Όταν πρόκειται για παρεμβάσεις στις εκλογές άλλων κρατών, καμία χώρα δεν είναι καλύτερη σε αυτές από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Κανένα άλλο έθνος δεν παρεμβαίνει περισσότερο και κανένα άλλο έθνος δεν το κάνει πιο καταστροφικά. Οι πρόσφατες μηχανορραφίες τους στη Βενεζουέλα με τον Χουάν Γκουαϊδό, είναι μόνο η τελευταία απτή απόδειξη για αυτό.

Ο Γκουαϊδό, ο οποίος πρόσφατα εξελέγη για να διευθύνει την Εθνοσυνέλευση της Βενεζουέλας ως πρόεδρος, ορκίστηκε από μόνος του πρόεδρος της Βενεζουέλας την Τετάρτη 23 Ιανουαρίου και οι ΗΠΑ μαζί με μια πλειάδα δορυφόρων τους τον αναγνώρισαν.

Την ίδια στιγμή, ζήτησε από τον στρατό της χώρας να άρει τη στήριξή του προς τον εκλεγμένο πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, αλλά και να εκδιώξει τους Κουβανούς που βρίσκονται στις τάξεις του.

«Η ώρα έχει φθάσει για να πάρετε το μέρος του συντάγματος. Ταχθείτε στο πλευρό του λαού της Βενεζουέλας» είπε.

Στον αντίποδα ο Μαδούρο, κάλεσε τον πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης Γκουαϊδό σε συνάντηση με στόχο τον διάλογο για την επίλυση του πολιτικού αδιεξόδου, που απειλεί να σύρει τη χώρα σε έναν καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο.

Ο Γκουαϊδό απέρριψε την πρόταση του Μαδούρο για διάλογο και κάλεσε του πολίτες να συμμετάσχουν σε νέα μεγάλη κινητοποίηση την επόμενη εβδομάδα.

«Η καταστολή, όταν δεν φέρει αποτελέσματα, μεταμορφώνεται σε ψεύτικο διάλογο (…) θέλω να πω ξεκάθαρα στον κόσμο και σε αυτό το καθεστώς: εδώ κανείς δεν θα συναινέσει σε έναν ψεύτικο διάλογο» σημείωσε ο Γκουαϊδό, στην πρώτη δημόσια εμφάνισή του από την αυτοανακήρυξή του σε πρόεδρο.

Είναι προφανές και μάλλον ασφαλές να υποθέσουμε ότι ο Γκουαϊδό δεν προχώρησε χωρίς να ξέρει ότι θα έχει την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών. Φυσικά, δεν υπήρχαν και πολλές αμφιβολίες ότι η Ουάσιγκτον δεν θα προσέφερε τέτοια στήριξη, δεδομένου ότι οι μυστικές υπηρεσίες της προσπαθούν να απομακρύνουν την κυβέρνηση της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας από την εξουσία, από την πρώτη εκλογή της, το 1999.

Ο Γκουαϊδό

Ο Γκουαϊδό είναι μέλος του κόμματος Voluntad Popular (Λαϊκή θέληση). Το Voluntad Popular τάσσεται υπέρ του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού (ευφημιστικά γνωστού ως υποστηρίζοντας απλώς την ελεύθερη αγορά) έναντι οποιασδήποτε μορφής σοσιαλισμού.

Μαζί με έναν ευρύτερο συνασπισμό με τα περισσότερα μέλη του στα δεξιά του κόμματος του Γκουαϊδό, οργανώνουν εδώ και καιρό το πλήθος των διαμαρτυριών κατά της κυβέρνησης Μαδούρο. Αυτές οι διαμαρτυρίες υποστηρίζονται κι από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών και προπαγάνδας την ώρα που οι κυρώσεις των ΗΠΑ για την οικονομία της Βενεζουέλας οδηγούσαν εκατομμύρια ανθρώπων σε βαθιά φτώχεια. Με βάση την ιστορία των κυρώσεων, υποθέτουμε ότι αυτή ήταν η πρόθεση των ΗΠΑ που σκέφτηκαν πως οι φτωχοί που πλήττονται περισσότερο από τις κυρώσεις (οι οποίοι είναι και οι ισχυρότεροι υποστηρικτές της Μπολιβαριανής κυβέρνησης) θα στραφούν εναντίον της.

Γιατί, όμως, η Ουάσινγκτον ενδιαφέρεται τόσο πολύ για το τι συμβαίνει στη Βενεζουέλα;

Όπως και με την ατέρμονη παρέμβαση της Ουάσινγκτον στη Μέση Ανατολή, έτσι και στη Βενεζουέλα ο πρώτος λόγος είναι το πετρέλαιο. Τα αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας είναι τα μεγαλύτερα στον κόσμο.

