
Με αιχμή το ερώτημα ποιον υπηρετεί ο αναπτυξιακός σχεδιασμός και τι αλλάζει στην καθημερινότητα των νησιωτών, η Λαϊκή Συσπείρωση Βορείου Αιγαίου καταψήφισε τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του Περιφερειακού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026–2030.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της παράταξης, η επικεφαλής της, Αγλαΐα Κυρίτση, υπογράμμισε στην τοποθέτησή της ότι οι γενικές αναφορές στην προστασία του περιβάλλοντος δεν επαρκούν, εφόσον δεν μεταφράζονται σε συγκεκριμένα μέτρα, εξασφαλισμένους πόρους και χρονοδιαγράμματα. Στο επίκεντρο της παρέμβασής της βρέθηκαν οι υποδομές που χρειάζονται οι κάτοικοι όλο τον χρόνο, η προστασία των φυσικών πόρων και η στήριξη της παραγωγής.
Η βασική διαφωνία της Λαϊκής Συσπείρωσης αφορά, όπως επισημαίνει, έναν σχεδιασμό που προτάσσει την προσέλκυση επενδύσεων και την ανταγωνιστικότητα, χωρίς να διασφαλίζει ότι τα οφέλη θα φτάσουν στις τοπικές κοινωνίες.
Η παράταξη υποστηρίζει ότι η περιβαλλοντική μελέτη πρέπει να επηρεάζει ουσιαστικά τις επιλογές του προγράμματος, να εξετάζει εναλλακτικές λύσεις και να αποτιμά τις σωρευτικές επιπτώσεις των δραστηριοτήτων. Ασκεί κριτική στην αντιμετώπισή της ως τυπικού συνοδευτικού εγγράφου, το οποίο επικυρώνει ήδη ειλημμένες αποφάσεις.
Όπως αναφέρει, στη μελέτη καταγράφονται ζητήματα υφαλμύρωσης των υπόγειων υδάτων, πιέσεων στους υδατικούς πόρους, καθυστερήσεων στις υποδομές διαχείρισης αποβλήτων και επιβάρυνσης ευαίσθητων θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Για τη Λαϊκή Συσπείρωση, οι επισημάνσεις αυτές πρέπει να οδηγούν σε σαφείς απαιτήσεις για έργα, χρηματοδότηση, χρονοδιάγραμμα και έλεγχο υλοποίησης. Η απλή καταγραφή τους, συνοδευόμενη από διαβεβαιώσεις ότι θα ληφθούν υπόψη, αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους της αρνητικής της ψήφου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στη διαχείριση του νερού, με την Αγλαΐα Κυρίτση να αμφισβητεί την παρουσίαση της αφαλάτωσης ως εύκολης και αυτονόητης απάντησης στις ανάγκες των νησιών. Σύμφωνα με τη θέση της παράταξης, πρόκειται για επιλογή με σημαντικές ενεργειακές και οικονομικές απαιτήσεις, η οποία μπορεί να επιβαρύνει επιπλέον τους καταναλωτές.
Η Λαϊκή Συσπείρωση προτείνει έναν συνδυασμό παρεμβάσεων με μικρά φράγματα, λιμνοδεξαμενές, έργα συλλογής και αποθήκευσης νερού, προστασία των υδροφορέων και εκσυγχρονισμό των δικτύων ύδρευσης και άρδευσης. Ζητούμενο, όπως τονίζει, είναι η κάλυψη των αναγκών τόσο των νοικοκυριών όσο και της παραγωγής.
Στο ενεργειακό, η παράταξη διευκρινίζει ότι δεν αντιτίθεται στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Η αντίθεσή της αφορά τα έργα μεγάλης κλίμακας και την άναρχη συγκέντρωση εγκαταστάσεων, χωρίς ολοκληρωμένο χωροταξικό σχεδιασμό και επαρκή συνεκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον, στο τοπίο και στην παραγωγική δραστηριότητα.
