Τα ηχεία παίζουν τη βραβευμένη με Όσκαρ, μουσική του Βαγγέλη Παπαθανασίου «Οι δρόμοι της φωτιάς» στο λιμανάκι της Παναγιούδας στη Σκάλα Ερεσού, ενώ το συγκεντρωμένο πλήθος χειροκροτά το σκάφος που φέρνει τις «ιέρειες» της Σαπφώς για την τελετή του γάμου δύο γυναικών. «Αρχιιέρεια», ανάμεσά τους, είναι η Τζέλη Χατζηδημητρίου, κινηματογραφίστρια του ντοκιμαντέρ «Λεσvia» που έχει λάβει έξι διεθνή βραβεία και ξεκινά να προβάλλεται σήμερα, Πέμπτη 22 Αυγούστου στον θερινό σινεμά «Cine Σαπφώ».

Το πρόγραμμα προβολών

ΠΕΜΠΤΗ 22/8 20:30 Πρεμιέρα ταινίας «Λεσβία» με αγγλικούς υπότιτλους. Θα ακολουθήσει Q&A με την σκηνοθέτιδα και εκπρόσωπο της οργάνωσης Εurocentralasian Lesbian Community.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/8 20:00 Προβολή της μικρού μήκους ταινίας «Old Lesbians» σε σκηνοθεσία Meghan McDonough. Θα ακολουθήσει προβολή της ταινίας «Λεσβία» Q&A με τις σκηνοθέτιδες και τ@ καθηγητ@ Sambourcier.

ΤΡΙΤΗ 27/8 19:30 Συζήτηση με την καθηγήτρια Πανεπιστημίου Βενετία Κάντσα, τη λέκτορα Michela Baldo και την ερευνήτρια Ελισάβετ Πάκη για τη Λεσβιακή ιστορία της Ερεσού. Θα ακολουθήσει προβολή της ταινίας «Λεσβία».

ΤΕΤΑΡΤΗ 28/8 20:30 Προβολή της ταινίας «Λεσβία» με ελληνικούς υπότιτλους. Θα ακολουθήσει Q&A με τη σκηνοθέτιδα και την εκπαιδευτικό και συγγραφέα παιδικών βιβλίων Αντιόπη Φραντζή.

Δείτε εδώ το trailer:https://vimeo.com/827649441

Είναι Ιούνιος του 2024, τέσσερις μήνες μετά την ψήφιση του γάμου ισότητας, αναγνώρισης των ομόφυλων ζευγαριών στην Ελλάδα. Από τον δρόμο, στην καρότσα του αγροτικού καταφτάνουν οι δύο νύφες, βαστώντας ένα διπλό πέλεκυ, που αντιπροσωπεύει τον λεσβιασμό και τον φεμινισμό. Είναι η Ελληνογαλλίδα, Ευγενία, επικεφαλής του Τμήματος ΛΟΑΤΚΙ+ του Συμβουλίου της Ευρώπης, και η Dragana από τη Σερβία, συν-διευθύντρια της EuroCentralAsian Lesbian Community ELC, μιας από τις μεγαλύτερες λεσβιακές οργανώσεις διεθνώς. Οι δυο τους γελούν κάθε φορά που αυτοσυστήνονται ως «επαγγελματίες λεσβίες», δείχνοντας τη δέσμευσή τους για την υποστήριξη της κοινότητας.

Κι ενώ η Ερεσός γιορτάζει την κληρονομιά της Σαπφώς και την LGBTQ+ Ορατότητα, μία εβδομάδα μετά και η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου οργανώνει τριήμερο φεστιβάλ για την ποίηση της Σαπφώς. Την πρώτη μέρα στο Πολιτιστικό Κέντρο Ερεσού πραγματοποιήθηκε εκδήλωση με θέμα «Αφιέρωμα στη ποιήτρια Σαπφώ» με ομιλήτριες τις Sandra Boehringer, καθηγήτρια Ελληνικής Ιστορίας στο Πανεπιστημίου του Στρασβούργου, με θεματική: «Ο ίλιγγος του Έρωτα. Η Σαπφώ και ο έρωτας μεταξύ γυναικών στην αρχαία Ελλάδα», Τασούλα Καραγεωργίου,  συγγραφέα μεταφράστρια ποιημάτων της Σαπφώς, με θέμα. «Η Σαπφώ και το νεοελληνικό δημοτικό τραγούδι» και Laurie Laufer, καθηγήτρια στις ψυχαναλυτικές σπουδές, Université Paris Cité) με θέμα «Οι ηρωίδες του μοντερνισμού». Ακολούθησε  κοινωνική συζήτηση και ομιλίες για το δικαίωμα των γυναικών στον σεξουαλικό προσανατολισμό με ομιλήτριες την Ευγενία Γιακουμοπούλου, τη Στέλλα Μπελιά, Πρόεδρο του Σωματείου «Οικογένειες Ουράνιο Τόξο» και τη Βενετία Καντσά, Καθηγήτρια Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου.