Αυτός ο πλούτος πετρελαίου ήταν πάντα ο λόγος που η Ουάσιγκτον ενδιαφερόταν για τη Βενεζουέλα. Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες ανοίξουν τον δρόμο για τις εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ τότε το μεγαλύτερο μέρος των κερδών θα πήγαινε στις αμερικανικές τράπεζες. Ωστόσο, αυτό είναι ένα απίθανο σενάριο, όμως όπως έχει δείξει ακόμη και η πρόσφατη ιστορία η Ουάσινγκτον είναι πρόθυμη να σκοτώσει για το πετρέλαιο.

Και μόνο τυχαίο δεν είναι που ο βετεράνος διπλωμάτης Έλιοτ Έιμπραμς τοποθετήθηκε επικεφαλής της αμερικανικής αποστολής για τη Βενεζουέλα.

«Ο Έλιοτ θα είναι πραγματικό αβαντάζ στην αποστολή μας για να βοηθήσουμε τον λαό της Βενεζουέλας να αποκαταστήσει πλήρως τη δημοκρατία και την ευημερία στη χώρα του» προανήγγειλε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο ανακοινώνοντας τον διορισμό του. Πρόσθεσε, μάλιστα ότι ο Έιμπραμς θα τον συνοδεύσει στη Νέα Υόρκη, όπου αυτή την ώρα συνεδριάζει το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για τη Βενεζουέλα.

Ο Έιμπραμς ήταν ο πνευματικός αρχιτέκτονας του πολέμου στο Ιράκ, ενώ τη δεκαετία του 1980, ενεπλάκη στο διαβόητο σκάνδαλο Ιράν- Κόντρα και υπηρέτησε ως αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών αρμόδιος για ζητήματα Λατινικής Αμερικής προκαλώντας επικρίσεις για τη στήριξή του στους αντάρτες που πολεμούσαν κατά της κυβέρνησης της Νικαράγουα.

Ο ίδιος ήταν και από τους πρωταγωνιστές του αποτυχημένου πραξικοπήματος των ΗΠΑ κατά του Ούγκο Τσάβες το 2002.

Με άλλα λόγια έχουμε πλήρη επιστροφή της Ουάσιγκτον στο δόγμα Μονρόε.

Το δόγμα αυτό αποτελεί ουσιαστικά τη θεωρία δύο ξεχωριστών σφαιρών επιρροής, του Νέου και του Παλαιού Κόσμου και εξαγγέλθηκε με δεδομένες τις ανησυχίες των ΗΠΑ, αφενός ότι οι ευρωπαϊκές δυνάμεις θα επιχειρούσουν την ανάκτηση των χαμένων αποικιών της Ισπανίας και αφετέρου ότι οι Ρώσοι φιλοδοξούσαν να επεκταθούν στα βορειοδυτικά τμήματα της αμερικανικής ηπείρου.

Οι αντιδράσεις των Λατινοαμερικανών στη δήλωση του Μονρόε (2/12/1823) δεν μπορούμε να πούμε ότι ήταν αρνητικές. Άλλωστε γνώριζαν πόσο αδύναμες ήταν τότε οι ΗΠΑ και ήξεραν ότι η απειλή προερχόταν από την Ευρώπη. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι ο Σιμόν Μπολιβάρ το 1826 στην πρώτη «Παναμερικανική» Σύσκεψη εκφράστηκε θετικά προς τις δηλώσεις Μονρόε θεωρώντας τις ως ένα εργαλείο εθνικής πολιτικής.

Το δόγμα παραμελήθηκε αρκετά χρόνια μέχρι που οι ΗΠΑ έγιναν παγκόσμια δύναμη με τον Θεόδωρο Ρούσβελτ το 1904 να το συμπληρώνει ενισχύοντας τη ζώνη επιρροής της χώρας του. Και ποια ήταν η συμπλήρωση; «Σε περίπτωση κατάφωρων και χρόνιων παραπτωμάτων από ένα έθνος της Λατινικής Αμερικής, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να επεμβαίνουν στα εσωτερικά του έθνους».

Ως εκ τούτου, τώρα πολλά θα κριθούν, από το κατά πόσον οι ένοπλες δυνάμεις της Βενεζουέλας πειστούν να υπακούσουν στο κάλεσμα του Ντόναλντ Τραμπ και ακολουθήσουν τις εντολές του Γκουαϊδό.

«Έχουμε στρατιώτες σε όλα τα μέρη του κόσμου, τα οποία είναι πολύ πολύ μακριά» ανέφερε ο Τραμπ. «Η Βενεζουέλα δεν είναι πολύ μακριά», πρόσθεσε με νόημα.

Ορισμένοι θα μπορούσαν να το αποκαλέσουν «δόγμα Μονρόε» του Τραμπ, με βάση το οποίο, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν το δυτικό ημισφαίριο ως την «πίσω αυλή» τους. Αλλά όσοι πανηγυρίζουν για τον όψιμο ζήλο του Αμερικανού προέδρου για τη δημοκρατία στο εξωτερικό, θα πρέπει να έχουν κατά νου τρεις επισημάνσεις.