Παράλληλα, θέτει το ζήτημα του κόστους για τους κατοίκους. Υποστηρίζει ότι η αξιοποίηση του φυσικού πλούτου των νησιών για την παραγωγή ενέργειας πρέπει να αποτυπώνεται σε ουσιαστική μείωση των τιμολογίων. Στην ανακοίνωσή της επικρίνει την προοπτική επέκτασης των ενεργειακών εγκαταστάσεων με κύριο στόχο την κερδοφορία μεγάλων επενδυτών, ενώ τα νοικοκυριά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλές χρεώσεις.
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στον Κόλπο της Καλλονής, στον Κόλπο της Γέρας και στον υγρότοπο Δίπης–Λάρσου, με αίτημα την ουσιαστική προστασία των ευαίσθητων οικοσυστημάτων τους.
Ειδικά για τον Κόλπο της Καλλονής, η Λαϊκή Συσπείρωση ζητά ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης για την προστασία του βυθού και των λιβαδιών Ποσειδωνίας. Ταυτόχρονα, επισημαίνει ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη δραστηριότητα των αλιέων και των οστρακοπαραγωγών, αποφεύγοντας οριζόντιες απαγορεύσεις που, όπως υποστηρίζει, θα έπλητταν το εισόδημά τους.
Σημαντικό μέρος της παρέμβασης αφορά την κτηνοτροφία της Λέσβου και τις συνέπειες της κρίσης του αφθώδους πυρετού. Η παράταξη συνδέει τη στήριξη των πληγέντων με την ανάγκη σταθερού σχεδιασμού πρόληψης και προστασίας της παραγωγής.
Συγκεκριμένα, διεκδικεί αποζημιώσεις στο 100% της πραγματικής αξίας των ζώων που χάθηκαν, ενίσχυση για την ανασύσταση των κοπαδιών και αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος. Παράλληλα, ζητά στελέχωση των δημόσιων κτηνιατρικών υπηρεσιών με μόνιμο προσωπικό και κτηνιάτρους, ώστε να εξασφαλίζονται συνεχείς έλεγχοι και επιστημονική υποστήριξη.
Στις προτεραιότητες που θέτει περιλαμβάνονται επίσης ο εκσυγχρονισμός των κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων, οι υποδομές διαχείρισης αποβλήτων και τα αρδευτικά έργα για την ελαιοκαλλιέργεια.
Η τουριστική ανάπτυξη εξετάζεται από την παράταξη σε συνάρτηση με τη φέρουσα ικανότητα των νησιών, δηλαδή τα όρια των υποδομών και των φυσικών τους πόρων.
Με αναφορές στους Φούρνους, στα Ψαρά, στον Άγιο Ευστράτιο και στην Ικαρία, επισημαίνει ότι η εποχική αύξηση του πληθυσμού δημιουργεί πρόσθετες ανάγκες σε ύδρευση, αποχέτευση, διαχείριση απορριμμάτων και δημόσιες υποδομές, ενώ αυξάνει τις πιέσεις στις ακτές και στα οικοσυστήματα.
Κατά τη Λαϊκή Συσπείρωση, ο σχεδιασμός οφείλει να συνυπολογίζει τις ανάγκες των μόνιμων κατοίκων σε όλη τη διάρκεια του έτους. «Τα νησιά μας δεν είναι μόνο τουριστικοί προορισμοί. Είναι τόποι κατοικίας, εργασίας και παραγωγής», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η παράταξη καταλήγει ότι κριτήριο του Περιφερειακού Προγράμματος Ανάπτυξης πρέπει να είναι η κάλυψη των κοινωνικών αναγκών, η προστασία του φυσικού πλούτου και η δυνατότητα των ανθρώπων να παραμένουν και να εργάζονται στον τόπο τους. Παράλληλα, εκφράζει την πολιτική της κριτική για την κατεύθυνση δημόσιων πόρων σε δράσεις που συνδέει με την πολεμική προετοιμασία, την ώρα που, όπως υποστηρίζει, παραμένουν ακάλυπτες βασικές ανάγκες σε υποδομές και υπηρεσίες.