Μια βραδιά συγκίνησης, αλήθειας και μαχητικής μνήμης έζησε η Μυτιλήνη την Πέμπτη 27 Ιουνίου στο Δημοτικό Θέατρο, όπου πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση–συζήτηση με τίτλο «Το κρατικό έγκλημα στα Τέμπη και ο αγώνας για δικαίωση – Αγώνας ενάντια στη δολοφονική πολιτική των ιδιωτικοποιήσεων», με τη συμμετοχή γονιών θυμάτων, γιατρών, εκπαιδευτικών και πολιτών.

Την εκδήλωση διοργάνωσαν από κοινού η Ένωση Γιατρών ΕΣΥ Λέσβου και η ΕΛΜΕ Λέσβου, ενώ το ενδιαφέρον του κόσμου ήταν τέτοιο που η αίθουσα γέμισε ασφυκτικά. Οι φωνές των συγγενών των θυμάτων των Τεμπών ενώθηκαν με τη φωνή της κοινωνίας που απαιτεί: όχι άλλη συγκάλυψη, όχι άλλοι νεκροί για το κέρδος.

Ο Νίκος Μανάβης στον συντονισμό: «Έτσι ήρθαν τα πράγματα, μα έτσι δεν θα πάνε»

Τον συντονισμό της εκδήλωσης είχε ο δημοσιογράφος Νίκος Μανάβης, ο οποίος εμφανώς συγκινημένος από τις μαρτυρίες και την ένταση των ομιλιών, ανέφερε πως «πολλές φορές οι λέξεις δεν αρκούν». Έκλεισε την εισαγωγή του με μια φράση του Τούρκου συγγραφέα Ασίς Νεζίν, που αποτέλεσε και την ηθική ραχοκοκαλιά της εκδήλωσης:
«Έτσι ήρθαν τα πράγματα, μα έτσι δεν θα πάνε».

Το παρουσιολόγιο των νεκρών: «Παρών» σε κάθε όνομα

Συγκλονιστική στιγμή ήταν η ανάγνωση των ονομάτων των θυμάτων των Τεμπών, που έγινε κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης και όχι στο τέλος. Σε κάθε όνομα που ακουγόταν, το κοινό –όρθιο, με δάκρυα και σφιγμένες γροθιές– φώναζε «παρών», δίνοντας σάρκα και οστά στη συλλογική μνήμη και αρνούμενο να επιτρέψει να μετατραπούν οι νεκροί σε στατιστικές.

Μαρία Καρυστιανού: «Η νίκη μας είναι δεδομένη – Η Ελλάδα της σήψης πρέπει να τελειώσει»

Κεντρικό πρόσωπο της εκδήλωσης ήταν η Μαρία Καρυστιανού, μητέρα θύματος και ιδρυτικό μέλος του συλλόγου συγγενών των θυμάτων των Τεμπών. Με λόγο αποκαλυπτικό και αποφασιστικό, περιέγραψε πώς οργανώθηκε η συγκάλυψη από την πρώτη στιγμή, καταγγέλλοντας με ονόματα και δομές το δίκτυο της σιωπής που χτίστηκε από θεσμούς, αξιωματούχους και πολιτικά πρόσωπα.

Κατήγγειλε τις απειλές που έχει δεχτεί η ίδια και το παιδί της, την απόλυτη απουσία απαντήσεων από την κυβέρνηση και τη Βουλή, καθώς και τις 17 δικογραφίες που «εξαφανίστηκαν στα συρτάρια του Προέδρου της Βουλής», όπως χαρακτηριστικά είπε.

«Δεν ζητήσαμε ποτέ προστασία, δεν φοβηθήκαμε. Είμαστε αδέσμευτοι, για αυτό μπορούμε να φωνάζουμε. Η νίκη μας είναι δεδομένη. Κρατώντας από το χέρι τα παιδιά μας που είναι στον ουρανό, θα καταφέρουμε αυτό που κάποτε ήταν άπιαστο όνειρο», δήλωσε με συγκλονιστική δύναμη.

Η ίδια εξέφρασε την ελπίδα να δει την Ελλάδα να αλλάζει:

«Εύχομαι να δούμε πολιτικούς τίμιους, καθαρούς, φωτεινούς – όχι ανθρώπους που γεννήθηκαν από τη σήψη, την ατιμωρησία και τη διαπλοκή. Στις πόσες παραβιάσεις του Συντάγματος πρέπει να αντιδράσουμε;»

Οι διοργανωτές στο βήμα: Γιατροί και εκπαιδευτικοί μιλούν με τη φωνή της κοινωνίας

Ο Στέλιος Τσόχατζης, γιατρός και εκπρόσωπος της Ένωσης Γιατρών ΕΣΥ Λέσβου, στάθηκε στο έγκλημα και τη συγκάλυψή του: «Δύο τρένα έτρεχαν επί 11 λεπτά στις ίδιες ράγες. Κανείς δεν έκανε τίποτα. Κανένα σύστημα ασφαλείας. Κανένας μηχανισμός αποτροπής. Και μετά; Ξεκίνησε το δεύτερο έγκλημα – η συγκάλυψη».

Μίλησε για τις ευθύνες του πολιτικού συστήματος, την υποστελέχωση, την υποχρηματοδότηση, και συνέδεσε τα Τέμπη με τις ΜΕΘ της πανδημίας: «Τότε, βλέπαμε ανθρώπους να πεθαίνουν εκτός ΜΕΘ. Σήμερα, πεθαίνουν σε τρένα. Είναι το ίδιο κράτος, η ίδια πολιτική. Εμείς, ως γιατροί, βιώσαμε τα δικά μας Τέμπη την περίοδο του covid».

