Τίτλοι τέλους έπεσαν και διοικητικά για τον Στρατή Τσομπανέλλη στη θέση του προϊσταμένου της Διεύθυνσης Κτηνιατρικής της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου. Με απόφαση που υπέγραψε τη Δευτέρα 31 Αυγούστου ο αντιπεριφερειάρχης Λέσβου Κώστας Αρώνης, έγινε αποδεκτή η προφορική παραίτηση που είχε υποβάλει ο κ. Τσομπανέλλης ενώπιον του Περιφερειακού Συμβουλίου.

Η παραίτηση είχε ανακοινωθεί στις 27 Αυγούστου, μέσα σε μια αίθουσα όπου κυριαρχούσαν η οργή και η απόγνωση των κτηνοτρόφων. Είχαν προηγηθεί ώρες έντονης αντιπαράθεσης για τις συνεχιζόμενες θανατώσεις, την καθυστέρηση της επιτήρησης και την απουσία ενός πειστικού σχεδίου εξόδου από την κρίση. Η παραίτηση έγινε αμέσως αποδεκτή από τον περιφερειάρχη Κώστα Μουτζούρη, όμως χρειαζόταν η έκδοση διοικητικής πράξης για να ολοκληρωθεί και τυπικά η αποχώρησή του από τη θέση ευθύνης.

Η απόφαση διευκρινίζει ότι ο κ. Τσομπανέλλης απαλλάσσεται από τα καθήκοντα του προϊσταμένου από την ημερομηνία κοινοποίησής της. Παραμένει, ωστόσο, μόνιμος υπάλληλος της Περιφέρειας, ενώ για την προσωρινή κάλυψη της θέσης θα εφαρμοστούν οι διατάξεις περί αναπλήρωσης προϊσταμένων.

Μια παραίτηση που δεν κλείνει τον λογαριασμό

Η διοικητική πράξη είναι λιτή και τυπική αλλά δεν μπορεί, όμως, να σβήσει τα ερωτήματα που συσσωρεύτηκαν κατά τους πεντέμισι μήνες της καταστροφικής επέλασης του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο.

Ο κ. Τσομπανέλλης υπήρξε το κεντρικό υπηρεσιακό πρόσωπο της διαχείρισης και ο βασικός δημόσιος υπερασπιστής της γραμμής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Επέμενε ότι ο «μοναδικός δρόμος» ήταν η εκρίζωση της νόσου μέσα από την ιχνηλάτηση και τη θανάτωση των θετικών ή ύποπτων ζώων, ενώ απέρριπτε τον μαζικό εμβολιασμό, επικαλούμενος τις συνέπειες που θα είχε στο εμπορικό καθεστώς της Λέσβου.

Το αποτέλεσμα, ωστόσο, δεν δικαίωσε την αισιοδοξία ούτε τις προβλέψεις που είχαν διατυπωθεί.

Στις 24 Απριλίου, όταν είχαν ελεγχθεί 550 εκτροφές, ο κ. Τσομπανέλλης εκτιμούσε ότι η ιχνηλάτηση θα μπορούσε να ολοκληρωθεί σε ολόκληρο το νησί μέσα σε περίπου έναν μήνα. Στα μέσα Μαΐου μετέθεσε τον ορίζοντα στις επόμενες 45 ημέρες, κάνοντας παράλληλα λόγο για περιοχές που παρουσίαζαν «καθαρή εικόνα».

Στις 21 Αυγούστου, όμως, πέντε μήνες μετά το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα, η επιτήρηση είχε καλύψει μόλις το 70,85% των εκτροφών. Ο ιός παρέμενε ενεργός, είχαν επιβεβαιωθεί 181 εστίες και περισσότερα από 81.000 ζώα είχαν ήδη οδηγηθεί σε θανάτωση.

Η απόσταση ανάμεσα στις αρχικές εκτιμήσεις και στην πραγματική εικόνα του Αυγούστου είναι τεράστια. Και δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο στην υποστελέχωση, στις ευθύνες του Υπουργείου ή στην πολυπλοκότητα της ζωονόσου, όσο πραγματικοί κι αν είναι αυτοί οι παράγοντες.

