Την προοπτική να μετατραπούν τα απορρίμματα από περιβαλλοντικό βάρος σε σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό πόρο για τη Λέσβο ανέδειξε ο Γιώργος Αλεξίου, συντονιστής Λέσβου στον ΦΟΔΣΑ Βορείου Αιγαίου και μέλος του Δικτύου ΦΟΔΣΑ Ελλάδας, στη συνέντευξη που παραχώρησε στο «Ν» 99 fm.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε το μεγάλο πακέτο έργων διαχείρισης απορριμμάτων που σχεδιάζεται για τη Λέσβο, συνολικής αξίας περίπου 40 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για μονάδες επεξεργασίας, ανακύκλωσης και κομποστοποίησης, οι οποίες φιλοδοξούν να αλλάξουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο το νησί διαχειρίζεται καθημερινά χιλιάδες τόνους αποβλήτων.

«Το σκουπίδι είναι το μέλλον της χώρας», σημείωσε χαρακτηριστικά ο κ. Αλεξίου, εξηγώντας ότι, εάν αξιοποιηθεί σωστά, μπορεί να παράγει ενέργεια, καύσιμα, λίπασμα και ανακυκλώσιμα υλικά, δημιουργώντας παράλληλα έσοδα που μπορούν να επιστρέψουν στους δήμους και στους πολίτες.

Έργα 40 εκατ. ευρώ αλλάζουν τη διαχείριση των απορριμμάτων

Σύμφωνα με τον Γιώργο Αλεξίου, οι μελέτες που έχουν προετοιμαστεί για τη Λέσβο αφορούν έργα συνολικού ύψους περίπου 40 εκατ. ευρώ. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει μονάδα επεξεργασίας βιοαποβλήτων και κομποστοποίησης, Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών, καθώς και εγκαταστάσεις ανάκτησης και επεξεργασίας των απορριμμάτων που δεν εντάσσονται στα υπόλοιπα ρεύματα ανακύκλωσης.

Στη μονάδα κομποστοποίησης θα οδηγούνται υπολείμματα τροφίμων, φρούτων, λαχανικών και άλλα οργανικά υλικά. Μέσα από την κατάλληλη επεξεργασία θα παράγεται εδαφοβελτιωτικό υλικό, το οποίο θα μπορεί να διατίθεται στους πολίτες ή να αξιοποιείται για άλλες χρήσεις.

Στο Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών θα συγκεντρώνονται και θα διαχωρίζονται χαρτί, πλαστικό, μέταλλο, γυαλί και άλλα υλικά, ώστε να επιστρέφουν στην παραγωγική διαδικασία αντί να οδηγούνται για ταφή.

«Όλα τα ανακυκλώσιμα θα επεξεργάζονται και θα επιστρέφουν στην παραγωγή. Οι δήμοι θα μπορούν να έχουν έσοδα και αυτά να αξιοποιούνται προς όφελος των πολιτών, ακόμη και μέσα από τη μείωση των τελών», ανέφερε ο κ. Αλεξίου.

Από την ταφή στην αξιοποίηση

Σήμερα, σύμφωνα με όσα είπε, περίπου το 80% των απορριμμάτων καταλήγει σε ταφή. Αντίθετα, σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες θάβεται μόνο το υπόλειμμα, το οποίο περιορίζεται περίπου στο 10% του συνόλου.

Ο κ. Αλεξίου επισήμανε ότι η σωστή διαχείριση των απορριμμάτων δεν αποτελεί μόνο οικονομικό ζήτημα. Συνδέεται άμεσα με την προστασία του περιβάλλοντος, τη δημόσια υγεία και την ποιότητα ζωής των επόμενων γενεών.

Όσο μειώνεται η ταφή και αυξάνεται η ανακύκλωση, περιορίζονται οι δυσάρεστες οσμές, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις και η επιβάρυνση της ατμόσφαιρας. Ταυτόχρονα, αυξάνεται η διάρκεια ζωής των χώρων υγειονομικής ταφής και δημιουργούνται νέες δυνατότητες αξιοποίησης των υλικών που σήμερα αντιμετωπίζονται ως άχρηστα.

Πράσινα Σημεία στους δύο δήμους

Σημαντικό τμήμα του σχεδιασμού αποτελούν και τα Πράσινα Σημεία που προωθούνται στους Δήμους Μυτιλήνης και Δυτικής Λέσβου και βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωσή τους.

Εκεί οι πολίτες θα μπορούν να μεταφέρουν χωριστά ογκώδη αντικείμενα, ξύλα, γυαλί και άλλα υλικά, ώστε να γίνεται διαλογή και να περιοριστεί το φαινόμενο της ανεξέλεγκτης απόρριψής τους σε δρόμους, ρέματα και αγροτικές περιοχές.

