Κάθε συζήτηση και απόφαση της εθνικής αντιπροσωπείας για την εθνική άμυνα και την ενίσχυσή της πρέπει να διεξάγεται με την ανάλογη σοβαρότητα και αίσθημα ευθύνης. Όχι μόνο γιατί τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας μας βρίσκονται υπό διαρκή αμφισβήτηση από τη γείτονα, αλλά και εξαιτίας του παρελθόντος που έχουμε σε αυτή τη χώρα, παρελθόντος τεράστιων σκανδάλων από αμυντικούς εξοπλισμούς που οδήγησαν μάλιστα και σε μια μακρόχρονη κρίση χρέους. Ό,τι ψηφίζουμε έχει συνέπειες στην άμυνα, στην αποτρεπτική ισχύ, αλλά και στην εθνική οικονομία και το κύρος της χώρας.  

Ενάντια σε όλα αυτά, έχουμε εδώ μια απαράδεκτη άρον-άρον διαδικασία προμήθειας, όχι για να αγοράσετε ανταλλακτικά ή πυρομαχικά, αλλά νέα μαχητικά αεροσκάφη με κόστος 2,5 δις. Για να αγοραστεί η αιχμή του δόρατος της εθνικής μας άμυνας για τα επόμενα πολλά χρόνια.

Δεν μπορεί δηλαδή να καθυστερείτε ανεξήγητα άλλα προγράμματα απολύτως απαραίτητα (υποστήριξη και ανταλλακτικά Μιράζ 2000-5 που καθυστέρησαν για μήνες μετά τη νομοθέτηση), αλλά να σας πιάνει αίσθηση επείγοντος ειδικά με τα Ραφάλ και να μη διαθέτετε ούτε μία εβδομάδα για να μελετηθούν οι συμβάσεις. Για μια τόσο σημαντική προμήθεια που θα καθορίσει για δεκαετίες το ισοζύγιο ισχύος στο Αιγαίο, θα μπορούσε έστω να ακολουθηθεί η κανονική νομοθετική διαδικασία. Δεν συζητάμε καν να γίνονταν σεβαστοί οι νόμοι και οι διαδικασίες που εσείς είχατε θεσπίσει για την προμήθεια οπλικών συστημάτων. Μας φέρνετε μια σύμβαση για τυπική έγκριση, μονογραμμένη από το άλλο μέρος, χωρίς δυνατότητα βελτίωσης.

Πράγματι τα Ραφάλ είναι εξαιρετικά αεροσκάφη. Όμως, έτσι γίνεται η προμήθεια πολεμικών αεροσκαφών; Μου γυάλισε κάτι και το πήρα; Μου είπαν ότι είναι πολύ καλό και έσπευσα σε τέσσερις μήνες να το αγοράσω; Κάθε οπλικό σύστημα που αγοράζεται και χρυσοπληρώνεται από το υστέρημα του ελληνικού λαού πρέπει να τηρεί, απαρέγκλιτα, δύο προϋποθέσεις. 1) Να καλύπτει τις δικές μας ανάγκες και τις προδιαγραφές μας όπως τις θέτουν οι ένοπλες δυνάμεις που θα κληθούν να το χρησιμοποιήσουν. 2) Να το επιτυγχάνει με το μικρότερο δυνατό κόστος. 

Ισχύουν αυτά τα κριτήρια στη συγκεκριμένη περίπτωση; Θα απαντήσετε ναι. Αλλά πώς το ξέρετε; Κάνατε ό,τι χρειάζεται για να βεβαιωθείτε ότι τα συγκεκριμένα μαχητικά είναι τα καταλληλότερα και μας δίνονται με τους καλύτερους δυνατούς όρους;

Δεν το γνωρίζετε γιατί ουδέποτε ακολουθήσατε τις προβλεπόμενες διαδικασίες που περιλαμβάνουν εισήγηση των Επιτελείων με βάση τις ανάγκες και τις προτεραιότητες εξοπλισμών για όλους τους κλάδους, μελέτη και έρευνα αγοράς για ανταγωνιστικούς τύπους αεροσκαφών, με βάση συγκεκριμένες προδιαγραφές. Όταν θες να παρακάμψεις μακρόχρονες διαδικασίες και να αγοράσεις γρήγορα και με τα λεφτά στο χέρι, όλοι θα τρέξουν να σε εξυπηρετήσουν. Τα ευρωπαϊκά κράτη σχεδιάζουν και διαπραγματεύονται την προμήθεια μαχητικών για χρόνια. Εσείς, θα μπορούσατε μέσα σε 1-2 μήνες να πάρετε τιμές και για άλλα αεροσκάφη για τις προδιαγραφές που θα τους βάζατε και θα συγκρίνατε. Τουλάχιστον, ακόμα κι αν ήταν προαποφασισμένη η επιλογή, θα αποκτούσατε μια ιδέα και θα κλείνατε στόματα.

