Χρόνια και χρόνια, από τα μικράτα μας, ακούμε για τους γείτονές μας, τους Τούρκους, που εξοπλίζονται, ετοιμάζονται για πόλεμο. Σε κάθε ονομαζόμενο θερμό επεισόδιο, μας τηλεφωνούνε οι φίλοι κι οι γνωστοί, κυρίως απ’ την Αθήνα, για να μας ρωτήσουν πώς είμαστε στο νησί. Μάλλον εκείνοι ανησυχούν, φοβούνται πιο πολύ από εμάς, τους νησιώτες.

Είναι γνωστό ότι οι κάτοικοι της στεριανής Ελλάδας επισκέπτονται περισσότερο, στις κρίσεις, τα μαγαζιά τροφίμων. Σίγουρα υπάρχει επιθετική, επεκτατική πολιτική από τους γείτονες. Ταυτόχρονα υπάρχουν και φωνές, κινήσεις φιλίας, επικοινωνίας, ειρήνης. Κατά περιόδους οι υποστηρικτές του διαλόγου, της ειρηνικής συνύπαρξης φέρνουν πιο κοντά τους ανθρώπους, τους λαούς. Ενίοτε αναγκάζονται και οι πολιτικοί να πράξουν παρόμοια. Άλλοτε επικρατούν ακραίες φωνές, λογικές και πρακτικές.

Οπότε αυξάνουν οι αγορές όπλων, οι πολεμικοί εξοπλισμοί. Συχνά, όπως τούτο το διάστημα, οι αγορές είναι τεράστιες• δυσβάσταχτες για την οικονομία της χώρας. Και όπως γνωρίζουμε, από το παρελθόν, η Τουρκία θα αγοράσει νέα όπλα κι ο κύκλος των πολεμικών εξοπλισμών θα συνεχιστεί.

Με όλα αυτά γεννιούνται δυο σκέψεις. Πότε «έπιασαν τόπο» οι ανάλογες πολεμικές αγορές, από την απελευθέρωση της Ελλάδας, μέχρι και σήμερα; Με τις αγορές που έγιναν πριν τους Βαλκανικούς πολέμους. (Ακόμα και οι αγορές κατά την επανάσταση του 1821, μέσω δανείων, λίγο συνέβαλλαν.) Τότε που έγινε αξιόμαχος ο στόλος, με την αγορά της ναυαρχίδας «Αβέρωφ» και των άλλων πλοίων. Τα πλοία αυτά συνέβαλαν, τα μέγιστα, στην απελευθέρωση των νησιών του Αιγαίου, στην υπεράσπιση της πατρίδας.

«Σπεύσατε να μας απελευθερώσετε», έγραψαν οι Μυτιληνιοί στον ναύαρχο Κουντουριώτη. Τότε όλοι οι κάτοικοι των νησιών ενίσχυσαν οικονομικά την αγορά των πλοίων, με τα λαχεία του στόλου. Από τους αφεντάδες μέχρι τους μεροκαματιάρηδες. Ανάμεσά τους κι ο τελάλης – λαχειοπώλης Κώτσος Λούης της Μυτιλήνης. Πουλούσε λαχεία, τελάλιζε κι ότι εξοικονομούσε το έστελνε για την ενίσχυση του Στόλου. Οι τοπικές εφημερίδες ανάγγελλαν τις δωρεές του και δημοσίευαν τα ευχαριστήρια τηλεγραφήματα του πρωθυπουργού Βενιζέλου και του ναυάρχου Κουντουριώτη.

Ας πούμε για άλλη μια φορά ότι οι εξοπλισμοί φέρνουν νέους εξοπλισμούς. Χρειάζονται σώφρονες φωνές, να μιλήσουν για πάγωμα εξοπλισμών, μορατόριουμ ανάμεσα στις χώρες της περιοχής και κυρίως με τη γείτονα Τουρκία. Ναι, θέλουμε λεφτά για ψωμί, υγεία, εκπαίδευση. Και κάποιοι να πούνε ότι τα λεφτά για τα όπλα πάνε στον αέρα.

Όπως έγραψε το 1925 ο Στράτης Μυριβήλης, ως εκπρόσωπος των εφέδρων στρατιωτών που έδωσαν το αίμα και τη ζωή τους για την πατρίδα. Έγραψε για ανάλογη αγορά αεροπλάνων: «τα λεφτά μας θα κάνουν κυριολεκτικώς φτερά προς όφελος της πατρίδος […] Έως τώρα έκαναν φτερά μέσω των καταχραστών».

*Ο Αριστείδης Καλάργαλης είναι συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας