Οι εθνικές γιορτές, οι ιστορικοί επέτειοι, κι οι τοπικές εορτές γιορτάζονται, τιμούνται απαρεγκλίτως τη συγκεκριμένη, καθιερωμένη ημερομηνία. Η 25η Μαρτίου στις 25 Μαρτίου, η 28η Οκτωβρίου στις 28 Οκτωβρίου κι η 8η Νοεμβρίου στις 8 Νοεμβρίου κι επέτειος εξέγερσης του Πολυτεχνείου στις 17 Νοεμβρίου. “Είσαι στα καλά σου;” θα μου πει κάποιος, “αυτό μας λένε και ορίζουν αυτές οι ημερομηνίες”. Τότε πώς τιμήθηκε – όσο τιμήθηκε – η απελευθέρωση της Λέσβου από τους Γερμανούς κατακτητές χθες, την 1η Οκτωβρίου, με καθυστέρηση 20 ημερών; Η Λέσβος απελευθερώθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 1944 από τη γερμανική Κατοχή. Συνοπτικά δυο λόγια για το ιστορικό γεγονός της απελευθέρωσης:

Ξημερώματα της 10ης Σεπτεμβρίου έφυγε και το τελευταίο γερμανικό πλοίο από το λιμάνι της Μυτιλήνης. «Η αυγή βρήκε τη Μυτιλήνη ελεύθερη. Ήταν μια πολύ όμορφη μέρα. 10 του Σεπτέμβρη του 1944. Ο κόσμος ξεχύθηκε στους δρόμους. Πανηγύριζε έξαλλος από χαρά. Όλοι ήθελαν να τρέξουν προς το κέντρο, το λιμάνι. Να δουν με τα μάτια τους. Να βεβαιωθούν πως οι Γερμανοί έφυγαν», γράφει στα απομνημονεύματά του ο Απόστολος Αποστόλου. Και συνεχίζει: «Χτύπησαν οι καμπάνες χαρμόσυνα κι η πόλη φόρεσε τα καλά γιορτινά της. Γιόμισε η προκυμαία κι οι άλλοι κεντρικοί δρόμοι από Μυτιληναίους, που όσα δεν έκαμαν τα τέσσερα χρόνια της σκλαβιάς, κοίταζαν να τα χορτάσουν τώρα, τις ώρες εκείνες, τις μεγάλες, τις ανεπανάληπτες».

 Στις 12 Σεπτεμβρίου μπήκαν στη Μυτιλήνη οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ με την πολιτική ηγεσία. Ακολούθησε δοξολογία στον μητροπολιτικό ναό, στην οποία χοροστάτησε ο πρωτοσύγκελος Ευάγγελος Κλεόμβροτος. Στη συνέχεια οι κάτοικοι της πόλης και των γύρω χωριών συγκεντρώθηκαν στην προκυμαία, σε μια εορταστική απελευθερωτική συγκέντρωση–γιορτή. Από το μπαλκόνι του Δημαρχείου εκφώνησαν λόγους ο μητροπολίτης Διονύσιος και ο Α. Αποστόλου, ως πρόεδρος και γραμματέας του ΕΑΜ αντίστοιχα, και οι Χρήστος Χριστοδούλου, γραμματέας ΕΑΜ Μυτιλήνης, Βαγγέλης Γιοσμάς, εκπρόσωπος του ΚΚΕ, και ο Σταμάτης Καβαδίας εκ μέρους της Κ.Ε. του ΕΑΜ. Με την εγκατάσταση των νέων, εαμικών αρχών δόθηκε βαρύτητα στην ομαλή μετάβαση και δημοκρατική λειτουργία της διοίκησης.

Δεν σημειώθηκαν γεγονότα αντεκδίκησης. Απελευθερώθηκαν οι κρατούμενοι της Γκεστάπο και συνελήφθησαν κάποιοι συνεργάτες των Γερμανών, όπως ο δημοσιογράφος Θανάσης Γκράβαλης, εκδότης της φιλοναζιστικής εφημερίδας «Το Φως». Από τις αποθήκες διοχετεύτηκαν τα αποθέματα τροφίμων των Γερμανών στα μπακάλικα και μοιράστηκαν στους κατοίκους. Για τρεις μήνες από την απελευθέρωση εφαρμόστηκε ένας άλλος τρόπος διοίκησης, ο οποίος έγινε αποδεκτός από τον λαό. Κατόπιν ήρθαν εκπρόσωποι της κεντρικής κυβέρνησης, παραμερίστηκε το ΕΑΜ και διώχτηκαν η ηγεσία και τα μέλη του.

Τις προηγούμενες χρονιές η επέτειος γιορταζόταν διαφορετικά. Παραβρίσκονταν όλες οι πολιτικές και στρατιωτικές αρχές του τόπου. Φέτος, χθες δηλαδή, η παρουσίες ήταν φτωχότατες, ούτε η μπάντα του στρατού δεν παραβρέθηκε. Ελπίζουμε του χρόνου, 80 χρόνια από την απελευθέρωση, να θυμηθούν τη σωστή ημερομηνία και να τιμηθεί η επέτειος και οι εκτελεσμένοι όπως πρέπει και αρμόζει.