Στη γραμμή του Υπουργείου μέχρι το τέλος

Κατά τη δεύτερη ημέρα της ειδικής συνεδρίασης, ακόμη και στελέχη της Περιφερειακής Αρχής αναγνώρισαν ότι έγιναν λάθη. Ο περιφερειακός σύμβουλος Κώστας Αστυρακάκης ανέφερε χαρακτηριστικά ότι η Κτηνιατρική Υπηρεσία έδειχνε να λειτουργεί ως «ουρά του Υπουργείου», διαχωρίζοντας τη στάση της από την πολιτική θέση του περιφερειάρχη.

Αυτή ακριβώς υπήρξε και η βασική κριτική προς τον κ. Τσομπανέλλη. Αντί η Διεύθυνση Κτηνιατρικής να λειτουργήσει ως ένας ισχυρός επιστημονικός και υπηρεσιακός πόλος που θα απαιτούσε εγκαίρως διαφορετικές λύσεις για τις ιδιαίτερες συνθήκες της Λέσβου, παρέμεινε προσηλωμένη στην εφαρμογή των κεντρικών εντολών. Την ίδια ώρα τα κοπάδια χάνονταν, οι έλεγχοι δεν ολοκληρώνονταν και η κτηνοτροφική οικονομία του νησιού κατέρρεε.

Ερωτήματα είχαν προκύψει και για τη διαχείριση των ταφών. Σε παλαιότερη συνεδρίαση ο κ. Τσομπανέλλης είχε δηλώσει ότι υπήρχε λίστα με γεωεντοπισμένα σημεία και ότι ήταν διαθέσιμος να την παραδώσει. Όταν το «Ν» τη ζήτησε τηλεφωνικά και στη συνέχεια με επίσημο αίτημα, η λίστα δεν παραδόθηκε, την ώρα που καταγράφονταν σοβαρές καταγγελίες για πρόχειρες ταφές κοντά σε γεωτρήσεις και υδάτινους πόρους.

Οι μηνύσεις που παραμένουν

Η αποχώρηση του Ευστρατίου Τσομπανέλλη από τη θέση του προϊσταμένου δεν μπορεί να αποσυνδεθεί ούτε από τη στάση που κράτησε απέναντι στην κριτική.

Υπενθυμίζεται ότι στις 19 Απριλίου κατέθεσε μήνυση για συκοφαντική δυσφήμιση εναντίον τεσσάρων κτηνοτρόφων του Μεσοτόπου, οι οποίοι είχαν μιλήσει δημόσια για την αγωνία και την οργή τους σε ζωντανή μετάδοση του «Ν». Την επόμενη ημέρα στράφηκε δικαστικά και κατά του ίδιου του Μέσου, ζητώντας την ποινική δίωξη των υπευθύνων και την απόσυρση του βιντεοσκοπικού υλικού, με αποτέλεσμα να σχηματιστεί δικογραφία σε βάρος του δημοσιογράφου Θράσου Αβραάμ.

Οι ενέργειες αυτές είχαν προκαλέσει την αντίδραση περιφερειακών παρατάξεων, οι οποίες ζήτησαν την απόσυρση των μηνύσεων, υπογραμμίζοντας ότι οι κτηνοτρόφοι βρίσκονταν σε απόγνωση και οι δημοσιογράφοι έκαναν τη δουλειά τους.

Ο κ. Τσομπανέλλης αποχωρεί, λοιπόν, από τη θέση ευθύνης. Οι μηνύσεις που κατέθεσε εναντίον κτηνοτρόφων και δημοσιογράφων, όμως, παραμένουν – όπως παραμένουν και τα βαριά ερωτήματα για μια διαχείριση που άφησε πίσω της περισσότερα από 81.000 νεκρά ζώα και έναν ολόκληρο παραγωγικό κλάδο στα όρια της κατάρρευσης.