Οδοιπορικό στην Απουλία της Ιταλίας την περιοχή όπου εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην Ευρώπη το βακτήριο που σκοτώνει τα ελαιόδεντρα. Ο γεωπόνος Θοδωρής Αγγελέλλης βρέθηκε στην Απουλία τον Αύγουστο του 2024 και επισκέφθηκε ορισμένους από τους ελαιώνες που έχουν πληγεί από την ξυλέλλα (Xylella fastidiosa). Ένα φυτοπαθογόνο βακτήριο της Αμερικανικής Ηπείρου που πέρασε στην Ευρώπη και καταστρέφει τους ελαιώνες χωρίς μέχρι σήμερα να έχει βρεθεί τρόπος αντιμετώπισης του. Το βακτήριο ήταν γνωστό στην Αμερική πολλές δεκαετίες πριν έρθει στην Ευρώπη (2012 – 2013) καθώς είχε εντοπισθεί η καταστροφική του δράση στα αμπέλια.  

Κατά την διάρκεια του βίντεο ο κ. Αγγελέλλης σοκαρισμένος καταγράφει πώς ξεκινά η εμφάνιση του προβλήματος στους ελαιώνες, πώς προχωρά και εν τέλει πως ολοκληρώνεται με την απονέκρωση των δέντρων.  Κι οι ιστορικοί ελαιώνες της Απουλία που βρίσκονται σε πεδινές εκτάσεις μπορούν να φυτευτούν ξανά καθώς είναι πολύ παραγωγικοί και αποδοτικοί δεν συμβαίνει το ίδιο με του ελαιώνες που βρίσκονται σε πλαγιές και επικλινή εδάφη. Εκεί εξηγεί ο γεωπόνος είναι εντελώς ασύμφορο για έναν παραγωγό να μπει στην διαδικασία να φυτέψει έναν νέο ελαιώνα από την αρχή. Το ίδιο βακτήριο καταστρέφει καλλιέργειες αμπελιών, εσπεριδοειδών, πυρονόκαρπων (π.χ. ροδάκινα) και πολλά καλλωπιστικά δέντρα και φυτά.

Πέρα από τις φυτοπαθολογικές αναφορές ο κ. Αγγελέλλης σημειώνει πως η καλλιέργεια της ελιάς σε χώρες όπως η Ελλάδα έχει πολύ μεγάλη κοινωνική διάσταση. Κι αυτό σημαίνει πως αν προσβληθούν οι Ελληνικοί ελαιώνες από το βακτήριο της ξυλέλλα θα υπάρξουν πολύ μεγάλες κοινωνικές επιπτώσεις, καθώς χιλιάδες άνθρωποι θα χάσουν το εισόδημα που αποκομίζουν από την καλλιέργεια της ελιάς.

Επιπρόσθετα ο γεωπόνος σημειώνει πως το συγκεκριμένο βακτήριο έχει συμπεριληφθεί στους μικροοργανισμούς καραντίνας για την Ελλάδα, όπως και για όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Το ίδιο βακτήριο συμπεριλήφθηκε στον πρόσφατο κατάλογο των 20 επιβλαβών οργανισμών υψίστης επικινδυνότητας και ως εκ τούτου προτεραιότητας προς αντιμετώπιση από την ΕΕ, λόγω της σοβαρότητας των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων της προσβολής του. Για τους λόγους αυτούς η ΕΕ θέσπισε και ειδικά έκτακτα μέτρα, για να αποφευχθεί η είσοδος, μετάδοση και εξάπλωσή του σε νέες αμόλυντες περιοχές.

Η μετάδοση του βακτηρίου γίνεται με ένα έντομο. Το βακτήριο προσβάλει τα αγγεία των δέντρων με αποτέλεσμα να μην μπορούν να ανεβάσουν χυμούς προς τα πάνω. Έτσι σταδιακά τα δέντρα νεκρώνονται.

Τα προσβεβλημένα δέντρα εκδηλώνουν συμπτώματα όπως αυτά της έλλειψης νερού (μαρασμό, νεκρώσεις, καψάλισμα φύλλων και ξήρανση κλαδίσκων), ή όμοια με θρεπτικές διαταραχές (τροφοπενίες, τοξικότητες) και τελικά εξασθένηση και ταχεία κατάρρευση.

Τα συμπτώματα όμως μπορεί να μπερδευτούν με αυτά που προκαλούνται από άλλα αίτια όπως η προσβολή από τον μύκητα Verticillium dahlia, ο μύκητας της φώμα (Phoma incompta ελιάς) ή αβιοτικούς παράγοντες όπως η έλλειψη νερού, η υψηλή αλατότητα, οι θρεπτικές διαταραχές και τα ηλιοκαύματα.

Υπάρχει περίπτωση προσβεβλημένα δέντρα να μην εμφανίζουν άμεσα τα συμπτώματα εξωτερικά, να είναι δηλαδή ασυμπτωματικά. Αυτό καθιστά δύσκολο ή σχεδόν αδύνατο τον εντοπισμό της ασθένειας μακροσκοπικά.

Η τελική κατάληξη των δέντρων που έχουν προσβληθεί είναι η καύση τους μέσα στους ελαιώνες. Ώστε να εκριζωθεί η νόσος.

Δείτε εδώ το βίντεο από τους ελαιώνες της Απουλίας: