Μια ξεχωριστή πολιτιστική συνάντηση, που φιλοδοξεί να αναδείξει τη βαθιά σχέση του Αλμπέρ Καμύ με την Ελλάδα, τη Μεσόγειο και ειδικότερα το Σίγρι της Λέσβου, θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 18 Ιουλίου στον προαύλιο χώρο του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους. Για τη σημασία της εκδήλωσης μίλησαν στο «Ν» 99 fm ο συγγραφέας και δημιουργός ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών παραγωγών πολιτισμού Γιώργος Αρχιμανδρίτης και η επίτιμη πρόξενος της Γαλλίας σε Λέσβο και Λήμνο, Δρ. Σοφία Μπαρουτσάκη-Τσιριγώτη, η οποία έχει την επιστημονική επιμέλεια της διοργάνωσης.

Η εκδήλωση διοργανώνεται από τον Δήμο Δυτικής Λέσβου και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου, με την υποστήριξη του Γαλλικού Προξενείου Μυτιλήνης και του Fondation Jan Michalski και επιδιώκει να φωτίσει τη δημιουργική συνομιλία του μεγάλου Γάλλου νομπελίστα συγγραφέα με τον ελληνικό πολιτισμό και το μεσογειακό τοπίο.

Ένα όραμα που ξεκίνησε από την επιθυμία του Καμύ να ζήσει στο Σίγρι

Η Σοφία Μπαρουτσάκη αποκάλυψε ότι η ιδέα της εκδήλωσης γεννήθηκε από μια προσωπική επιθυμία του ίδιου του Καμύ, όταν επισκέφθηκε το Σίγρι το 1958 και εξέφρασε την επιθυμία να αποκτήσει εκεί ένα μικρό σπίτι για να ζήσει και να δημιουργήσει.

Όπως ανέφερε, η σκέψη αυτή αποτέλεσε για την ίδια ένα μακροχρόνιο όραμα, το οποίο άρχισε να ωριμάζει σταδιακά μέσα από συνεργασίες με τον Δήμο Δυτικής Λέσβου, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και ανθρώπους του πολιτισμού, με στόχο να αποκτήσει η Λέσβος έναν μόνιμο χώρο αφιερωμένο στον Αλμπέρ Καμύ.

Η ίδια υπενθύμισε ότι ήδη από το 2019 είχε πραγματοποιηθεί στο Σίγρι εκδήλωση με θέμα «Ο Καμύ και η Μεσόγειος», θεωρώντας τη φετινή διοργάνωση συνέχεια εκείνης της προσπάθειας.

Ο Γιώργος Αρχιμανδρίτης και η προσωπική του σχέση με τον Καμύ

Ο Γιώργος Αρχιμανδρίτης, διδάκτωρ Συγκριτικής Γραμματολογίας της Σορβόννης και ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ανθρώπους του πολιτισμού στη Γαλλία, μίλησε για τη μακρόχρονη προσωπική του σχέση με το έργο του Καμύ.

Όπως ανέφερε, γνώρισε τον συγγραφέα αρχικά ως μαθητής μέσα από τον «Ξένο», όμως επανήλθε ουσιαστικά στο έργο του πολλά χρόνια αργότερα, κατά την περίοδο της πανδημίας, όταν προετοίμαζε τη σειρά τηλεοπτικών εκπομπών της ΕΡΤ για τα μεγάλα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Δεν είναι τυχαίο, όπως σημείωσε, ότι το πρώτο έργο που επέλεξε να παρουσιάσει ήταν ο «Ξένος», τον οποίο θεωρεί ένα από τα σημαντικότερα φιλοσοφικά μυθιστορήματα του 20ού αιώνα.

Οι δύο επισκέψεις του Καμύ στην Ελλάδα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η αναφορά του στις δύο επισκέψεις του Αλμπέρ Καμύ στην Ελλάδα, το 1955 και το 1958.

Ο ίδιος υπενθύμισε ότι ο συγγραφέας σχεδίαζε να επισκεφθεί τη χώρα ήδη από το 1939, έχοντας εκδώσει εισιτήρια για το ταξίδι του. Το ξέσπασμα όμως του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ματαίωσε τα σχέδιά του και χρειάστηκε να περάσουν δεκαέξι χρόνια μέχρι να πραγματοποιήσει το όνειρό του.

