Σε μια ανοιχτή επιστολή προς τον Πρωθυπουργό, η Πρωτοβουλία ενάντια στη Βάστρια εκφράζει την οργή και την αγωνία της τοπικής κοινωνίας της Λέσβου για την κατασκευή της νέας υπερδομής φιλοξενίας προσφύγων στη Βάστρια. Η επιστολή, που κοινοποιήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2024, κάνει λόγο για «προδιαγεγραμμένο έγκλημα» και καλεί την κυβέρνηση να σταματήσει άμεσα τα έργα, τα οποία χαρακτηρίζει καταστροφικά για την τοπική κοινωνία, το περιβάλλον και τους ίδιους τους πρόσφυγες.

Η Πρωτοβουλία επισημαίνει ότι η νέα δομή, η οποία προβλέπεται να φιλοξενήσει 5.000 πρόσφυγες, αποτελεί συνέχεια της αποτυχημένης πολιτικής εγκλωβισμού προσφύγων στα ελληνικά νησιά. Θυμίζει τη Μόρια, που έγινε παγκοσμίως γνωστή για τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης, καθώς και την προσωρινή δομή στο Μαυροβούνι, η οποία, όπως καταγγέλλει, λειτουργεί ήδη ως μια «δεύτερη Μόρια».

Ανατρέχοντας στο παρελθόν, η επιστολή κατηγορεί τις κυβερνήσεις, και ειδικά την τρέχουσα, για επαναλαμβανόμενες αποτυχίες:

Η Μόρια, που προωθήθηκε το 2012 ως «σύγχρονη και ασφαλής», κατέληξε να είναι «η χειρότερη προσφυγική δομή στον κόσμο».
Η υπερδομή στη Σάμο, παρά τις αρχικές δεσμεύσεις για περιορισμένη χωρητικότητα, εξελίχθηκε σε φυλακή για χιλιάδες ανθρώπους, με οργανώσεις όπως οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα να την χαρακτηρίζουν «δυστοπικό εφιάλτη».

Η Βάστρια, σημειώνει η επιστολή, δεν είναι διαφορετική. Αντιθέτως, προορίζεται να είναι η μεγαλύτερη δομή εγκλωβισμού στην Ευρώπη, ενισχύοντας τη δυσφήμιση του νησιού ως «φυλακή της Ευρώπης».

Η Πρωτοβουλία στρέφει τα πυρά της και στο νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο, όπως υποστηρίζει, καταδικάζει την Ελλάδα να λειτουργεί ως χώρος μαζικού εγκλεισμού αιτούντων άσυλο.

«Η υπογραφή του Συμφώνου όχι μόνο διατηρεί τον γεωγραφικό εγκλωβισμό των προσφύγων στη χώρα πρώτης υποδοχής, αλλά και καθιστά τις μετεγκαταστάσεις προς άλλα ευρωπαϊκά κράτη εθελοντικές και όχι υποχρεωτικές», τονίζεται. Επιπλέον, η επιστολή υπογραμμίζει ότι το νέο πλαίσιο διευκολύνει τις επιστροφές από ευρωπαϊκά κράτη στην Ελλάδα, αυξάνοντας τις πιέσεις στη χώρα και στα νησιά.

Η Πρωτοβουλία κατηγορεί την κυβέρνηση ότι «αντάλλαξε» την υπογραφή της με χρηματοδοτήσεις για την κατασκευή δομών, αναφέροντας ότι το τίμημα αυτής της συμφωνίας είναι η μετατροπή της Ελλάδας σε «φυλακή της Ευρώπης».

Η τοποθεσία της Βάστριας, σε μια απομακρυσμένη δασική περιοχή, περιγράφεται ως «εξαιρετικά επικίνδυνη». Η επιστολή σημειώνει:

Πυρκαγιά: Η περιοχή είναι εντός ενός εύφλεκτου οικοσυστήματος, με ειδικούς να προειδοποιούν ότι μια πυρκαγιά μπορεί να καταστρέψει το μισό νησί. Η Ένωση Υπαλλήλων του Πυροσβεστικού Σώματος Βορείου Αιγαίου και εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ έχουν ήδη εκφράσει σοβαρές ανησυχίες.
Περιβαλλοντική αδιαφορία: Η κυβέρνηση κατηγορείται ότι ξεκίνησε το έργο χωρίς περιβαλλοντικές μελέτες και άλλαξε τη νομοθεσία για να παρακάμψει διαδικασίες ελέγχου.
Κοινωνική αστάθεια: Η επιστολή προειδοποιεί ότι η δημιουργία ενός τέτοιου στρατοπέδου μπορεί να προκαλέσει νέες εντάσεις, όπως είχε συμβεί στη Μόρια.
Η φωνή της τοπικής κοινωνίας: «Δεν θα επιτρέψουμε αυτή την καταστροφή». Η Πρωτοβουλία υπενθυμίζει τους μαζικούς αγώνες της τοπικής κοινωνίας εναντίον των σχεδίων για τη δομή στην Καράβα, όπου οι κάτοικοι στάθηκαν απέναντι στις διμοιρίες των ΜΑΤ. «Όταν κάηκε η Μόρια, όλη η Ευρώπη μας έδειχνε ως υπαίτιους για τη “ντροπή της Ευρώπης”. Τώρα σχεδιάζετε μια νέα ντροπή, αυτή τη φορά ακόμα μεγαλύτερη», αναφέρει.

Η επιστολή κατηγορεί την κυβέρνηση ότι αγνοεί τις αντιδράσεις και επιχειρεί να παρουσιάσει τη Βάστρια ως λύση, θέτοντας ψευτοδιλήμματα όπως «Μαυροβούνι ή Βάστρια». «Το πραγματικό δίλημμα είναι εγκλωβισμός ή απεγκλωβισμός», σημειώνεται.

Η Πρωτοβουλία κλείνει την επιστολή της με ένα σαφές μήνυμα: «Δεν θα επιτρέψουμε να γίνει η Λέσβος το νησί με τη μεγαλύτερη φυλακή της Ευρώπης. Ο λαός της Λέσβου απέτρεψε τα σχέδια σας στο παρελθόν και θα το κάνει ξανά».