Ο Γιώργος Αλεξίου παρομοίασε τη διαδικασία με το καθημερινό νοικοκύρεμα ενός σπιτιού. Όπως εξήγησε, ο διαχωρισμός πρέπει να αρχίζει από την πηγή, με διαφορετικούς κάδους για τα οργανικά και τα ανακυκλώσιμα υλικά, προκειμένου να είναι αποτελεσματική η μετέπειτα επεξεργασία τους.

Στο ΕΣΠΑ οι μελέτες μέσα στο 2026

Η σχετική πρόσκληση του ΕΣΠΑ άνοιξε στις αρχές Ιουλίου και θα παραμείνει ενεργή μέχρι τον Απρίλιο του 2027. Στόχος του ΦΟΔΣΑ είναι οι μελέτες για τη Λέσβο να κατατεθούν μέσα στο 2026, ώστε να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση και να ξεκινήσουν οι διαδικασίες κατασκευής.

Η χρηματοδότηση εκτιμάται ότι θα καλύψει περίπου το 80% του κόστους των έργων, ενώ το υπόλοιπο 20% προβλέπεται να καλυφθεί μέσω Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα.

Ο Δήμος Μυτιλήνης, όπως και ο Δήμος Ικαρίας, είχε εκφράσει την αντίθεσή του στη συμμετοχή ιδιωτών μέσω ΣΔΙΤ. Ωστόσο, η απόφαση εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία από τον ΦΟΔΣΑ και πλέον, όπως τόνισε ο κ. Αλεξίου, προτεραιότητα είναι να τεθούν αυστηροί όροι ώστε να μη μεταφερθεί το οικονομικό βάρος στους πολίτες.

Οι ιδιώτες εκτιμάται ότι θα αναλάβουν τη λειτουργία των μονάδων για διάστημα 25 έως 27 ετών, υπό τη διοίκηση και την εποπτεία του ΦΟΔΣΑ. Βασικός στόχος είναι τα έργα να έχουν ολοκληρωθεί ή να βρίσκονται σε τελικό στάδιο μέχρι το 2030.

Λιγότερο από έναν χρόνο αντέχει το κύτταρο

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, την ίδια ώρα, η κατάσταση του υφιστάμενου κυττάρου του ΧΥΤΑ Λέσβου, το οποίο, σύμφωνα με τον Γιώργο Αλεξίου, έχει πλέον λιγότερο από έναν χρόνο διαθέσιμης λειτουργίας.

Όπως εξήγησε, το κύτταρο είχε σχεδιαστεί για συγκεκριμένο πληθυσμό και χρονικό διάστημα. Η μεγάλη αύξηση του πληθυσμού κατά τα χρόνια των έντονων μεταναστευτικών ροών επιτάχυνε την πλήρωσή του, με αποτέλεσμα σήμερα να απαιτείται άμεση επέκταση.

Για το νέο κύτταρο χρειάζεται χρηματοδότηση ύψους περίπου δύο έως τριών εκατομμυρίων ευρώ. Ο ΦΟΔΣΑ έχει ήδη ενημερώσει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και αναμένει την ενεργοποίηση σχετικού χρηματοδοτικού προγράμματος τον Σεπτέμβριο. Κατά τον κ. Αλεξίου, οι μελέτες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο και, εφόσον εξασφαλιστούν έγκαιρα τα χρήματα, το έργο μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα στα διαθέσιμα χρονικά περιθώρια.

Προτεραιότητα στους εργαζομένους και στους πολίτες

Ο Γιώργος Αλεξίου υπογράμμισε ότι κατά τη μετάβαση στο νέο σύστημα πρέπει να διασφαλιστούν οι εργαζόμενοι που απασχολούνται με συμβάσεις εδώ και 15 ή περισσότερα χρόνια, καλύπτοντας πάγιες και διαρκείς ανάγκες.

Όπως ανέφερε, έχουν εγκριθεί 37 μόνιμες θέσεις, ενώ ο νέος ΦΟΔΣΑ έχει ζητήσει επιπλέον 40 έως 42 εργαζομένους διαφόρων ειδικοτήτων. Πέρα από τη στελέχωση, βασικό ζητούμενο παραμένει η προστασία των πολιτών από ενδεχόμενες αυξήσεις στα τέλη.

Εκστρατεία ενημέρωσης στη Λέσβο

Ο ΦΟΔΣΑ σχεδιάζει, τέλος, ενημερωτικές δράσεις σε σχολεία, στη Μυτιλήνη και στα μεγαλύτερα χωριά του νησιού, ώστε οι πολίτες να γνωρίσουν στην πράξη τη σημασία της διαλογής στην πηγή και της ανακύκλωσης.

«Πρέπει ο κόσμος να δει τα σκουπίδια με διαφορετικό μάτι», υπογράμμισε ο κ. Αλεξίου. Το στοίχημα, όπως σημείωσε, είναι τα απορρίμματα να πάψουν να θεωρούνται μόνο πρόβλημα και να αντιμετωπιστούν ως ένας πολύτιμος πόρος που μπορεί να προστατεύσει το περιβάλλον και να δημιουργήσει πραγματικό όφελος για τη Λέσβο.