Στην Άργενο της Δυτικής Λέσβου, η ζωή δεν κρύβει τις δυσκολίες της. Τις λέει με το όνομά τους, τις μετρά σε χιλιόμετρα, σε ώρες διαδρομής, σε «κλειστά» κτήρια και σε 170 περίπου ανθρώπους που μεγαλώνουν χωρίς τις στοιχειώδεις υποδομές. Κι όμως, αν κάτι αντιστέκεται στο σταθερό «μίκραιμα» της υπαίθρου, είναι η γυναικεία κοινότητα: οι καθημερινές συναντήσεις, οι σχέσεις οικειότητας, οι μικρές συλλογικές τελετουργίες και ένας Σύλλογος Γυναικών που λειτουργεί σαν κοινωνικός αρμός.

Φτάσαμε στο χωριό με αφορμή την 8η Μαρτίου, για να συναντήσουμε τις γυναίκες του και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Γυναικών Αργένου. Και είδαμε πώς η έμφυλη εργασία —η εργασία της φροντίδας, της συνοχής, της φιλοξενίας— γίνεται αόρατη υποδομή ενός τόπου.

Η πρόεδρος του Συλλόγου, η Δώρα Κορδερά, μιλά απλά και καθαρά: ο Σύλλογος, όπως θυμάται, συστάθηκε το 2007 και από τότε «προσπαθούμε να τον διατηρήσουμε». Η έμφαση δεν είναι στην εξωστρέφεια ή στη «φήμη», αλλά στη συνοχή. «Έχουμε επικεντρωθεί πιο πολύ στη διασκέδαση… να υπάρχει μία ομόνοια μεταξύ μας», λέει, κι αυτή η λέξη —ομόνοια— ακούγεται σαν πολιτική θέση μέσα σε ένα μικρό χωριό: να επιλέγεις τη σχέση ως αντίδοτο στην απομόνωση.

Οι δράσεις που περιγράφει έχουν μια επαναληπτικότητα που μοιάζει με ρυθμό: αποκριάτικο πάρτι, χριστουγεννιάτικη γιορτή, βασιλόπιτα, η γιορτή της γυναίκας. Και το καλοκαίρι, η Αγία Κυριακή: «μαζεύονται από όλα τα γύρω χωριά» και οι γυναίκες «προσπαθούμε ό,τι μπορούμε» για τον μπουφέ, τα αναψυκτικά, τη φιλοξενία.

«Να υπάρχει ο σύλλογος, γιατί πηγαίνουμε κι εμείς κάπου»

Η κυρία Ελένη, χρόνια στο χωριό, το λέει χωρίς περιτύλιγμα: «Θέλω να έχουν τον σύλλογο, γιατί πηγαίνουμε κι εμείς κάπου». Και αυτό το «κάπου» γίνεται τόπος κοινωνικότητας εκτός σπιτιού. Ένας χώρος όπου η γυναίκα δεν υπάρχει μόνο ως σύζυγος, μητέρα, νοικοκυρά, φροντίστρια. Υπάρχει ως πρόσωπο που γελά, κουβεντιάζει, θυμάται, οργανώνει, αποφασίζει.

Στην ίδια αφήγηση, η Ελένη επιστρέφει σε μια παλιότερη Άργενο, που την παρομοίαζαν «μικρό Παρισάκι της περιφέρειας»: «καθαρό, νοικοκυρεμένο. Φροντίζανε οι γυναίκες».

Ακόμα θυμάται το «κόρος», το κούρεμα των προβάτων, όταν «μαζευόνταν 20 άντρες» και μετά «είχε το φαΐ, τα ρυζόγαλα… μαζευόταν στα σπίτια». Σήμερα «φέρνουν τη μηχανή, κουρεύουν. Τέλειωσε». Δεν είναι μόνο τεχνολογική αλλαγή. Είναι αλλαγή κοινωνικότητας. Οι συλλογικές αγροτικές εργασίες ήταν, παρά την έμφυλη διαίρεση ρόλων, ένα πεδίο όπου η κοινότητα «συναντιόταν» και παρήγαγε δεσμούς.

«Οι τρεις χάριτες»

Κάπου στη συζήτηση εμφανίζεται ένα μικρό τοπικό σύμπαν: «οι τρεις χάριτες». «Η Χρυσούλα, η Βίκυ κι εγώ», λέει η κ. Ελένη, περιγράφοντας τις κοινές διαδρομές τους, τις βόλτες, το καθημερινό «μαζί». Επίσης υπάρχουν γυναίκες που ήρθαν «απ’ έξω» και έγιναν μέρος του χωριού, μέσα από σχέσεις, γάμους, επιλογές ζωής. Η Κωνσταντίνα Γρημάνη, από τη Μυτιλήνη, ήρθε το 1986, παντρεύτηκε το 1988, έκανε τέσσερα παιδιά, σήμερα λέει πως είναι «πιο ανεξάρτητη» και συμμετέχει «σε όλες τις δραστηριότητες του συλλόγου».

Μιλά και για τη δυσκολία να «δεθεί» στην αρχή, ειδικά όταν δεν συμμετείχε στα «κουτσομπολιά του χωριού». Κάπου εκεί ακούγεται μια διορθωτική φωνή: «κάνουμε κοινωνικό σχόλιο και όχι κουτσομπολιό». Κολλητή της είναι η Θάλεια, με μητέρα από τη Βενεζουέλα και πατέρα ναυτικό: «εγώ νομίζω όπου είναι η καρδιά ζεις».

