Σπανίως τα τελευταία χρόνια οδηγώ εκτός πόλης και περιφέρειας Μυτιλήνης, με αποτέλεσμα ως συνοδηγός να μην κοιτάζω ιδιαίτερα τις πινακίδες ενδιαφέροντος Τροχαίας. Έτσι έμεινα κατάπληκτη, όταν οδεύοντας πριν λίγο καιρό προς Φίλια, κρατώντας το τιμόνι, η συνεπιβάτης μου, λίγο μετά τη διασταύρωση προς Αγία Παρασκευή, παραμιλούσε λέγοντας: «εδώ με έγραψαν πέρυσι το καλοκαίρι, για παραβίαση του ορίου ταχύτητας. Κι ειλικρινά δεν έτρεχα. Πήγαινα μόλις με 67km/h και πλήρωσα πρόστιμο 40 ευρώ».

Όντως, το όριο ταχύτητας στη συγκεκριμένη περιοχή, όπως είδα στη σχετική πινακίδα, ήταν στα 50km/h. Για αυτό άλλωστε και επιβαρύνθηκε με αυτό το ποσό, γιατί όπως θυμήθηκα ξεσκονίζοντας εκ νέου και τις πληροφορίες για τα όρια ταχύτητας, όταν πηγαίνεις με πάνω από 20 χιλιόμετρα διαφορά την ώρα, το πρόστιμο ανεβαίνει απ’ τα 40 στα 100 ευρώ, και εκτοξεύεται για ακόμη υψηλότερες διαφορές σε τρελά ποσά. Μεταξύ μας στο συγκεκριμένο σημείο και μέχρι να προβάλλει ο οικισμός της Αρίσβης, οι περισσότεροι θα ξεπερνούσαν χαλαρά τα 100km/h, θεωρώντας πως δεν οδηγούν παράνομα. 

Έκτοτε, τον τελευταίο μήνα, όπου πάω κι όπου σταθώ, παρατηρώ στους δρόμους της Λέσβου – που το έχω ξαναπεί και το πιστεύω σθεναρά, είναι σαφώς πολύ καλύτεροι από αυτούς των περισσοτέρων νησιών της χώρας – τα όρια ταχύτητας. Για να διαπιστώσω ότι εκτός μιας πινακίδας με όριο τα 100km/h και μιας με όριο τα 80km/h, η συντριπτική πλειοψηφία των ορίων ταχύτητας, ακόμη και στις μεγάλες επαρχιακές οδούς, κινείται στα 50 με 60km/h. Ή δεν υπάρχει καθόλου πινακίδα.  

Αναζήτησα και στο διαδίκτυο το νομοθετικό πλαίσιο για να δω τι ισχύει, αλλά δεν κατάφερα να βγάλω άκρη γιατί ο νομοθέτης χωρίζει τα όρια σε τρεις βασικές κατηγορίες: στους αυτοκινητόδρομους όπου το όριο φτάνει τα 130km/h (τέτοιους δεν έχουμε εδώ), στις οδούς ταχείας κυκλοφορίας με όριο τα 110km/h, και στις οδούς κατοικημένων περιοχών όπου απαγορεύεται η ταχύτητα άνω των 50km/h και μειώνεται ακόμη κατά 20 χιλιόμετρα όπου υπάρχει σχολείο. Πρόσφατα μάλιστα άλλαξε το εν λόγω όριο και έγινε καθολικά για πόλεις και χωριά η ανώτατη ταχύτητα στα 30km/h. Εξού άλλωστε και η πινακίδα στην είσοδο της Παναγιούδας που τοποθετήθηκε πριν κανά μήνα.

Την ίδια περίοδο μπήκαν και όρια ταχύτητας στο δρόμο από Παναγιούδα προς Μυτιλήνη, που καθορίζουν την ταχύτητα έως 50km/h. Και λογικά ίσως, αφού απ’ τη μια με τον καταυλισμό του Καρά Τεπέ και απ’ την άλλη με τα μεγάλα σούπερ μάρκετ, έχει επιβαρυνθεί με τεράστιο αριθμό οχημάτων ο συγκεκριμένος δρόμος. Μάλιστα πριν δυο τρεις βδομάδες, στο ύψος του Lidl, η Τροχαία με τη χρήση φορητού ραντάρ έγραφε όσους ξεπερνούσαν το όριο, με πολλούς να αναρωτιούνται μάλιστα τι παράβαση έκαναν, αφού χρόνια τώρα κι απούσης ανάλογης σηματοδότησης, αυθαίρετα το άτυπο όριο που επικρατούσε ήταν αρκετά μεγαλύτερο. 

