες αυτές δεν ενεργοποιούνται επαρκώς ώστε να καλύψουν τη σημερινή πραγματικότητα.

Τα αιτήματα προς το Υπουργείο

Στο πλαίσιο αυτό, οι εργοληπτικές οργανώσεις ζητούν από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών να προχωρήσει άμεσα σε παρεμβάσεις.

Μεταξύ άλλων, προτείνουν την ενεργοποίηση της δυνατότητας αναθεώρησης των συντελεστών σύμφωνα με το άρθρο 153 του Ν. 4412/2016, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές μεταβολές των τιμών στην αγορά. Παράλληλα, εισηγούνται η αναπροσαρμογή να συνδεθεί με τον Γενικό Δείκτη Τιμών Υλικών Κατασκευής Νέων Κτηρίων Κατοικιών της ΕΛΣΤΑΤ, προκειμένου να υπάρχει ένας αντικειμενικός και αξιόπιστος τρόπος υπολογισμού.

Επιπλέον, ζητούν να θεσπιστεί η δυνατότητα αποζημίωσης της ασφάλτου και των λοιπών παραγώγων πετρελαίου είτε μέσω νέων συντελεστών αναθεώρησης είτε απολογιστικά, καθώς πρόκειται για υλικά που έχουν επηρεαστεί ιδιαίτερα από τις διεθνείς ενεργειακές εξελίξεις.

Οι εκπρόσωποι των εργοληπτικών οργανώσεων δηλώνουν έτοιμοι να συναντηθούν άμεσα με την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου, προκειμένου να παρουσιάσουν αναλυτικά τα στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει και να αναζητηθούν λύσεις πριν οι επιπτώσεις των ανατιμήσεων μετατραπούν σε σοβαρό πρόβλημα για την ολοκλήρωση των δημόσιων έργων σε ολόκληρη τη χώρα.