Η 8η Μαρτίου ως δικαίωμα εξόδου και ελευθερίας

Στις αφηγήσεις των γυναικών, η γιορτή της γυναίκας είναι μια κατοχυρωμένη κοινωνική άδεια. Η Αλεξάνδρα θυμάται: «τη γιορτή της γυναίκας την έφτιαξα εγώ… πρώτη φορά μαζευτήκαμε μέχρι 20 γυναίκες στο σπίτι μου. Έφερε η κάθε μία από ένα πιάτο. Και γλεντήσαμε εκεί». Από εκεί και πέρα «σιγά σιγά… μέχρι να το χωνέψουν λίγο οι άντρες. Ότι παίρνουμε τα πάνω μας».

Και το σήμερα έχει τη δική του, σχεδόν αναρχική, χαρά: «εμείς ξέρουμε ότι εκείνη τη μέρα θα φύγουμε. Και τι ώρα θα γυρίσουμε δεν το ξέρει κανένας».

Η σύζυγος του προέδρου το λέει καθαρά: ο σύλλογος είναι «μία ευκαιρία να βρεθούν οι γυναίκες χωρίς τους συζύγους… υπάρχει η ανάγκη σε κάθε γυναίκα να το πει με μια φίλη της, να είναι λίγο εκτός του οικογενειακού πλαισίου». Και η παρατήρηση που ακολουθεί είναι εξίσου έμφυλη και υλική: «κάποια γυναίκα μπορεί να μην οδηγεί… οπότε ο σύλλογος κανονίζει και τη μεταφορά».

Η Ολυμπία, με τον φούρνο του χωριού, μιλά για τα παξιμάδια «που είναι τόσο ξακουστά»: «γιατί είναι ωραίο το νερό μας και την αγάπη που βάζουμε». Σε μια πρόταση, συναντιούνται η τοπική οικονομία, η δεξιότητα, η παράδοση και το συναίσθημα. Και το πιο καθαρό δέσιμο με τον τόπο: «αγαπώ το χωριό μου… δεν μπορώ να ζήσω αλλού».

ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΥΛΛΟΓΟ ΓΥΝΑΙΚΩΝΝ ΑΡΓΕΝΟΥ:

Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, που τιμάται κάθε χρόνο στις 8 Μαρτίου, αποτελεί μια σημαντική υπενθύμιση των αγώνων και των κατακτήσεων των γυναικών σε κοινωνικό, οικονομικό, πολιτιστικό και πολιτικό επίπεδο. Η απαρχή της συνδέεται με τους αγώνες των εργαζόμενων γυναικών στις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ το 1975 καθιερώθηκε επίσημα από τα Ηνωμένα Έθνη ως ημέρα παγκόσμιας αναγνώρισης της συμβολής των γυναικών στην πρόοδο της κοινωνίας.

Η ημέρα αυτή αποτελεί ευκαιρία να τιμήσουμε τις σπουδαίες γυναίκες της ιστορίας, από τη Marie Curie και τη Rosa Parks έως τη Μαλάλα Γιουσαφζάι και τη Greta Thunberg, οι οποίες με το θάρρος, την αποφασιστικότητα και το όραμά τους συνέβαλαν ουσιαστικά στην αλλαγή του κόσμου προς το καλύτερο.

Παράλληλα, όμως, αξίζει να αναγνωρίσουμε και όλες εκείνες τις γυναίκες της καθημερινότητας: τη μητέρα που αγωνίζεται για την οικογένειά της, τη δασκάλα που εμπνέει τους μαθητές της, την επιστήμονα που εργάζεται αθόρυβα στο πεδίο της έρευνας, την αγρότισσα που καλλιεργεί τη γη. Είναι όλες εκείνες που, με τις μικρές και μεγάλες τους πράξεις, συμβάλλουν καθημερινά στη διαμόρφωση μιας καλύτερης κοινωνίας.

Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας μάς υπενθυμίζει ότι ο αγώνας για ισότητα, σεβασμό και ίσες ευκαιρίες παραμένει διαρκής. Μας καλεί να σταθούμε αλληλέγγυοι και να εργαστούμε συλλογικά για έναν κόσμο όπου κάθε κορίτσι και κάθε γυναίκα θα έχει τη δυνατότητα να ζει, να μορφώνεται και να ονειρεύεται ελεύθερα.

Με αφορμή τη σημαντική αυτή ημέρα, ο Σύλλογος Γυναικών Αργέννου, με μια συμβολική κίνηση, προσέφερε στις γυναίκες του χωριού ένα τριαντάφυλλο, ως ένδειξη εκτίμησης και σεβασμού για την πολύτιμη παρουσία και προσφορά τους στην κοινωνία.

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Γυναικών Αργέννου εκφράζει την ελπίδα και την ευχή να έρθει η ημέρα όπου δεν θα είναι πλέον απαραίτητη μια ειδική επέτειος για να τιμούμε τις γυναίκες, γιατί η ισότητα θα αποτελεί αυτονόητο και καθημερινό βίωμα για όλους.

Μέχρι τότε, ας συνεχίσουμε να τιμούμε την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, να αναγνωρίζουμε την αξία των γυναικών και να εργαζόμαστε για έναν κόσμο δικαιοσύνης, ισότητας και σεβασμού.

Χρόνια πολλά σε όλες τις γυναίκες!