Η δεύτερη επίσκεψη, το 1958, ενάμιση μόλις χρόνο πριν από τον τραγικό θάνατό του, ήταν εκείνη που τον έφερε στη Λέσβο και στο Σίγρι. Σύμφωνα με τον Γιώργο Αρχιμανδρίτη, οι σημειώσεις εκείνου του ταξιδιού είναι πιο λιτές και περισσότερο μελαγχολικές από εκείνες του πρώτου ταξιδιού, αντανακλώντας μια διαφορετική ψυχική κατάσταση του συγγραφέα.

«Ο κόσμος τελειώνει εδώ και ξαναρχίζει»

Ο συγγραφέας στάθηκε ιδιαίτερα στη φράση που ο Καμύ αφιέρωσε στο Σίγρι.

Παρότι είναι ευρέως γνωστή η αναφορά στον «τόπο των θεών», ο Γιώργος Αρχιμανδρίτης υποστήριξε ότι ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει η φράση που ο ίδιος ο Καμύ κατέγραψε για το Σίγρι, σύμφωνα με την οποία «ο κόσμος και η ζωή τελειώνουν εδώ και ξαναρχίζουν». Όπως σημείωσε, η διατύπωση αυτή αποδίδει με μοναδικό τρόπο τη συμβολική θέση του τόπου ως σημείου μετάβασης ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή και εκφράζει τη βαθιά υπαρξιακή σχέση του συγγραφέα με το τοπίο της Λέσβου.

Το όραμα για το «Σπίτι του Καμύ»

Η Σοφία Μπαρουτσάκη επανέφερε την πρόταση για τη δημιουργία ενός χώρου αφιερωμένου στον Καμύ στο Σίγρι, εμπνευσμένου από το μικρό σπίτι όπου ο συγγραφέας είχε εκφράσει την επιθυμία να εγκατασταθεί.

Όπως υπογράμμισε, δεν πρόκειται για ένα μεγαλεπήβολο έργο, αλλά για έναν συμβολικό χώρο που θα λειτουργεί ως σημείο συνάντησης πολιτισμού, λογοτεχνίας και διαλόγου. Κατά την ίδια, η Λέσβος και ιδιαίτερα το Σίγρι αποτελούν ένα φυσικό σταυροδρόμι της Μεσογείου και της Ευρώπης, γεγονός που καθιστά τον τόπο ιδανικό για μια τέτοια πρωτοβουλία.

Ο «Ξένος» και το παράλογο της ανθρώπινης ύπαρξης

Στη διάρκεια της συνέντευξης, ο Γιώργος Αρχιμανδρίτης ανέλυσε εκτενώς τη φιλοσοφία του έργου «Ο Ξένος», εστιάζοντας στην έννοια του παραλόγου, που αποτελεί κεντρικό άξονα της σκέψης του Καμύ.

Όπως εξήγησε, το παράλογο γεννιέται από τη σύγκρουση ανάμεσα στις ανθρώπινες προσδοκίες και στην αδιαφορία του κόσμου. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον συμβολισμό του ήλιου και του μεσογειακού φωτός, στοιχεία που διαπερνούν ολόκληρο το έργο του συγγραφέα και συνδέονται με αυτό που ο ίδιος ο Καμύ ονόμαζε «σκέψη του μεσημεριού» ή, ταυτόχρονα, «σκέψη του Νότου».

Παράλληλα, αναφέρθηκε στη ρήξη του Καμύ με τον Ζαν-Πολ Σαρτρ, εξηγώντας ότι ο νομπελίστας συγγραφέας θεωρούσε πως η ανθρώπινη ζωή βρίσκεται πάνω από κάθε ιδεολογία, θέση που καθόρισε τόσο τη φιλοσοφία όσο και τη δημόσια στάση του.

Ένα μήνυμα για το σήμερα

Κλείνοντας τη συζήτηση, οι δύο καλεσμένοι υπογράμμισαν ότι το έργο του Αλμπέρ Καμύ παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο σε μια εποχή έντονων κοινωνικών και πολιτικών αναταράξεων.

Η Σοφία Μπαρουτσάκη κάλεσε το κοινό να κρατήσει ζωντανή τη «φωνή του Καμύ», ως μια διαρκή υπενθύμιση αντίστασης απέναντι στο παράλογο και υπεράσπισης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ενώ ο Γιώργος Αρχιμανδρίτης σημείωσε ότι η ίδια η πραγματοποίηση μιας τέτοιας δημόσιας συζήτησης αποδεικνύει πως ο πολιτισμός εξακολουθεί να έχει θέση στον δημόσιο διάλογο και να προσφέρει εργαλεία κατανόησης του σύγχρονου κόσμου.