Για τη μακραίωνη ιστορία του βιβλιοπωλείου της «Χατζηδανιήλ» επί της Ερμού στη Μυτιλήνη, αλλά και τη δική της προσωπική ακαδημαϊκή πορεία μίλησε καλεσμένη στο ρ/σ του «Ν» στους 99 στα fm και την εκπομπή «Ανθέων 99» η Κλειώ Χατζηδανιήλ.

Μεγάλωσε στο βιβλιοπωλείο που ίδρυσε ο προπάππους της και το ανέλαβε ως διευθύντρια από το 2001, κρατώντας σταθερή πελατεία. Παρακάτω γράφουμε την ιστορία του βιβλιοπωλείου Χατζηδανιήλ που έχει μοιραστεί ουκ ολίγες φορές. Ας σημειωθεί ότι το βιβλιοπωλείο βίωσε την κρίση των λοκντάουν, ενώ από τη στιγμή που άνοιξε εκ νέου τα πράγματα πάνε καλύτερα, και η ίδια συμφωνεί ότι ένα βιβλίο παραμένει σταθερά ένα όμορφο προσωπικό δώρο.

Η Κλειώ Χατζηδανιήλ αγαπά τα βιβλία, αλλά και τα γράμματα. Έλαβε το πτυχίο της στη Φιλοσοφική του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας και αρκετά χρόνια μετά επέστρεψε στα ακαδημαϊκά βιβλία. Επέλεξε το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας για το μεταπτυχιακό και διδακτορικό της με θέμα τη γυναικεία ταυτότητα στη Λέσβο και τις γαμήλιες στρατηγικές. Το 2005 επέλεξε το Τμήμα Κοινωνιολογίας για μεταπτυχιακό στις ευρωπαϊκές σπουδές, αντικείμενο που ξεχώρισε έως σήμερα που εκπονεί νέα διδακτορική διατριβή με θέμα την ευρωπαϊκή ενοποιητική ιδέα στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου.

Ξεχωρίζει την ευρωπαϊκή ιδέα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ εκθειάζει το έργο του Πανεπιστημίου Αιγαίου για το έργο του και τη συμμετοχή του στην πανεπιστημιακή συμμαχία, χάρη στην οποία είχε την ευκαιρία να μεταβεί στο Παρίσι, παρακολουθώντας μαθήματα, αλλά και πρόσφατα να υποδεχτεί φοιτητές από το Πανεπιστήμιο του Παρισιού Paris 8 στο πλαίσιο της ακαδημαϊκής αυτής συμμαχίας και των ανταλλαγών.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε ΟΛΗ τη συνέντευξη:

Η ιστορία του βιβλιοπωλείου

Η επιχείρηση Χατζηδανιήλ ιδρύθηκε στην πόλη της Μυτιλήνης το 1827. Η ύπαρξή της αναφέρεται το 1835 σε περιγραφή περιηγητού για την Μυτιλήνη. Το αρχικό επώνυμο της οικογένειας ήταν διαφορετικό. Δύο μέλη της, ωστόσο, ξαναβαπτίσθηκαν στους Αγίους Τόπους παίρνοντας τον τίτλο του Χατζή. Εκμεταλλευόμενοι το προνόμιο που παρείχε το προσωνύμιο αυτό για την μετακίνηση σε άλλες χριστιανικές χώρες, κατόρθωσαν να φύγουν στη Λειψία. Ενας εκ των αδελφών σπούδασε Φιλοσοφία στο πανεπιστήμιο της πόλης όπου και συνέχισε την καριέρα του. Αρχικά, εμπορεύονταν χαρτί και είδη γραφής ενώ, λίγο αργότερα, άρχισαν να διακινούν προς την Μυτιλήνη και άλλες γειτονικές περιοχές και τα στερεότυπα Λειψίας (εκδόσεις έργων της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας) με ενδιάμεσους σταθμούς τη Βάρνα και την Κωνσταντινούπολη. Στη Βάρνα, επεκτάθηκα και στην εκδοτική δραστηριότητα, εκδίδοντας, προς τα τέλη του 19ου αι., το περιοδικό "Πανδαισία", "Ηθικόν, κοινωνικόν και εγκυκλοπαιδικόν φύλλον, εκδιδόμενον τρις κατά μήναν, τη συνεργασία πολλών κλάδων της επιστήμης. Υπό Δημ. Χ[ατζ]η Δανιήλ, Διδάκτορος της Φιλοσοφίας και προλύτου της Θεολογίας». Ο Δημήτριος διατηρούσε πολύ στενές σχέσεις με την αγιορείτική κοινότητα, όπου μυήθηκε στην τέχνη της αγιογραφίας.

