Χωρίς τις υποβαθμίσεις σχολικών μονάδων που είχαν αρχικά ανακοινωθεί σε Λέσβο και Λήμνο θα αρχίσει η σχολική χρονιά 2026-2027, όπως δήλωσε στον ραδιοφωνικό σταθμό του «Ν» 99 fm η Περιφερειακή Διευθύντρια Εκπαίδευσης Βορείου Αιγαίου, Καίτη Στρατάκη.

Η ίδια αναφέρθηκε στην επαναφορά της λειτουργικότητας εννέα Δημοτικών Σχολείων, στους νέους μόνιμους διορισμούς και στις ανάγκες που θα κληθούν να καλύψουν οι αναπληρωτές. Παράλληλα, αναγνώρισε τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν όσοι εκπαιδευτικοί τοποθετούνται στα νησιά και τόνισε ότι η νησιωτικότητα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στις αποφάσεις για τα σχολεία μικρών και απομονωμένων κοινοτήτων.

Ανακλήθηκαν οι αλλαγές σε εννέα σχολεία

Οι αρχικές αποφάσεις προέβλεπαν τη μείωση της λειτουργικότητας οκτώ Δημοτικών Σχολείων στη Λέσβο και ενός στη Λήμνο. Επρόκειτο για το 2ο Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης και τα σχολεία Σκαλοχωρίου, Μεσοτόπου, Βατούσας, Πηγής, Μιστεγνών, Ερεσού και Σιγρίου, καθώς και για το Δημοτικό Σχολείο Κάσπακα στη Λήμνο. Μετά τις αντιδράσεις γονέων, εκπαιδευτικών και τοπικών φορέων, οι αποφάσεις ανακλήθηκαν και οι αλλαγές δεν θα εφαρμοστούν τη νέα σχολική χρονιά. Δείτε το σχετικό ρεπορτάζ του «Ν».

Η κ. Στρατάκη υποστήριξε ότι οι αρχικές μεταβολές στηρίζονταν στην ισχύουσα νομοθεσία, η οποία συνδέει τον αριθμό των εκπαιδευτικών με τον μαθητικό πληθυσμό κάθε σχολείου. Όπως εξήγησε, οι πρώτες αποφάσεις είχαν λειτουργικό χαρακτήρα και εκδόθηκαν από τις αρμόδιες Διευθύνσεις Εκπαίδευσης.

«Μετά ήρθαν οι εκπαιδευτικοί, είδαμε το προσωπικό που είχαμε και τα επαναφέραμε κανονικά», ανέφερε, σημειώνοντας ότι είχε προηγηθεί ενημέρωση προς εκπροσώπους των τοπικών κοινωνιών πως η κατάσταση θα επανεξεταζόταν όταν θα υπήρχε σαφέστερη εικόνα για τη στελέχωση.

Η διατύπωσή της ότι «η υποβάθμιση δεν είναι υποβάθμιση», αλλά εφαρμογή της νομοθεσίας, διαφοροποιείται από τη θέση γονέων και εκπαιδευτικών. Οι τελευταίοι είχαν επισημάνει ότι η μείωση της λειτουργικότητας σημαίνει στην πράξη λιγότερους εκπαιδευτικούς και δυσκολότερη ταυτόχρονη διδασκαλία παιδιών διαφορετικών τάξεων.

Ο πρόεδρος της Ένωσης Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων Δήμου Μυτιλήνης, Παναγιώτης Λύμπος, είχε υπογραμμίσει στο «Ν» ότι οι μαθητές δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως αριθμοί και είχε θέσει το ερώτημα εάν η νησιωτικότητα εφαρμόζεται ουσιαστικά ή παραμένει μια γενική επίκληση. Η παρέμβαση της Ένωσης Γονέων.

Εξαιρέσεις λόγω νησιωτικότητας

Η Περιφερειακή Διευθύντρια Εκπαίδευσης αναγνώρισε ότι τα οριζόντια αριθμητικά κριτήρια δεν αρκούν για τα νησιά και τις απομονωμένες κοινότητες. Όπως σημείωσε, πολλά σχολεία λειτουργούν σε απομακρυσμένα χωριά, συχνά κτηνοτροφικών περιοχών, όπου τα παιδιά έχουν περιορισμένες δυνατότητες πρόσβασης σε άλλες δραστηριότητες και υπηρεσίες.

