Πως μπορεί ένας ονειρεμένος για διακοπές τόπος, μιας οικογένεια από τη «σκοτεινή» και παγωμένη Ουκρανία να γίνει «αποκούμπι» για να ξεφύγουν από τη φρίκη του πολέμου στην πατρίδα»; Και πώς μπορεί αυτό να γίνεται σε ένα πονεμένο στην ιστορία νησί, τον Άη Στράτη στην καρδιά του βόρειου Αιγαίου, που άνοιξε την αγκαλιά του σε τρεις γυναίκες που έγιναν πρόσφυγες στην Ευρώπη του 21^ου αιώνα; Στον Άη Στράτη όπου οι λιγοστοί του, κάπου 200 όλοι  κι όλοι κάτοικοι, έκαναν και κάνουν ότι μπορούν για αυτές. Έτσι κι αλλιώς λες πως ξέρουν, θαρρείς κι είναι καταγεγραμμένη στο DNA τους αυτή η γνώση, από πόνο.

Η Ναταλία και οι κόρες της, η 20χρονη σήμερα Βικτώρια και η εννιάχρονη σήμερα, Αναστασία επισκέπτονταν σχεδόν κάθε καλοκαίρι τον Άη Στράτη, χρόνια τώρα για τις διακοπές τους. Η μητέρα της Ναταλίας και γιαγιά της οικογένειας, Γκαλίνα, 25 χρόνια είναι μετανάστρια στο μικρονήσι στην καρδιά του Αιγαίου όπου έχει φτιάξει μια άλλη οικογένεια διατηρώντας το μπακάλικο του νησιού.

Η γιαγιά μετανάστρια, η κόρη και οι εγγονές πρόσφυγες.

Η Γκαλίνα, στο μπακάλικο που διατηρεί στον Άη Στράτη

Το ξερίζωμα...

«Μια απλή καθημερινή ζωή» είχαν στην πόλη όπου κατοικούσαν, στο Ντίμπρο της νοτιοανατολικής Ουκρανίας. Εκεί είχαν καταφύγει ξαναστήνοντας το σπίτι τους μετά τον πόλεμο του 2014 και τον ξεριζωμό τους από το Ντονέτσκ. Στο Ντίμπρο είπαν πως πρέπει να ριζώσουν. Και ρίζωσαν. Και ξαφνικά εκεί που όπως λέει η φοιτήτρια στο τμήμα διεθνών σχέσεων του Πανεπιστημίου του  Ντίμπρο η Βικτώρια θεωρούσαν πως δε μπορεί να γίνονται πόλεμοι τον 21^ο αιώνα ξεριζώθηκαν ξανά. «Ξαφνικά χάθηκαν όλα» λέει.

Στις 24 Φεβρουαρίου άρχισε η επίθεση των Ρώσων. Από την πρώτη μέρα διαπίστωσαν πως πρέπει να φύγουν. Σειρήνες που προειδοποιούσαν για επιθέσεις, εικόνες στα μέσα ενημέρωσης με σκηνές πολέμου, ύπνος το βράδυ στα παγωμένα υπόγεια. Η εννιάχρονη Αναστασία τρομοκρατήθηκε. «Τα τραίνα έφευγαν γεμάτα και η πορεία προς το σταθμό κρατούσε 20 ώρες. Αδύνατον ήταν. Ο πατέρας της οικογένειας ήρθε από την Οδησσό όπου δούλευε γιατί η πατρίδα πρέπει να συνεχίσει να υπάρχει, και πήγαμε στα Ουκρανο-ουγγρικά σύνορα με το αυτοκίνητο του. Ήταν μια διαδρομή δύσκολη μέσα από τα χωριά αφού οι οδικοί άξονες ήταν γεμάτοι και επικίνδυνοι.  Ο πατέρας επέστρεψε. Εμείς μπήκαμε στην Ουγγαρία, πήγαμε στη Βουδαπέστη και από εκεί στην Αθήνα. Καταλήξαμε στις 9 Μαρτίου στον Άη Στράτη».

Η Βικτώρια, με την μητέρα της Νατάλια, στο σπίτι που φιλοξενούνται στον Άη Στράτη

Η 9χρονη Αναστασία, στο δημοτικό σχολείο του Άη Στράτη

Στην ειρήνη «εν μέσω πολέμου»

Εκεί, στο μικρονήσι όλα άλλαξαν. Στο σπίτι της γιαγιάς όλα ήταν διαφορετικά. Οι κάτοικοι τους υποδέχτηκαν με ένα γλυκό λόγο. Από την πρώτη μέρα η Αναστασία πήγε στο σχολείο με τα υπόλοιπα παιδιά. «Να μη φύγει από το κλίμα του σχολείου».