Κάλεσε σε κοινωνική συσπείρωση και πίεση, τονίζοντας πως η ευθύνη αφορά και την αντιπολίτευση: «Δεν κάνουν τη δουλειά τους. Είτε γιατί δεν θέλουν είτε γιατί δεν μπορούν».

Ο Κώστας Ντουράκης, πρόεδρος της ΕΛΜΕ Λέσβου, αναφέρθηκε στις προσπάθειες φίμωσης των εκπαιδευτικών, στην έμμεση ιδιωτικοποίηση της παιδείας και στην ποινικοποίηση κάθε μορφής αντίστασης: «Πώς γίνεται κάθε απεργία μας να κρίνεται παράνομη; Των ναυτεργατών, των εκπαιδευτικών, όλων. Κάθε μορφή αντίστασης διώκεται».

Σημείωσε πως ακόμη και η παρούσα εκδήλωση ενόχλησε: «Σκίστηκαν αφίσες. Προσπάθησαν να τη σαμποτάρουν. Δεν θέλουν αυτή τη φωνή να ακούγεται. Για αυτούς οι νεκροί είναι αριθμοί. Για εμάς είναι τα παιδιά μας».

Οι γονείς των θυμάτων: Από τη θλίψη στην πράξη

Μαρία Ντόλκα, μητέρα θύματος, μίλησε με οργή και πένθος: «Τα τρένα δεν λειτουργούν. Τα χρήματα δεν επενδύθηκαν ποτέ. Πήγαν στις τσέπες των γνωστών. Δεν μπορώ να περιγράψω την αηδία μου βλέποντας τον Κ. Καραμανλή να μιλά για “ασφάλεια”. Στην ίδια θέση που κάθισε η κόρη μου, είχα καθίσει κι εγώ».

Ευχαρίστησε τη Μαρία Καρυστιανού λέγοντας:

«Αν δεν ήταν εκείνη, τα Τέμπη θα είχαν ξεχαστεί. Είναι μια γυναίκα που αλλάζει τον κόσμο». Είδα τους νερκούς δεν μπορώ να ξεχάσω τι είδα. Κανείς μας. Μέχρι να πεθάνω θα είμαι έξω από τα δικαστήρια. 

Ηλίας Παπαγγελής, πατέρας θύματος, επεσήμανε: «Το έγκλημα ήταν με δόλο. Όλοι ήξεραν. Είχαν ειδοποιηθεί. Δεν έκαναν τίποτα. Στο τέλος αλλοίωσαν τα στοιχεία, άλλαξαν τους ανακριτές, εξαφάνισαν το υλικό. Μας θεωρούν ανόητους. Αλλά δεν υπολόγισαν τους γονείς. Δώσαμε όρκο στα παιδιά μας: θα πάμε μέχρι τέλους».

Ιάσονας Αποστολόπουλος: Πύλος και Τέμπη – το ίδιο έγκλημα, το ίδιο κράτος

Ο διασώστης Ιάσονας Αποστολόπουλος μίλησε για τη δολοφονική πολιτική στο Αιγαίο και συνέδεσε το ναυάγιο της Πύλου με τα Τέμπη: «Οι 650 που πνίγηκαν στην Πύλο δεν ήταν “ατύχημα”. Ήταν αποτέλεσμα κρατικής πολιτικής. Ζητούσαν βοήθεια 16 ώρες. Τους ρυμούλκησαν και βούλιαξαν. Αν ήταν τουρίστες, θα τους είχαν σώσει. Όμως ήταν πρόσφυγες».

Κατήγγειλε την πολιτική των pushbacks και τη «μη διάσωση» ως στρατηγική εξόντωσης: «Η διάσωση είναι πράξη πολιτική γιατί αντιστέκεται στη φρίκη. Το ναυάγιο της Πύλου, όπως και τα Τέμπη, συμπυκνώνουν τον σημερινό φασισμό: το κέρδος και ο ρατσισμός πάνω από τη ζωή».

Στο τέλος της εκδήλωσης ακολούθησε ζωντανή συζήτηση με παρεμβάσεις πολιτών, που εξέφρασαν τη βαθιά τους συμπαράσταση και στήριξη στον Σύλλογο Συγγενών Θυμάτων των Τεμπών. Ο δημόσιος διάλογος που αναπτύχθηκε ανέδειξε πως η κοινωνία της Λέσβου όχι μόνο παρακολουθεί με ευαισθησία την πορεία προς τη δικαιοσύνη, αλλά και συμμετέχει ενεργά στον αγώνα για διαφάνεια, λογοδοσία και υπεράσπιση της ανθρώπινης ζωής απέναντι στην αδιαφορία και την πολιτική ευθυνοφοβία και την πολιτική της συγκάλυψης.

Η εκδήλωση στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης υπήρξε μια ισχυρή υπενθύμιση ότι η συλλογική μνήμη δεν υποχωρεί και πως το αίτημα για δικαιοσύνη παραμένει ζωντανό. Όπως υπογράμμισαν πολλοί από τους ομιλητές, η υπόθεση των Τεμπών και της Πύλου δεν είναι μόνο υπόθεση των συγγενών, αλλά αφορά ολόκληρη την κοινωνία. Ένας αγώνας που δεν σταματά, αλλά συνεχίζεται με επιμονή, αξιοπρέπεια και την ελπίδα ότι στο τέλος, η αλήθεια και η ευθύνη και η δικαιοσύνη  θα βρουν τη θέση που τους αρμόζει.