Έφερε ως παραδείγματα σχολεία με μικρό αριθμό μαθητών, τα οποία θα διατηρήσουν περισσότερους εκπαιδευτικούς από όσους θα δικαιολογούσε μια στενή εφαρμογή των αριθμητικών ορίων. Αναφέρθηκε στη Βατούσα, όπου το σχολείο παραμένει διθέσιο με δέκα παιδιά, αλλά και στο Σκαλοχώρι, όπου οι 13 μαθητές κατανέμονται σε διαφορετικές τάξεις και κρίθηκε απαραίτητη η διατήρηση δύο εκπαιδευτικών.

Χαρακτηριστική είναι και η περίπτωση του Αγίου Ευστρατίου, όπου, όπως είπε, το προηγούμενο σχολικό έτος υπηρετούσαν κατ’ εξαίρεση τρεις εκπαιδευτικοί για έξι μαθητές, λόγω της απομόνωσης του νησιού.

Η κ. Στρατάκη δήλωσε ότι ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Παιδείας έχει ενημερωθεί για τις ιδιαίτερες συνθήκες του Βορείου Αιγαίου και συμφωνεί ότι η νησιωτικότητα πρέπει να συνεκτιμάται. Ωστόσο, το ζήτημα που παραμένει είναι εάν αυτές οι εξαιρέσεις θα αποκτήσουν σταθερή θεσμική βάση ή θα εξαρτώνται κάθε χρόνο από τις διαθέσιμες πιστώσεις, το προσωπικό και τις επιμέρους διοικητικές αποφάσεις.

Στο Μεγαλοχώρι, πάντως, το Δημοτικό Σχολείο θα συνεχίσει να λειτουργεί για έναν μαθητή, καθώς, όπως εξήγησε, η οικογένεια επιθυμεί το παιδί να παραμείνει στο χωριό.

Νέοι διορισμοί αλλά και κενά στις ειδικότητες

Σύμφωνα με την κ. Στρατάκη, πραγματοποιούνται περίπου 80 διορισμοί δασκάλων και νηπιαγωγών στη Λέσβο, οι οποίοι αναμένεται να καλύψουν τα βασικά κενά των δύο κλάδων. Σε επίπεδο Βορείου Αιγαίου, οι μόνιμοι διορισμοί ανέρχονται περίπου σε 131 στην Πρωτοβάθμια και 110 στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

Επιπλέον, τοποθετούνται περίπου 12 μέλη ειδικού εκπαιδευτικού προσωπικού στα ΚΕΔΑΣΥ του Βορείου Αιγαίου, μεταξύ των οποίων ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί. Η ίδια χαρακτήρισε θετική αυτή την ενίσχυση για την ψυχοκοινωνική υποστήριξη των μαθητών.

Δεν καλύπτονται, ωστόσο, όλα τα κενά σε ειδικότητες όπως η Αγγλική Γλώσσα και η Φυσική Αγωγή, ενώ σημαντικές παραμένουν οι ανάγκες στην Ειδική Αγωγή και, κυρίως, στην Παράλληλη Στήριξη. Τα κενά έχουν ήδη δηλωθεί στο υπουργείο και η κάλυψή τους θα εξαρτηθεί από τις προσλήψεις αναπληρωτών.

Οι πρώτες ανακοινώσεις για τους αναπληρωτές αναμένονται στις αρχές Σεπτεμβρίου, με ανάληψη υπηρεσίας περίπου στις 7 του μήνα. Η Περιφερειακή Διεύθυνση έχει ζητήσει να δηλωθούν εγκαίρως οι άδειες των νεοδιόριστων, ώστε οι αντίστοιχες ανάγκες να συμπεριληφθούν από την πρώτη φάση των προσλήψεων.

Ακριβή στέγη και χαμηλοί μισθοί

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η κ. Στρατάκη στις συνθήκες διαβίωσης των αναπληρωτών και νεοδιόριστων εκπαιδευτικών στα νησιά. Αν και εκτίμησε ότι τα ενοίκια στο Βόρειο Αιγαίο παραμένουν χαμηλότερα από άλλες τουριστικές νησιωτικές περιοχές, αναγνώρισε ότι είναι πλέον ακριβά σε σχέση με τις αποδοχές των εκπαιδευτικών.

