Σημαντικές αλλαγές φέρνει στη Λέσβο –και συνολικά στο Βόρειο Αιγαίο– η αναδιάρθρωση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), εξαιτίας της δραματικής μείωσης της διεθνούς χρηματοδότησης που αντιμετωπίζει ο Οργανισμός. Οι περικοπές αυτές συνδέονται, μεταξύ άλλων, με τη μείωση των αμερικανικών συνεισφορών επί κυβέρνησης Τραμπ, η οποία επηρέασε σοβαρά τη στήριξη του ΟΗΕ προς ανθρωπιστικά προγράμματα σε όλο τον κόσμο.

Στο πλαίσιο αυτής της αναδιάρθρωσης, τα γραφεία της Ύπατης Αρμοστείας στη Σάμο, τη Χίο, την Κω και τη Λέρο κλείνουν, ενώ όσοι εργαζόμενοι παραμένουν σε αυτές τις περιοχές θα απασχολούνται εντός των κλειστών δομών φιλοξενίας και των camps.

Μικρότερη παρουσία στη Λέσβο

Στη Λέσβο, όπου το γραφείο της Υ.Α. αποτελούσε επί σειρά ετών έναν από τους βασικούς πυλώνες συντονισμού της ανθρωπιστικής δράσης, η λειτουργία συνεχίζεται αλλά σε πολύ περιορισμένη κλίμακα. Το γραφείο μεταφέρεται σε μικρότερο χώρο, με μόνο τρεις εργαζόμενους να παραμένουν για ολόκληρη την Περιφερειακή Ενότητα Λέσβου. Πρόκειται για στελέχη με πολυετή εμπειρία και εξειδίκευση, που αποτελούν σημαντικό κεφάλαιο γνώσης για τη συνέχιση της αποστολής του Οργανισμού στο νησί.

Παράλληλα, το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού που δεν επαναπροσλήφθηκε έχει ήδη απορροφηθεί από τις εθνικές υπηρεσίες Υποδοχής και Ασύλου, χάρη στην εμπειρία και την κατάρτισή του από τα χρόνια συνεργασίας με την Ύπατη Αρμοστεία.

Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι η Ύπατη Αρμοστεία δωρίζει μεγάλο μέρος του εξοπλισμού της σε τοπικούς φορείς: στην Αστυνομική Διεύθυνση Λέσβου και στον Σύλλογο Εθελοντών Αιμοδοτών Μυτιλήνης, συμβάλλοντας έμπρακτα στη στήριξη των τοπικών αναγκών.

Παγκόσμια κρίση ανθρωπιστικής χρηματοδότησης

Η Ύπατη Αρμοστεία αντιμετωπίζει μια από τις σοβαρότερες χρηματοδοτικές κρίσεις της ιστορίας της, με παγκόσμιες περικοπές ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που απειλούν την επιβίωση 11,6 εκατομμυρίων εκτοπισμένων ανθρώπων. Περισσότεροι από 5.000 εργαζόμενοι του Οργανισμού έχασαν τη δουλειά τους φέτος, καθώς ο ΟΗΕ αναγκάστηκε να μειώσει τη δράση του κατά ένα τρίτο διεθνώς.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Υ.Α., περίπου 185 από τις 550 επιχειρησιακές τοποθεσίες της παγκοσμίως έχουν ήδη επηρεαστεί ή κλείσει, ενώ οι ανάγκες αυξάνονται δραματικά, ιδίως σε περιοχές κρίσεων, πολέμων και προσφυγικών ροών.

Η μείωση των χρηματοδοτήσεων αποδίδεται όχι μόνο στην αμερικανική πολιτική αλλά και στο γεγονός ότι ένας στους τέσσερις βασικούς διεθνείς δωρητές έχει ανακοινώσει περικοπές της αναπτυξιακής του βοήθειας.

Σοβαρές επιπτώσεις και στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, η λειτουργία της Ύπατης Αρμοστείας έχει περιοριστεί στο ήμισυ, με σοβαρές επιπτώσεις σε κρίσιμους τομείς, όπως η αντιμετώπιση της έμφυλης βίας, η νομική βοήθεια, η διερμηνεία, η ψυχοκοινωνική υποστήριξη και τα μαθήματα ελληνικής γλώσσας για ενήλικες πρόσφυγες. Το ανθρώπινο δυναμικό έχει μειωθεί πάνω από 50%, ενώ οι συνεργασίες με εταίρους έχουν συρρικνωθεί δραματικά.

Παρά τις δυσκολίες, η Ύπατη Αρμοστεία δηλώνει ότι παραμένει προσηλωμένη στην αποστολή της: να παρέχει προστασία, υποστήριξη και βιώσιμες λύσεις για τους ανθρώπους που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

Ωστόσο, χωρίς επείγουσα διεθνή αλληλεγγύη και νέα χρηματοδότηση, η ικανότητά της να συνεχίσει να προσφέρει σωτήρια βοήθεια μειώνεται επικίνδυνα.

Η Λέσβος σε σταυροδρόμι αλλαγών

Η Λέσβος, που αποτέλεσε για μια δεκαετία πυρήνα της ευρωπαϊκής προσφυγικής διαχείρισης, βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με ένα νέο κεφάλαιο, όπου η παρουσία των διεθνών οργανισμών περιορίζεται, ενώ το βάρος της διαχείρισης μετατοπίζεται στις εθνικές αρχές.

Παρότι οι συνθήκες έχουν αλλάξει από τα χρόνια των μαζικών αφίξεων, οι ανάγκες ανθρωπιστικής υποστήριξης και κοινωνικής συνοχής παραμένουν