Αλλά ας μη κοροϊδευόμαστε. Η απόφαση ήρθε από πάνω, όχι από την Πολεμική Αεροπορία. Ήρθε κατευθείαν από τον κ. Μητσοτάκη για λόγους δικούς του και εντελώς αδιαφανείς. Ουσιαστικά κάνατε μια απευθείας ανάθεση με κόστος 2,5 δις. Κάνατε μια επιλογή ασφαλή από την άποψη της ποιότητας του αεροσκάφους, αλλά θολή και ετεροβαρή στους όρους που τη συνοδεύουν. Το επιτελικό κράτος του κ. Μητσοτάκη καταλήγει σε πλήρη αγνόηση των κατεξοχήν αρμόδιων, των ειδικών και των τεχνοκρατών που κατά τα άλλα, επικαλείστε συνεχώς. Το επιτελικό σας κράτος αποφασίζει στο πόδι κατά τη βούληση του Μαξίμου.  

Και έτσι, προκύπτουν σοβαρά θέματα. Η σύμβαση είναι ετεροβαρής, υπέρ της γαλλικής πλευράς.

Υπάρχουν εγγυήσεις καλής λειτουργίας για τα μεταχειρισμένα Ραφάλ που να είναι ίδιες ή ανάλογες με αυτές για τα καινούρια; Γιατί φαίνεται πως δεν υπάρχουν.

Έχετε πάρει «εν συνεχεία» υποστήριξη 25ετίας. Σωστά. Αλλά έχετε υπολογίσει το κόστος ζωής των Ραφάλ; Πόσο θα μας κοστίσουν στη συντήρησή τους τα επόμενα 25 χρόνια; Γιατί, οι εταιρίες από αυτά κερδίζουν. Από την ασάφεια στο κόστος υποστήριξης σε βάθος δεκαετιών. Υπάρχουν στη σύμβαση τιμολόγια και ρήτρες αναπροσαρμογής για τέτοιες υπηρεσίες;

Είναι συμβατές οι υποδομές των Μιράζ 2000-5 με τις υποδομές που θα απαιτηθούν για τα Ραφάλ ή θα απαιτηθούν νέες δαπάνες;

Επίσης, έχετε τη σιγουριά ότι θα συμφωνήσουμε μετά με την Dassault για την πώληση σε αυτήν των παλιών Μιράζ και ήσασταν βέβαιος, κ. Παναγιωτόπουλε, πως θα μας δώσει καλή τιμή. Πώς το ξέρετε; Πώς είναι διασφαλισμένο το ελληνικό δημόσιο; Είμαστε κράτος, δεν μπορούμε να βασιζόμαστε στην καλή διάθεση μιας εταιρίας. 

Και, ίσως το κυριότερο. Για ποιο λόγο δεν έχει δοθεί έργο σε Έλληνες κατασκευαστές; Για ποιο λόγο δεν απαιτήσατε να συμμετέχει η ελληνική βιομηχανία και να συνεργαστεί με τη Ντασώ; Δεν δώσατε καμία πειστική απάντηση, ουσιαστικά μας είπατε ότι έτσι ήθελε η Ντασώ. Να σας ενημερώσω όμως πως ακόμα και στην προμήθεια των Μιράζ 2000-5 (της ίδιας εταιρείας) επί κυβέρνησης Σημίτη είχε δοθεί σημαντικό έργο σε ελληνικές εταιρίες και μάλιστα το έργο αυτό αφορούσε την κατασκευή των Ραφάλ.

Το πρόβλημα σε αυτή τη σύμβαση είναι ότι συμπεριφέρεστε σαν να μας κάνουν χάρη. Είναι φανερό αυτό το πνεύμα στο λόγο σας, διαρκώς εξάλλου επαινείτε την καλή τους διάθεση και ταιριάζει εξάλλου με το πώς πολιτεύεται έναντι των ισχυρών ο αρχηγός σας.

Δεν καταλαβαίνετε ότι εμείς τους κάνουμε χάρη. Η Dassault Aviation είχε 7,3 δις κύκλο εργασιών το 2019 (μαζί με τα πολιτικά αεροσκάφη) και ανέμενε πτώση τζίρου για το 2020. Και μια ωραία πρωία πάει η ελληνική κυβέρνηση και τους δίνει ένα μποναμά 2,5 δις, δηλαδή σχεδόν το 40% του τζίρου τους. Από το πουθενά και με διαπραγμάτευση τεσσάρων μηνών και όχι ετών όπως γίνεται συνήθως. Έβρεξε χρήμα στη Ντασώ. Και μάλιστα με το κίνητρο ένταξης του βασικού μαχητικού της Γαλλίας σε μια ευρωπαϊκή πολεμική αεροπορία πρώτης γραμμής. Όλα αυτά μεταφράζονται σε πολύ μεγάλη διαπραγματευτική ισχύ. Έπρεπε να είμαστε το ισχυρό μέρος στη διαπραγμάτευση, αλλά κάτι τέτοιο καθόλου δεν απεικονίζεται στη σύμβαση.

Ελπίζουμε να μην αποδειχθούν στο μέλλον μοιραίες οι επιλογές σας. Η αιχμή του δόρατος της Πολεμικής μας Αεροπορίας άξιζε περισσότερου σεβασμού στις διαδικασίες και τη νομοθεσία. Σας προειδοποιούμε όμως, να μην τολμήσετε να κάνετε τα ίδια και με την προμήθεια των φρεγατών.  

*Ομιλία του Βουλευτή Ν.Λέσβου και Αναπληρωτή Τομεάρχη Εξωτερικών του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Γιάννη Μπουρνού, στην Ολομέλεια της Βουλής για τη σύμβαση προμήθειας των Ραφάλ.