Πολλές φορές, πίσω από μικρές ανέκδοτες ιστορίες κρύβονται σπουδαίες πρωτοβουλίες. Πίσω από εμβληματικές οργανώσεις, βρίσκονται «αφανείς ήρωες» με σπουδαίο όραμα. Μια συζήτηση με τον βιολόγο κ. Θωμά Αράπη, ιδρυτικό μέλος και Πρόεδρο του ΑΡΧΕΛΩΝ.

Το καλοκαίρι του 1977, τα χνάρια που άφησε μια θαλάσσια χελώνα στην άμμο μιας παραλίας στη Ζάκυνθο διασταυρώθηκαν με την περιέργεια του Δημήτρη Μαργαριτούλη. Ενός ανθρώπου άγνωστου τότε στο ευρύ κοινό· ενός φυσικού και λάτρη της φύσης, ο οποίος πρώτος διαπίστωσε ότι η θαλάσσια χελώνα Carettacarettaωοτοκεί στη χώρα μας. Ο Δ. Μαργαριτούλης ήταν και ο άνθρωπος που κινητοποίησε επιστήμονες και κρατικούς παράγοντες κατά τη δεκαετία του 1980. Ήταν εκείνος που ενέπνευσε μια ομάδα νέων να αναλάβουν πρωτοβουλία και να οργανωθούν σε αυτό που σήμερα έχει εξελιχθεί σε μια εμβληματική περιβαλλοντική οργάνωση, τον ΑΡΧΕΛΩΝ. Μια ελληνική οργάνωση με διεθνές αποτύπωμα και παγκόσμια αναγνωρισιμότητα.

Τι είναι όμως αυτό που κάνει την ανάγκη προστασίας της θαλάσσιας χελώνας τόσο σημαντική; Είναι η εμμονή μιας ομάδας ανθρώπων, φυσιολατρών, που απλά ανησυχούν για την πιθανή εξαφάνιση του είδους; Και, εν πάση περιπτώσει, αξίζει τόσος κόπος, θυσίες, περιορισμοί και οικονομική δαπάνη για τη διάσωση ενός είδους; Ο κ. Αράπης μας εξηγεί ότι η Carettacaretta, ως είδος, χρησιμοποιεί το σύνολο της Μεσογείου ως κατοικία της. Το ίδιο άτομο, η ίδια χελώνα δηλαδή, σε διάφορες φάσεις της ζωής της ή σε διαφορετικές εποχές του έτους, κινείται σε διαφορετικές περιοχές της μεσογειακής λεκάνης. Το ότι η χελώνα παραμένει υγιής διερχόμενη από όλες αυτές τις περιοχές, αποτελεί ένδειξη ικανοποιητικής ποιότητας του περιβάλλοντος και ένδειξη ικανοποιητικής ισορροπίας του οικοσυστήματος. Αποτελεί, ουσιαστικά, δείκτη περιβαλλοντικής ποιότητας για τη Μεσόγειο ως σύνολο και όχι απλά για επιμέρους θαλάσσια συστήματα.

Στη χώρα μας, από την εποχή που ξεκίνησε ο ΑΡΧΕΛΩΝ και η προσπάθεια προστασίας της Carettacaretta, έχουν γίνει σημαντικά θεσμικά βήματα σε ό,τι αφορά την προστασία της Φύσης. Υστερούμε, σε κάποιο βαθμό, στην αποτελεσματική εφαρμογή αυτού του θεσμικού πλαισίου, ωστόσο έχει σημειωθεί θετική εξέλιξη στη στάση της Πολιτείας και της Κοινωνίας.

Επιγραμματικά, το έργο του ΑΡΧΕΛΩΝ σήμερα περιλαμβάνει εκτεταμένες δράσεις προστασίας των φωλιών ωοτοκίας, παρακολούθηση της χελώνας για τη συλλογή πολύτιμων επιστημονικών δεδομένων, ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού, καθώς και περίθαλψη τραυματισμένων χελωνών. Η δραστηριότητα αυτή οφείλει τη διάρκεια και την επιτυχία της στο εθελοντικό έργο ανθρώπων —κυρίως νέων— που, από προσωπική αγάπη για τη φύση ή/και από επιστημονικό ενδιαφέρον, αφιερώνουν χρόνο και προσωπική εργασία.

Όπως μας εξομολογείται ο κ. Αράπης, πίσω από την προστασία της «χαριτωμένης χελώνας» με το αστείο όνομα, κρύβεται το όραμα και η επιθυμία για έναν καλύτερο Κόσμο. Ο ΑΡΧΕΛΩΝ έχει εξελιχθεί σε ένα μεγάλο σχολείο περιβαλλοντικής προστασίας, συλλογικής προσφοράς και καλλιέργειας αξιών.