Με όλα αυτά λοιπόν ήταν εύλογο το ερώτημά μου σε φίλο πολιτικό μηχανικό, που επί σειρά ετών είχε εργαστεί στα δημόσια έργα: «γιατί να ξοδεύονται εκατομμύρια για νέους ασφαλείς υποτίθεται δρόμους, αλλά και για την αγορά σύγχρονων ταχύτατων οχημάτων, όταν κάθε φορά που ξεπερνάς χελώνα σε γρηγοράδα θα πρέπει να πληρώνεις;». Η απάντησή του δεν ήταν πειστική, αλλά μου επισήμανε ότι συχνά –τουλάχιστον αυτό συνέβαινε στο παρελθόν- κατά την παραλαβή των έργων, για κάθε αστοχία που εντοπίζεται μεταξύ μελέτης και κατασκευής, επιβάλλεται έκπτωση στα όρια ταχύτητας. Μια μικρή ανάποδη κλίση, κάποια άλλη ασήμαντη κακοτεχνία, ακόμη και μια ελλιπής διαγράμμιση ή έλλειψη ματιών γάτας, μπορεί κάλλιστα να μειώσει το αρχικά προβλεπόμενο όριο ταχύτητας. Κι όλοι βολεύονται, εξόν εκείνων που εσαεί αναγκαστικά δεν θα μπορούν να πατήσουν γκάζι χρησιμοποιώντας τους δρόμους.

Νεαρός συγκοινωνιολόγος, με διδακτορικό στο Μόναχο και σοβαρότατη εργασιακή εμπειρία ως μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Μετσόβειο Πολυτεχνείο, στο ίδιο ερώτημά μου, ήταν απόλυτος και ίσως αποστομωτικός θα μπορούσα να πω, αφού εντόπισε την κρυφή μου πρόθεση να διαμαρτυρηθώ για τα χαμηλά ισχύοντα όρια: «Όλα γίνονται – μού εξήγησε – προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανότητες ατυχήματος. Να μειωθεί η επικινδυνότητα των δρόμων. Υπάρχουν μια σειρά από παραλείψεις, μια σειρά από προδιαγραφές που δεν πληρούνται, μια σειρά από αιτίες, οι οποίες υπαγορεύουν αυστηρά να ισχύουν χαμηλότερα απ’ ό,τι θα μπορούσαν να είναι όρια. Για παράδειγμα ποιος μεγάλος δρόμος του νησιού μας, έχει όπως οι εθνικές οδοί περίφραξη και απ’ τις δυο πλευρές του για να μην εισέρχονται αδέσποτα ζώα; Πού υπάρχει τοιχίο ανάμεσα στις δύο κατευθύνσεις; Πού είδατε να υπάρχει για αρκετά μέτρα – χιλιόμετρα, οδόστρωμα με δύο λωρίδες και στις δύο κατευθύνσεις;».  

Σίγουρα θα έχει δίκιο, όπως και όσοι έχουν αναλάβει με συνεχείς ελέγχους να μας προστατεύουν χρησιμοποιώντας το φόβητρο των προστίμων. Παρόλα αυτά ενδόμυχα εξακολουθώ να πιστεύω ότι εκτός       απ’ την υπερβολική ταχύτητα υπάρχει συνάμα και η υπερβολική αυστηρότητα. Ειδάλλως πώς να εξηγήσω αυτό το ’’προβληματικό’’ κατά την άποψή μου όριο των 20km/h στο δρόμο προς Αγιάσο, στο σημείο που στρίβεις για Ένθρονο, με τη δικαιολογία πως έχει ανωμαλίες στο οδόστρωμα; Ή το άλλο όριο ταχύτητας των 40km/h λίγο πριν τη διασταύρωση προς Αγία Παρασκευή. Εκτός κι αν δεν επιτρέπεται να τρέξουμε ντόπιοι κι επισκέπτες για να περάσουν τα… φλαμίνγκο απέναντι απ’ την Αλυκή της Καλλονής.  

Σαφέστατα μεταξύ πόρνης και καλογριάς υπάρχουν αμέτρητοι τύποι γυναικών. Και σ’ αυτή τη λογική ίσως θα πρέπει να επανεξετάσουμε ό,τι ισχύει με τα όρια ταχύτητας, λαμβάνοντας όμως υπόψη τα νέα δεδομένα, και του οδικού μας δικτύου εν συνόλω, και των δυνατοτήτων των τροχοφόρων. Όπως και των μέτρων που θα έκαναν πιο ασφαλείς τους δρόμους μας.