Έναν ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο στον αναπροσανατολισμό της ελληνικής αγροτικής παραγωγής και της υπαίθρου φαίνεται να αποκτούν τα πολυλειτουργικά αγροκτήματα, ένας θεσμός που ενθαρρύνει τη σύνδεση της γεωργίας με τον τουρισμό, την εκπαίδευση και την τοπική γαστρονομία. Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο [ν. 4235/2014 (Α΄32)] και την Κοινή Υπουργική Απόφαση [ΚΥΑ 390771/11-12-2024 (Β΄6828)], πολυλειτουργικό αγρόκτημα θεωρείται η αγροτική εκμετάλλευση που συνδυάζει παραγωγή και εμπειρία: διαθέτει καλλιεργήσιμη έκταση, φυτικό ή ζωικό κεφάλαιο και επιπλέον έναν χώρο εστίασης, εκπαίδευσης ή επίδειξης της παραγωγικής διαδικασίας, ή ακόμη οικοτεχνική μεταποίηση.

Η φιλοσοφία πίσω από τον θεσμό είναι σαφής: να αξιοποιηθούν οι τοπικές παραγωγικές δυνατότητες κάθε περιοχής και να δημιουργηθούν εστίες βιωματικής επαφής του επισκέπτη με την πρωτογενή παραγωγή, μετατρέποντας το αγρόκτημα σε κέντρο αγροτουρισμού, εκπαίδευσης και πολιτισμού.

Ως ελάχιστη ενιαία έκταση λειτουργίας ενός πολυλειτουργικού αγροκτήματος ορίζονται τα τέσσερα (4) στρέμματα, τα οποία μπορεί να περιλαμβάνουν και τεμάχια γης χωρισμένα από δρόμους ή ρέματα, εφόσον υπάρχει λειτουργική ενότητα. Οι παραγωγοί που επιθυμούν να ενταχθούν στο πλαίσιο αυτό πρέπει να τηρούν όλους τους κανόνες πολλαπλής συμμόρφωσης και αιρεσιμότητας που προβλέπει η ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία, αλλά και να σέβονται τις περιβαλλοντικές και δασικές διατάξεις.

Η διαδικασία για τη χορήγηση της βεβαίωσης λειτουργίας περιγράφεται αναλυτικά στην ΚΥΑ 390771/11-12-2024 και στον σύνδεσμο του Εθνικού Μητρώου Διοικητικών Διαδικασιών (ΜΙΤΟΣ) του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, υπό τον τίτλο «Έκδοση Βεβαιώσεων Τήρησης Απαιτήσεων Λειτουργίας Πολυλειτουργικού Αγροκτήματος». Ο ενδιαφερόμενος καταθέτει αίτηση στη Διεύθυνση Έρευνας, Καινοτομίας και Εκπαίδευσης του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης (Πατησίων 207 και Σκαλιστήρη 19, Αθήνα) μαζί με τα απαραίτητα δικαιολογητικά που ορίζονται στο άρθρο 8 της απόφασης, καθώς και Υπεύθυνη Δήλωση σύμφωνα με τον Ν. 1599/1986, με την οποία δηλώνει ότι διαθέτει όλες τις προβλεπόμενες άδειες λειτουργίας για τις δραστηριότητες του αγροκτήματος.

Ο θεσμός των πολυλειτουργικών αγροκτημάτων φιλοδοξεί να αναδείξει την αγροτική επιχειρηματικότητα, να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας στην ύπαιθρο και να προωθήσει τα τοπικά προϊόντα μέσα από δράσεις εμπειρικού τουρισμού και εκπαίδευσης. Παράλληλα, αποτελεί ένα εργαλείο καινοτομίας και εξωστρέφειας για τους παραγωγούς που θέλουν να ανοίξουν το αγρόκτημά τους στο κοινό και να προσφέρουν μια ολιστική εμπειρία, από το χωράφι ως το τραπέζι.

Σε μια εποχή όπου η βιωσιμότητα, η αυθεντικότητα και η τοπικότητα αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη αξία, τα πολυλειτουργικά αγροκτήματα μπορούν να γίνουν η ραχοκοκαλιά μιας νέας αγροτικής ταυτότητας για την Ελλάδα – μιας υπαίθρου που παράγει, εκπαιδεύει, φιλοξενεί και εμπνέει.