Παρακολουθεί διαδικτυακά προγράμματα εκπαίδευσης από την πατρίδα. Για όλα τα παιδιά του πολέμου. «Απλά όταν ηχούν οι σειρήνες και τα παιδιά κατεβαίνουν στα καταφύγια στις εμπόλεμες περιοχές σταματά η εκπαιδευτική διαδικασία και για τα παιδιά στις λεγόμενες ήσυχες περιοχές αλλά και για τα παιδιά πρόσφυγες», Σχολείο αύριο πάλι.

Διαδικτυακά μαθήματα η Αναστασία παρακολουθεί τέσσερις ώρες τη μέρα, κι αυτός είναι ο στόχος. Ουκρανικά, μαθηματικά, αγγλικά, ανάγνωση. Μετά στο διθέσιο Δημοτικό Σχολείο του Άη Στράτη.

Διαδικτυακά παραδίδονται μαθήματα και στη φοιτήτρια Βικτώρια. Τόσο σε αυτήν όσο και στους φοιτητές και τις φοιτήτριες κατεστραμμένων Πανεπιστημίων όπως αυτό του Χάρκοβο.

«Πρέπει να συνεχίσουμε να ζούμε» λέει η Βικτώρια ενώ η Αναστασία χαμογελά αμήχανα και η πίκρα ξεχειλίζει από το ανέκφραστο πρόσωπο της Ναταλίας, της μητέρας τους.

Η Γκαλίνα, μαθαίνει στην εγγονή της, Αναστασία, την καθημερινότητα του Άη Στράτη

«Παγωμένη» ευχή

Οι άντρες πολεμάν εκεί πίσω στην πατρίδα και της ζητάμε να κάνει μια ευχή. Ανέκφραστη, παγωμένη η Ναταλία λέει πως θέλει «Ειρήνη, να σταματήσει ο πόλεμος, να γυρίσουμε στα σπίτια μας και να μαζευτεί ξανά όλη η οικογένεια».

Πράγμα δύσκολο βέβαια η επιστροφή. Η Αναστασία εκτιμά ότι από τα 3,5 εκατομμύρια των Ουκρανών προσφύγων τα δυο δε θα επιστρέψουν ποτέ. «Δεν έχει απομείνει τίποτα, οι πόλεις ισοπεδώθηκαν, δεν έχουν να κάνουν τίποτα πίσω, τίποτα δεν έχουν πια πίσω από καμένα σπίτια...». Θα επιστρέψουν πιστεύει μόνο οι πρόσφυγες από μέρη που δεν καταλήφθκαν. Οι άλλοι θα ζήσουν όπου φτάσουν χωρλίς να κινδυνεύουν.

Η Αναστασία πάει σχολείο, η Βικτώρια σπουδάζει διαδικτυακά και περιμένει να γυρίσει στην πατρίδα, η Ναταλία βοηθά στο μπακάλικο της μητέρας της της Γκαλίνα.

«Οι Έλληνες μας στάθηκαν όλοι. Είναι λαός που ξέρει να βοηθά, να υποστηρίζει, αλλά θα επιστρέψουμε στην Ουκρανία να ξαναφτιάξουμε την πατρίδα μας. Κι ο Άη Στράτης θα ξαναγίνει το αγαπημένο χωριό της γιαγιάς μας. Και θα αγαπάμε το νησί και τους ανθρώπους του ακόμα πιο πολύ. Θα είναι για εμάς το νησί που μας αγκάλιασε και μας προστάτεψε τις μέρες του πολέμου. Εμείς σταθήκαμε τυχερές. Υπάρχουν συμπατριώτες μας που δεν έχουν να φάνε, να κοιμηθούν με ασφάλεια, να ντυθούν» λέει η Βικτώρια αποχαιρετώντας μας. Πάνω στο ύψωμα όπου στέκει αδειανή η Μαράσλειος Σχολή του Άη Στράτη τρέχει να παρακολουθήσει ένα πρόγραμμα γυμναστικής με τους ενήλικες Αγιοστρατήτες. «Συνεχίζουμε να ζούμε και να περιμένουμε την ειρήνη» λέει.

Με πληροφορίες από το ΑΠΕ ΜΠΕ