Η πρώτη είναι ότι ο Τραμπ είναι επιλεκτικός. Έχει μιλήσει πολύ σπάνια για τα ανθρώπινα δικαιώματα ή τη δημοκρατία σε άλλα μέρη του κόσμου, όπως η Μιανμάρ, το Σουδάν και η Κίνα. Ούτε ισχύει εδώ η εξαίρεση του δόγματος Μονρόε: ο Τραμπ έχει κάνει τα στραβά μάτια για νόθες εκλογές και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Γουατεμάλα και την Ονδούρα στο δυτικό ημισφαίριο, όπως και για οπουδήποτε αλλού.

 Monroe Doctrine

Αλλά όταν κάποιος σού κάνει ένα δώρο, πρέπει να το παίρνεις. Αν ο  Τραμπ κάνει το σωστό μόνο επιλεκτικά, τούτο είναι σίγουρα καλύτερο από το να μην το κάνει ποτέ. Το πρόβλημα είναι πως αυτό τον καθιστά ακόμα λιγότερο προβλέψιμο. Είτε οι αρχές αυτές είναι οικουμενικές είτε όχι. Ο Τραμπ δεν έχει εξηγήσει ακόμα σε ποια βάση λαμβάνει τις αποφάσεις του.

Το οποίο μας φέρνει στη δεύτερη επισήμανση. Ο Τραμπ επηρεάζεται σημαντικά από τους Κουβανο-αμερικανούς και τους εξόριστους Βενεζουελάνους στη Φλόριντα. Πολλοί κάνουν παρέα μαζί του στον «χειμερινό Λευκό Οίκο» του, το Μαρ-α-Λάγκο. Το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής ελίτ της Βενεζουέλας έχει εγκαταλείψει, εδώ και καιρό, τη χώρα, μαζί με το ένα δέκατο του πληθυσμού της.

Πολλοί εξόριστοι έχουν αγοράσει κατοικίες από διάφορα συγκροτήματα που έχει κατασκευάσει ο Τραμπ. Είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς απόλυτα το επιχειρηματικό συμφέρον του Αμερικανού προέδρου από τη στήριξή του στις δημοκρατικές αξίες στη Βενεζουέλα. Αλλά πρέπει να επισημάνουμε πως μιλάει συστηματικά υπέρ της ελευθερίας σε μόλις τρεις χώρες, την Κούβα, το Ιράν και τη Βενεζουέλα. Για τον έναν ή τον άλλο λόγο, οι χώρες αυτές φαίνεται να ανήκουν σε μια ξεχωριστή κατηγορία, από τον υπόλοιπο κόσμο. Το γεγονός ότι οι πρόσφυγες από τη Γουατεμάλα και την Ονδούρα είναι συνήθως φτωχοί, ενώ οι Βενεζουελάνοι που συναντά στη Φλόριντα όχι, ίσως να έχει κάποια σχέση με αυτό.

Η τρίτη είναι πως ο Τραμπ βρίσκεται μπροστά σε μια προσωπική, επίσης, συνταγματική αναμέτρηση. Ενώ έκανε τη δήλωση για τη Βενεζουέλα την περασμένη Τετάρτη, ήρθε σε σφοδρή αντιπαράθεση με τη Νάνσι Πελόζι, πρόεδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων, η οποία αρνείται να τον καλέσει να δώσει την ετήσια ομιλία προς το Έθνος την ερχόμενη εβδομάδα.

Κι αν ακολουθούσε και εκείνη το παράδειγμα του Γκουαϊδό που στηρίζει ο Τραμπ θα μπορούσε και εκείνη, βάσει της λογικής της Ουάσιγκτον, να αυτοανακηρυχτεί πρόεδρος των ΗΠΑ!

Στο μεταξύ, το «λουκέτο» στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση διανύει τώρα στην 34η ημέρα. Είναι το αποτέλεσμα του τελεσίγραφου του Τραμπ για τη χρηματοδότηση του τείχους που θα κλείσει την είσοδο σε μετανάστες και πρόσφυγες.

Το στοίχημα του Τραμπ για τη Βενεζουέλα έρχεται, συνεπώς, σε μια δύσκολη στιγμή. Την ώρα που είναι αντιμέτωπος με την  την πλευρά του κατεστημένου της εξωτερικής πολιτικής της Ουάσιγκτον και της πλειονότητας του πλανήτη.

Το υπόλοιπο δυτικό ημισφαίριο, συμπεριλαμβανομένου και του Καναδά, δεν άργησε να τον ακολουθήσει, σχεδόν κατά γράμμα.

Λίγοι σε αυτό αμφισβητούν ότι ο Μαδούρο είναι ένας παρίας, ο οποίος πρέπει να αποχωρήσει από την εξουσία. Η ειρωνεία είναι όμως πως πολλοί περισσότεροι θα έλεγαν το ίδιο και για τον Τραμπ και με περισσότερα επιχειρήματα εναντίον του.