Χαρακτήρισε θετικό το μέτρο κάλυψης δύο ενοικίων για τους αναπληρωτές, σημείωσε όμως ότι δεν επαρκεί. Πρότεινε τη θεσμοθέτηση σταθερού στεγαστικού επιδόματος τόσο για τους αναπληρωτές όσο και για τους νεοδιόριστους που υπηρετούν στα νησιά.

Όπως είπε, οι πρωτοδιόριστοι, λόγω των κρατήσεων, μπορεί να λαμβάνουν ακόμη χαμηλότερες καθαρές αποδοχές από τους αναπληρωτές. Η οικονομική πίεση, η μακρά αναμονή για μόνιμο διορισμό σε ορισμένες ειδικότητες και η αυξανόμενη ψυχολογική επιβάρυνση της εκπαιδευτικής εργασίας οδηγούν, σύμφωνα με την ίδια, ορισμένους εργαζόμενους να αναζητούν άλλη επαγγελματική διέξοδο.

Όταν τα καλλιτεχνικά μαθήματα ανατίθενται χωρίς ειδικότητα

Η Περιφερειακή Διευθύντρια αναφέρθηκε και στην υποχώρηση μαθημάτων και δράσεων που σχετίζονται με τα καλλιτεχνικά και τη θεατρική αγωγή. Παραδέχθηκε ότι, όταν δεν υπάρχουν διαθέσιμοι εκπαιδευτικοί των αντίστοιχων ειδικοτήτων, οι ώρες ανατίθενται σε δασκάλους προκειμένου να συμπληρωθεί το πρόγραμμά τους.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το αντικείμενο να μη διδάσκεται πάντοτε από εξειδικευμένο προσωπικό και συχνά να υποχωρεί έναντι άλλων μαθημάτων. Διευκρίνισε, πάντως, ότι υπάρχουν δάσκαλοι με ιδιαίτερες δεξιότητες και ενδιαφέρον για το θέατρο και τις τέχνες, χωρίς αυτό να αναιρεί την ανάγκη στελέχωσης από τις προβλεπόμενες ειδικότητες.

Το δημογραφικό δεν αντιμετωπίζεται μόνο με ανοιχτά σχολεία

Η συζήτηση επεκτάθηκε στη μεγάλη μείωση των παιδιών που θα φοιτήσουν φέτος στην Α΄ Δημοτικού στη Λέσβο. Οι εγγραφές μειώθηκαν από 626 τη σχολική χρονιά 2025-2026 σε 570 για το 2026-2027, πτώση 8,9%, αισθητά μεγαλύτερη από την πανελλαδική μείωση.

Η κ. Στρατάκη αναγνώρισε ότι το δημογραφικό πρόβλημα είναι ήδη παρόν, υπογράμμισε όμως ότι δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με τη διατήρηση των σχολείων. «Πρέπει να δούμε τι δουλειές υπάρχουν στο νησί και να αναπτύξουμε μορφές απασχόλησης που θα επιτρέπουν στους ανθρώπους να ζουν στα χωριά τους», ανέφερε.

Συνέδεσε, μάλιστα, το ζήτημα με τις επιπτώσεις του αφθώδους πυρετού στις κτηνοτροφικές κοινότητες της Λέσβου, επισημαίνοντας ότι αρκετοί νέοι είχαν επιλέξει την αγροτική παραγωγή και την κτηνοτροφία ως τρόπο βιοπορισμού. Η στήριξή τους, όπως είπε, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για να παραμείνουν οικογένειες και παιδιά στην ύπαιθρο.

Η ανάκληση των υποβαθμίσεων δίνει μια πρώτη ανάσα πριν από το άνοιγμα των σχολείων. Το ουσιαστικό αποτέλεσμα, όμως, θα κριθεί από το εάν οι αναγκαίοι εκπαιδευτικοί θα βρίσκονται στις τάξεις από το πρώτο κουδούνι και εάν η νησιωτικότητα θα μετατραπεί από εξαίρεση και διοικητική ευελιξία σε σταθερή εκπαιδευτική πολιτική.