Για τη Βενετία Καντσά, σήμερα επίσης πρόεδρο του Τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας ο τόπος ήταν πολύ γνώριμος. Το 1994 εκπόνησε την έρευνά της για τη διπλωματική της εργασία στην Ερεσό όπου διαπίστωσε, όπως αναφέρει και στο βιβλίο της «Δυνάμει φίλες, δυνάμει ερωμένες», την απουσία οποιασδήποτε αναφοράς σε ομόφυλες σχέσεις μεταξύ γυναικών στην Ελλάδα από την εθνογραφία του 1990. Η έρευνά της ανέδειξε την ανάγκη για νέα ερμηνευτικά πλαίσια που αναγνωρίζουν τη γυναικεία σεξουαλικότητα πέρα από την παραδοσιακή σύνδεσή της με τη γονιμότητα και την αναπαραγωγή.

Μας θύμισε ότι γυναίκες από όλο τον κόσμο, από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 επισκέπτονται την περιοχή για να αποτίνουν φόρο τιμής στη Σαπφώ, την αρχαία Ελληνίδα ποιήτρια που γεννήθηκε εδώ το 617 π.Χ., και να γιορτάσουν την αγάπη και την ισότητα, μέσω της ορατότητας.

Η Ερεσός, ένας μεγάλος οικισμός με 1.330 μόνιμους κατοίκους, αποτελείται από το χωριό, τη Σκάλα, και τον κάμπο, όπου νέες μικρές κατοικίες συνυπάρχουν με «ντάμια» - μικρά κτίσματα που χρησιμεύουν ως καταφύγια για τους αγροτοκτηνοτρόφους. Αυτή η γραφική περιοχή έχει διατηρήσει την παραδοσιακή της γοητεία, ενώ παράλληλα επιχειρεί να ανοίγει την αγκαλιά της σε νέες ιδέες και κοινότητες.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι δύο νύφες, η Ευγενία και η Dragana, αποφάσισαν να δώσουν ορατότητα και πολιτικό νόημα στον γάμο τους, καλώντας όλο το χωριό, φίλες, γονείς και ακτιβίστριες από το εξωτερικό. Η τελετή και οι εορτασμοί διήρκεσαν τρεις ημέρες, γεμάτες χαρά και ενθουσιασμό.

Μία εβδομάδα πριν αναχωρήσει για την προβολή του ντοκιμαντέρ της «Λεσvia» στο διεθνές φεστιβάλ του Σαν Φρανσίσκο, βρήκαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε ξανά με την Τζέλη Χατζηδημητρίου, η οποία θυμάται πώς ανακάλυψε την Ερεσό το 1980 και πώς αυτή η εμπειρία άλλαξε τη ζωή της. Το ντοκιμαντέρ της αποτυπώνει την ενέργεια και την ιστορία του τόπου, καθώς και τη σημαντική του θέση στην καρδιά της λεσβιακής κοινότητας. Μέσα από 100 ώρες συνεντεύξεων και γυρισμάτων άνω των 10 ετών, η Χατζηδημητρίου επιχειρεί να συμφιλιώσει τη λεσβιακή κοινότητα με την τοπική κοινωνία της Ερεσού, δείχνοντας την ενέργεια και την πνευματικότητα του τόπου πέρα από τη σεξουαλικότητα και τον τουρισμό.

Η Σκάλα Ερεσού δεν είναι μόνο ένα τουριστικό θέρετρο, αλλά και ένας ιερός χώρος για τις γυναίκες που επιθυμούν να ζήσουν σε ένα ασφαλές περιβάλλον, μακριά από πατριαρχικές και ετεροκανονιστικές νόρμες. Το Queer Ranch Festival, που διοργανώνεται από το Μισέλ και το Ohana Saloon και άλλες τέσσερις γυναίκες, συγκεντρώνει κάθε χρόνο 300 ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα από όλο τον κόσμο, προσφέροντας έναν χώρο ελευθερίας και αποδοχής.

Η Ιωάννα Σάββα, διοργανώτρια του Φεστιβάλ Γυναικών και συνδετικός κρίκος μεταξύ της τοπικής κοινότητας και της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, αναφέρει ότι η Ερεσός έχει αλλάξει προς το καλύτερο τα τελευταία χρόνια. Η διοργάνωση του φεστιβάλ τον Σεπτέμβριο έχει συμβάλει στην επιμήκυνση της θερινής σεζόν και στην οικονομική ενίσχυση της τοπικής κοινωνίας, προσελκύοντας πάνω από 1.000 τουρίστριες κάθε χρόνο.

Φαίνεται πως οι γυναίκες που επισκέπτονται την περιοχή βρίσκουν έναν χώρο όπου μπορούν να είναι όπως θέλουν, ενώ παράλληλα η τοπική κοινωνία επωφελείται από την παρουσία και τη συνεισφορά τους. Το ότι είναι ανεκτική είναι σίγουρο, το αν το αποδέχεται με ενσυναίσθηση στη βάση των ανθρώπινων δικαιωμάτων είναι ένα διαρκές στοίχημα.

Το σίγουρο είναι πως η Ερεσός αποτελεί ένα ζωντανό παράδειγμα του πώς η παράδοση και η νεωτερικότητα μπορούν να συνυπάρχουν αρμονικά, προσφέροντας ένα μοντέλο για κοινότητες που επιθυμούν να υποστηρίξουν την ισότητα και την αποδοχή.

«Μπορείς να είσαι εδώ με το μαγιό, μπορείς και με το κουστούμι», μας είπε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Ερεσού, Αντώνης Ελευθερίου.