Η ακούσια ή αναγκαστική ψυχιατρική νοσηλεία σημαίνει την εισαγωγή ενός ατόμου φερόμενου ως ψυχικά πάσχοντα με εισαγγελική εντολή για μεταφορά στο ψυχιατρικό νοσοκομείο ή στο ψυχιατρικό τμήμα γενικού νοσοκομείου προκειμένου να εξεταστεί από δύο ψυχιάτρους, οι οποίοι θα εξετάσουν την κλινική κατάσταση του ατόμου και θα γνωμοδοτήσουν για την αναγκαιότητα της νοσηλείας του.
Η εισαγγελική εντολή μπορεί να είναι αυτεπάγγελτη ή μπορεί να έχει ζητηθεί από σύζυγο ή συγγενικό πρόσωπο πρώτου βαθμού. Είναι μια διαδικασία η οποία προβλέπεται από το νόμο και αφορά τις εισαγωγές στα δημόσια ψυχιατρεία ενώ πρόσφατη σχετική νομική ρύθμιση περιλαμβάνει και τις ιδιωτικές ψυχιατρικές κλινικές.
Η εισαγγελική εντολή για αναγκαστική μεταφορά του ατόμου στο ψυχιατρικό νοσοκομείο ή στο ψυχιατρικό τμήμα γενικού νοσοκομείου περιλαμβάνει την παρουσία των αστυνομικών, την συνοδεία του ατόμου από αστυνομικούς και την μεταφορά του με περιπολικό.
Οι λόγοι που προκαλούν την εισαγγελική εντολή είναι η αξιολόγηση του κινδύνου για τέλεση πράξεων βίας με κατεύθυνση προς τον εαυτό ή την εαυτή της ή προς τρίτους και η πιθανή επιδείνωση της ψυχικής υγείας σε περίπτωση μη νοσηλείας.
Και εδώ 10 αλήθειες για τις αναγκαστικές ή ακούσιες ψυχιατρικές νοσηλείες στην Ελλάδα:
- Είναι αληθές ότι η Ελλάδα συγκεντρώνει το πιο υψηλό ποσοστό ακούσιων ψυχιατρικών νοσηλειών στην Ευρώπη με βάση την πολυκεντρική έρευνα Ακούσιες Νοσηλείες στην Ελλάδα υπό την επιστημονική ευθύνη του Ομότιμου Καθηγητή Κοινωνικής Ψυχιατρικής Στέλιου Στυλιανίδη και με την οποία συνεργάζομαι σε ερευνητικό επίπεδο. Τα επίπεδα ενδεικτικά κυμαίνονται στο 57% για το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, 65% στο Δαφνί ή με άλλα λόγια 1 στους 2 ψυχιατρικούς νοσηλευόμενους /ες βρίσκεται στο ψυχιατρείο με ακούσια εισαγωγή.
- Είναι αληθές ότι τα παραπάνω στοιχεία συγκεντρώνονται στο πλαίσιο του συγκεκριμένου εθελοντικού ερευνητικού προγράμματος και δεν υπάρχει καμία επίσημη, κρατική επιδημιολογική επιτήρηση των τύπων των ψυχιατρικών εισαγωγών και των συνθηκών που τις συνοδεύουν, όπως πολλές φορές το αρμόδιο Υπουργείο έχει δεσμευθεί να εφαρμόσει.
- Είναι αληθές ότι η εμπειρία της ακούσιας ψυχιατρικής νοσηλείας είναι μια βαθιά τραυματική εμπειρία για το άτομο που την υφίσταται να σέρνεται από αστυνομικές δυνάμεις στο ψυχιατρείο.
- Είναι αληθές ότι κατά την ακούσια νοσηλεία αποστερείσαι της ελευθερίας και βρίσκεσαι αποκομμένος σε ένα αφιλόξενο περιβάλλον ψυχιατρικού εγκλεισμού.
- Είναι αληθές ότι δεν διαθέτουμε κανένα επίσημο στοιχείο για την κατάσταση των νοσηλειών στις ιδιωτικές ψυχιατρικές κλινικές.
- Είναι αληθές ότι οι ακούσιες ψυχιατρικές νοσηλείες μπορούν να αποτραπούν και να μειωθούν πολύ σημαντικά όταν οι υγειονομικοί τομείς αναπτύξουν ένα δίκτυο υπηρεσιών που θα είναι επαρκώς διαθέσιμες επί 24 ώρου βάσης στα άτομα και τις οικογένειες που αντιμετωπίζουν ζητήματα με την ψυχική τους υγεία και θα διασυνδέει τις ψυχιατρικές δομές με τις εξω-νοσοκομειακές υπηρεσίες.
- Είναι αληθές ότι οι ακούσιες ψυχιατρικές νοσηλείες μπορούν να αποτραπούν ή να μειωθούν διαμέσου της ανάπτυξης και της εφαρμογής μιας κουλτούρας που συνοδεύει το άτομο σε οξεία ψυχική κρίση μέσα σε ένα κύκλο ανθρώπινων σχέσεων που καθοδηγούνται από έμπειρους επαγγελματίες και εκπαιδευμένους εθελοντές.
- Είναι αληθές ότι οι οικογένειες των ατόμων που ζουν με αγαπημένα πρόσωπα που υποφέρουν από σοβαρά θέματα της ψυχικής τους ζωής χρειάζονται κατ’ οίκον στήριξη, εκπαίδευση σε ειδικές τεχνικές επικοινωνίας που μειώνουν τις εντάσεις και τις εχθρικές διαδράσεις.
- Είναι αληθές ότι τα άτομα που ζουν μόνα τους χωρίς στήριξη και πρόσβαση σε πόρους διατρέχουν περισσότερες πιθανότητες να οδηγηθούν ακουσίως, χωρίς τη θέληση τους, στο ψυχιατρικό σύστημα.
- Είναι αληθές ότι ως επιστημονική κοινότητα ενδιαφερόμαστε για την μείωση των αναγκαστικών ψυχιατρικών νοσηλειών προστατεύοντας την αξιοπρέπεια των ανθρώπων που υποφέρουν όπως και για το δικαίωμα στην ψυχική υγεία εντός ενός σεβαστικού θεραπευτικού περιβάλλοντος που θα εγγυάται στον ασθενή ένα πλέγμα συμπονετικών επαγγελματιών και υπηρεσιών στην κοινότητα, στον φυσικό τόπο όπου κανείς ζει και αναπτύσσεται.