Ενας από τους γιούς του Δημητρίου ΧατζηΔανιήλ (Βαρναίου), ο Ιωάννης, που γεννήθηκε στα μέσα του 19ου αιώνα σπούδασε, κρυφά από την οικογένειά του, βιβλιοδεσία και ζωγραφική στο Παρίσι, όπου είχε σταλεί για να σπουδάσει ιατρική. Επιστρέφοντας στη Μυτιλήνη και αναλαμβάνοντας την επιχείρηση, εισήγαγε μια σημαντική καινοτομία προκειμένου να μειώσει το κόστος των βιβλίων: τα τυπωμένα κείμενα εισάγονταν σε δεκαεξασέλιδα και εβιβλιοδετούντο πια στο εργαστήριο της Μυτιλήνης, απ΄όπου, στη συνέχεια, διοχετεύονταν στις αγορές σε σημαντικά χαμηλότερες τιμές.

Όταν άρχισε να γνωρίζει μεγάλη άνθιση στη Γαλλία η τέχνη της φωτογραφίας, έφυγε ξανά στο Παρίσι, όπου σπούδασε για τρία χρόνια την νέα αυτή τέχνη. Με την επιστροφή του στο νησί άρχισε να λειτουργεί παράλληλα και φωτογραφείο. Η προσπάθεια για περαιτέρω διείσδυση της Ελληνικής εθνικής παιδείας προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η αφύπνιση της εθνικής συνείδησης στους τουρκοκρατούμενους ακόμη ελληνικούς πληθυσμούς, τον βρήκε ένθερμο υποστηρικτή και αρωγό. Όταν, στο τέλος του 19ου αιώνα, χτίσθηκε ο ναός του Αγίου Θεράποντος και τα προσκείμενα σε αυτόν καταστήματα , ένα μέρος της επιχείρησης μεταφέρθηκε στα νέα αυτά καταστήματα, επί της οδού Ερμού,( όπου και συνεχίζει μέχρι σήμερα τη λειτουργία της) ενώ διατηρήθηκε παράλληλα και ο αρχικός χώρος στην περιοχή της Μητροπόλεως. Η νέα αυτή θέση ήταν αρκετά απόκεντρη για τα δεδομένα της εποχής, ωστόσο οι νεόδμητοι χώροι στη νέα αγορά ήταν μεγαλύτεροι και έδωσαν τη δυνατότητα στην επιχείρηση να επεκταθεί και στους τομείς της έκδοσης cartes postales και της παραγωγής τετραδίων με έγχρωμες παραστάσεις στο εξώφυλλο.

Ο θάνατος του Ιωάννη στο τέλος του 1912, αμέσως μετά την απελευθέρωση της Λέσβου, βρήκε την οικογένεια απροετοίμαστη. Την επιχείρηση ανέλαβαν δύο από τους γιούς του, ο Δημήτριος (Τάκης) και ο Μιλτιάδης- Κανάρης. Διατηρώντας ακόμη το προνόμιο της εισαγωγής χαρτιού από τη Γερμανία, οργάνωσαν, απέναντι από τη σημερινή θέση της επιχείρησης, και εργαστήριο τυποποιημένης παραγωγής σιγαροχάρτων, τα σιγαρόχαρτα ΩΜΕΓΑ, ΠΕΡΙΣΤΕΡΑ, κ.ά. Το 1919, ακολουθώντας το κύμα αρκετών άλλων ελληνικών επιχειρήσεων, ίδρυσαν στη συνοικία Αραπιάν Τσαρσί της Σμύρνης χονδρεμπορικό υποκατάστημα σιγαρόχαρτων και καπναποθήκη για τις ανάγκες του Ελληνικού στρατού που άρχιζε να προελαύνει στη Μικρασιατική ενδοχώρα. Παράλληλα, από τον ίδιο χώρο, διοχέτευαν σε σχολεία ελληνικών κοινοτήτων της Μικράς Ασίας, τετράδια και βιβλία από την επιχείρηση της Μυτιλήνης.

Στα μέσα της δεκαετίας του ΄50 την επιχείρηση ανέλαβαν ο Ιωάννης (γιος του Δημητρίου)και η Ηλέκτρα (κόρη του Μιλτιάδη-Κανάρη) με αποκλειστικό αντικείμενο πλέον το εμπόριο βιβλίων, χαρτικών και γραφικής ύλης. Από το 2001 την επιχείρηση διευθύνει η κόρη του Γιάννη, Κλειώ.