Το κυβερνητικό αφήγημα υποστηρίζει πως, μέσα σε δύσκολες συνθήκες, η κυβέρνηση κατάφερε να διευρύνει τις δυνατότητες των εργαστηρίων ελέγχου των ζωονόσων στη χώρα μας. Κι αυτό, σύμφωνα με την ίδια εκδοχή, σημαίνει ότι οι εργαστηριακοί έλεγχοι στο πλαίσιο των μέτρων αντιμετώπισης των ζωονόσων πραγματοποιούνται γρήγορα και άμεσα.

Ωστόσο, η πραγματικότητα φαίνεται να είναι αρκετά διαφορετική. Οι διαδικασίες για την πιστοποίηση τεσσάρων επιπλέον εργαστηρίων ξεκίνησαν όταν ξέσπασε η επιζωοτία του αφθώδους πυρετού και, οπωσδήποτε, πολλά χρόνια μετά τη διαπίστωση ότι τα κοπάδια της χώρας κινδυνεύουν από τη συγκεκριμένη νόσο.

Μέχρι τώρα, όπως συμβαίνει στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ελλάδα διέθετε ένα και μοναδικό Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς για τον αφθώδη πυρετό. Από αυτό περνούσαν όλα τα δείγματα που αποστέλλονταν από τη Λέσβο, ενώ ο μέγιστος αριθμός των κοπαδιών που μπορούσαν να ελεγχθούν δεν ξεπερνούσε τα 30 ανά ημέρα.

Η κυβέρνηση είχε υποσχεθεί ότι θα πιστοποιηθούν ακόμη τέσσερα εργαστήρια. Φαίνεται πως, σχεδόν έξι μήνες μετά το ξέσπασμα της επιζωοτίας του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, οι σχετικές διαδικασίες ολοκληρώθηκαν. Όλα δείχνουν, όμως, ότι τα συγκεκριμένα εργαστήρια δεν έχουν ακόμη αρχίσει να πραγματοποιούν εξετάσεις σε δείγματα από το πεδίο.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του ΑΠΕ-ΜΠΕ, στο οποίο μίλησε ο γενικός γραμματέας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, η διαγνωστική δυνατότητα της χώρας για τον αφθώδη πυρετό διευρύνεται με την ένταξη νέων εργαστηριακών δομών. Ποια είναι αυτά τα εργαστήρια:

Το Εργαστήριο Ιολογικών και Ρικετσιακών Νοσημάτων της Διεύθυνσης Κτηνιατρικού Κέντρου Θεσσαλονίκης ολοκλήρωσε τον Ιούνιο του 2026 τον διεργαστηριακό έλεγχο για τη μοριακή ανίχνευση του αφθώδους πυρετού με PCR και για την ανίχνευση αντισωμάτων με τη μέθοδο ELISA.

Το Κτηνιατρικό Εργαστήριο Λάρισας ολοκλήρωσε επίσης τον Ιούνιο του 2026 τον αντίστοιχο διεργαστηριακό έλεγχο για τη μοριακή ανίχνευση του αφθώδους πυρετού με PCR και την ανίχνευση αντισωμάτων με ELISA.

Το Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ ολοκλήρωσε τον Ιούνιο του 2026 τον διεργαστηριακό έλεγχο για τον αφθώδη πυρετό, τόσο για τη μοριακή ανίχνευση με PCR όσο και για την ανίχνευση αντισωμάτων με ELISA.

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ ολοκλήρωσε τον Ιούνιο του 2026 τον σχετικό διεργαστηριακό έλεγχο για τη μοριακή ανίχνευση του αφθώδους πυρετού με PCR και την ανίχνευση αντισωμάτων με ELISA.

Το δημοσίευμα του ΑΠΕ-ΜΠΕ αναφέρει πως  μέσα στο 2026 πραγματοποιήθηκαν 183.140 εργαστηριακές εξετάσεις για τον αφθώδη πυρετό. Από αυτές, οι 132.746 ήταν ορολογικές και οι 50.394 μοριακές.

Παράλληλα, στο πλαίσιο των ειδικών προγραμμάτων επιτήρησης TAD’s και THRACE, πραγματοποιήθηκαν συνολικά 8.780 ορολογικές εξετάσεις για τον αφθώδη πυρετό και την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών.

Σε ποιο εργαστήριο πραγματοποιήθηκαν οι παραπάνω εξετάσεις; Το δημοσίευμα του ΑΠΕ-ΜΠΕ αναφέρει ότι τα συγκεκριμένα στοιχεία προέρχονται από το Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς, το οποίο λειτουργεί στην Αγία Παρασκευή Αττικής. Από αυτή τη διατύπωση προκύπτει η εκτίμηση ότι τα τέσσερα εργαστήρια που ολοκλήρωσαν τους διεργαστηριακούς ελέγχους για τον αφθώδη πυρετό δεν είχαν αρχίσει, έως τη δημοσίευση των στοιχείων, να δέχονται και να αναλύουν δείγματα από το πεδίο.

Η ίδια εικόνα ενισχύεται και από το γεγονός ότι, στις 173 ημέρες που διαρκεί η επιζωοτία στη Λέσβο, οι ημερήσιοι έλεγχοι στο νησί δεν ξεπέρασαν ποτέ το όριο των 30 εκτροφών.

Υποκρισία χωρίς όρια

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και η κυβέρνηση, που επανειλημμένα κατηγορούν την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου ότι δεν έλαβε προληπτικά μέτρα για τη νόσο, αποδεικνύεται ότι έκαναν ακριβώς το ίδιο.

Παρότι γνώριζαν από το 2017 τον κίνδυνο του αφθώδους πυρετού και παρότι η σημερινή κυβέρνηση βρίσκεται στην εξουσία επί επτά χρόνια, δεν φρόντισαν εγκαίρως να διαθέτει η χώρα επαρκή αριθμό εργαστηρίων για την πραγματοποίηση των αναγκαίων διαγνωστικών εξετάσεων. Η νόσος βρίσκεται σε έξαρση στην Ανατολική Μεσόγειο εδώ και δύο χρόνια, αλλά το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης περιορίστηκε στην έκδοση εγκυκλίων.

Την παραπάνω οργανωτική ανεπάρκεια δεν τη διαπιστώνουμε εμείς σήμερα. Την επισήμαναν δημόσια στις 22 Ιουλίου, από το Δημοτικό Θέατρο Καλλονής, ο καθηγητής Κτηνιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Γιώργος Αρσένος και ο αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Γιώργος Βαλιακάς.

Ακόμη χειρότερα, το Βόρειο Αιγαίο και η Λέσβος, με σχεδόν μισό εκατομμύριο εκτρεφόμενα παραγωγικά ζώα, δεν διαθέτουν κτηνιατρικό εργαστήριο. Έτσι, τα δείγματα αίματος των ζώων πρέπει να αποστέλλονται καθημερινά με ταχυμεταφορά στην Αθήνα. Αυτό συνεπάγεται καθυστέρηση τουλάχιστον 24 ωρών στην έκδοση των αποτελεσμάτων.

Αφήνουμε ασχολίαστη τη βαριά υποστελέχωση των εργαστηρίων της χώρας σε σύγκριση με όσα ισχύουν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η προστασία του ζωικού κεφαλαίου απαιτεί την ουσιαστική ενίσχυση των κτηνιατρικών υπηρεσιών και τη στελέχωση των εργαστηρίων με όλο το αναγκαίο επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό.