Η διαβούλευση που ολοκληρώνεται σήμερα για το νομοσχέδιο «Αναμόρφωση πλαισίου και διαδικασιών επιστροφών πολιτών τρίτων χωρών – Λοιπές ρυθμίσεις του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου» αποκαλύπτει μια από τις πιο κυνικές κινήσεις της κυβέρνησης απέναντι στην τοπική αυτοδιοίκηση.

Στο άρθρο 38, το Υπουργείο Μετανάστευσης περνά «κάτω από το άχυρο» τροπολογία που αφαιρεί από τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης την αρμοδιότητα έγκρισης μονάδων αφαλάτωσης για δομές φιλοξενίας προσφύγων και μεταναστών και τις μεταβιβάζει στον Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου. Στην πράξη, πρόκειται για μια ξεκάθαρη νομοθετική παράκαμψη που στοχεύει ευθέως στη Βάστρια.

Η προτεινόμενη τροπολογία τροποποιεί την παράγραφο 4 του άρθρου 50 του ν. 4487/2017 και ορίζει:

«ε)....Η απόφαση του προηγούμενου εδαφίου εκδίδεται από τον Γραμματέα της αρμόδιας Αποκεντρωμένης Διοίκησης εάν πρόκειται για την κατασκευή δομών της παρ. 4 του άρθρου 8 και του άρθρου 10 του ν. 4375/2016 (A΄ 51) που εξυπηρετούν σκοπούς δημοσίου συμφέροντος και εθνικής ασφάλειας.
Η Διεύθυνση του πρώτου εδαφίου, εφόσον διαπιστώσει την επείγουσα ανάγκη υδροδότησης της περιοχής του νησιού, που σχετίζεται με την ανάγκη άμεσης χωροθέτησης και λειτουργίας μονάδας αφαλάτωσης, προβαίνει σε θετική εισήγηση στον Γενικό Γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, ο οποίος διαβιβάζει στο αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής έγγραφο με τη σύμφωνη γνώμη του».

Η ρύθμιση αυτή δεν είναι τυχαία.Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι, ήδη από την περίοδο υπουργίας του Νότη Μηταράκη, το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου είχε καταθέσει στην προηγούμενη διοίκηση της ΔΕΥΑΛ πρόταση για τη δημιουργία μονάδας αφαλάτωσης, προϋπολογισμού τριών εκατομμυρίων ευρώ. Το έργο επρόκειτο να χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από το Υπουργείο. Η χρηματοδότηση θα περιελάμβανε και την κατασκευή των απαραίτητων φωτοβολταικών για την κάλυψη του συνόλου των αναγκών της μονάδας αφαλάτωσης σε ρεύμα.

Η πρόταση που είχε εγκριθεί επί διοίκησης Φλώρου. Όμως η νέα διοίκηση της ΔΕΥΑΛ που προέκυψε από τις εκλογές του 2023 με την προεδρία του Παναγιώτη Βάλεση αντιστάθηκε στις πιέσεις, ανακάλεσε την έγκριση και έστειλε μήνυμα ότι η τοπική κοινωνία δεν είναι διατεθειμένη να λειτουργεί σαν προέκταση των κυβερνητικών σχεδιασμών.

Σήμερα, η τροπολογία έρχεται να «τιμωρήσει» αυτή τη στάση. Η αρμοδιότητα μεταφέρεται στον Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, ακυρώνοντας ουσιαστικά το δικαίωμα των τοπικών οργάνων να αποφασίζουν για έργα που επηρεάζουν άμεσα τον τόπο τους. Πρόκειται για ωμή παρέμβαση που υπονομεύει την αυτονομία της τοπικής αυτοδιοίκησης και απαξιώνει κάθε έννοια διαβούλευσης.

Αντί το Υπουργείο να καθίσει στο τραπέζι με τη ΔΕΥΑΛ και την κοινωνία, επιλέγει την πολιτική του «διατάζουμε και εκτελείτε». Αξίζει να σημειωθεί ότι προ ημερών η δημοσιογραφική έρευνα του «Ν» αποκάλυψε τις εργασίες εκσκαφών που διενεργούνται σε περιοχή διοικητικής ευθύνης του Δήμου Δυτικής Λέσβου για να πάρει ρεύμα η Βάστρια. Όταν η αυτοδιοίκηση λέει «ναι», είναι συνεργάτης. Όταν λέει «όχι», είναι εμπόδιο που πρέπει να αφαιρεθεί.

Το πιο τραγελαφικό είναι η αιτιολόγηση. Το Υπουργείο επικαλείται «λόγους δημοσίου συμφέροντος και εθνικής ασφάλειας» για να παρακάμψει τη ΔΕΥΑΛ και να προχωρήσει το έργο.Μόνο που είναι η ίδια κυβέρνηση που έχει μετατρέψει τα νησιά του Βορείου Αιγαίου σε μόνιμες υπερδομές φιλοξενίας. Σε περιοχές που είναι εθνικά ευαίσθητες, σε απόσταση αναπνοής από τα τουρκικά παράλια και με την Άγκυρα να αξιοποιεί συστηματικά το μεταναστευτικό ως μέσο πίεσης.

Η συγκέντρωση τέτοιων δομών σε παραμεθόριες περιοχές δεν ενισχύει την εθνική ασφάλεια – αντίθετα, αυξάνει την έκθεση και τις πιθανές πιέσεις. Η ίδια πολιτική που τώρα εμφανίζεται να θωρακίζεται πίσω από την «εθνική ασφάλεια», στην πράξη δημιουργεί νέες εστίες προβλημάτων.Η υπόθεση της Βάστριας είναι η απόδειξη ενός πολιτικού μοντέλου στο οποίο η «εθνική ασφάλεια» επικαλείται κατά το δοκούν, όχι για να ενισχυθεί η προστασία της χώρας, αλλά για να παρακαμφθούν θεσμοί και κοινωνίες.

Η κυβέρνηση στέλνει σαφές μήνυμα. Η τοπική αυτοδιοίκηση έχει λόγο μόνο όταν συναινεί. Όταν διαφωνεί, η φωνή της φιμώνεται με νομοθετικές ρυθμίσεις.Κι αν η Βάστρια είναι σήμερα το πεδίο εφαρμογής αυτής της πολιτικής, αύριο θα είναι κάπου αλλού. Η πρακτική είναι ίδια. Επίκληση της «ασφάλειας» για να επιβληθούν αποφάσεις.Αυτό δεν είναι ενίσχυση της εθνικής ασφάλειας. Είναι αποδυνάμωση της δημοκρατίας. Και μια δημοκρατία που περιορίζει τη φωνή των τοπικών κοινωνιών στο όνομα της «ασφάλειας» δεν γίνεται πιο ασφαλής – γίνεται πιο ευάλωτη.