Στην απουσία ουσιαστικής νησιωτικής πολιτικής, στην ανάγκη χάραξης στρατηγικής για την αγροτική παραγωγή και τον τουρισμό στα νησιά, αλλά και στις σοβαρές επιπτώσεις που προκαλεί ο αφθώδης πυρετός στην οικονομία της Λέσβου, στάθηκε ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου Γιάννης Σπιλάνης, μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό «99 fm ΣΤΟ ΝΗΣΙ» και την εκπομπή «Μιλάμε Οικονομικά». 

Ο κ. Σπιλάνης υποστήριξε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τα νησιά χωρίς συγκεκριμένη στρατηγική ανάπτυξης, περιοριζόμενη –όπως είπε– σε αποσπασματικά έργα και μέτρα που δεν λύνουν τα διαρθρωτικά προβλήματα των νησιωτικών κοινωνιών. Σύμφωνα με τον ίδιο, η χώρα εξακολουθεί να μην διαθέτει ολοκληρωμένη πολιτική για τη νησιωτικότητα, παρά το γεγονός ότι τα νησιά αποτελούν κρίσιμο γεωπολιτικό και οικονομικό χώρο της χώρας.

Ο ομότιμος καθηγητής άσκησε κριτική τόσο στο κεντρικό κράτος όσο και στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, σημειώνοντας ότι οι πολιτικές που εφαρμόζονται περιορίζονται κυρίως σε προβολή και συμμετοχή σε εκθέσεις, χωρίς ουσιαστικό σχεδιασμό για το μέλλον των νησιών. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «η προβολή από μόνη της δεν αποτελεί στρατηγική», ενώ υποστήριξε ότι διαχρονικά οι περιφερειακές αρχές δεν διαμόρφωσαν ένα συνεκτικό σχέδιο ανάπτυξης για τον τουρισμό και την οικονομία του Βορείου Αιγαίου.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο τουριστικό μοντέλο του Βορείου Αιγαίου, το οποίο χαρακτήρισε ευάλωτο και χωρίς ισχυρή ταυτότητα στις διεθνείς αγορές. Επικαλέστηκε μάλιστα τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας, σύμφωνα με τα οποία οι ταξιδιωτικές εισπράξεις στο Βόρειο Αιγαίο το 2025 παρουσίασαν σημαντική πτώση σε σχέση με το 2024, γεγονός που –κατά τον ίδιο– αποδεικνύει ότι το τουριστικό προϊόν της περιοχής «δεν αντέχει στον ανταγωνισμό».

Ο Γιάννης Σπιλάνης τόνισε ότι τα νησιά δεν μπορούν να ανταγωνιστούν με όρους μαζικού και φθηνού τουρισμού, αλλά μόνο μέσα από ποιότητα, τοπική ταυτότητα και σύνδεση του τουρισμού με την αγροτική παραγωγή, το φυσικό περιβάλλον και τον πολιτισμό. Έφερε ως παράδειγμα προϊόντα με ισχυρή ταυτότητα, όπως η μαστίχα της Χίου, ενώ σημείωσε ότι και η Λέσβος θα μπορούσε να αναπτύξει ένα διαφορετικό μοντέλο βασισμένο στα τοπικά προϊόντα, τη γαστρονομία, τα μονοπάτια, το φυσικό τοπίο και τον εναλλακτικό τουρισμό.

Σημαντικό μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε στις συνέπειες του αφθώδους πυρετού για την κτηνοτροφία και τα χωριά της Λέσβου. Ο κ. Σπιλάνης έκανε λόγο για εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση στις κτηνοτροφικές περιοχές, επισημαίνοντας ότι η απώλεια μεγάλου μέρους του ζωικού κεφαλαίου απειλεί όχι μόνο τους παραγωγούς αλλά συνολικά την οικονομική και κοινωνική ζωή των χωριών. Αναφέρθηκε ειδικά στον Μεσότοπο ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός χωριού που είχε αναπτύξει δυναμική μεταποίηση και τοπική παραγωγή, αλλά σήμερα βρίσκεται αντιμέτωπο με σοβαρό κίνδυνο αποδιάρθρωσης μετά τις θανατώσεις χιλιάδων ζώων.

Παράλληλα, άσκησε έντονη κριτική στην κυβερνητική διαχείριση της κρίσης, υποστηρίζοντας ότι δεν υπήρξε προληπτική στρατηγική, επαρκής στελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών ούτε ολοκληρωμένο σχέδιο προστασίας της κτηνοτροφίας. Χαρακτήρισε «εγκληματική», όπως είπε, την άρνηση χρηματοδότησης για την ανασύσταση των κοπαδιών, υποστηρίζοντας ότι χωρίς ουσιαστική στήριξη η καταστροφή θα έχει μόνιμα χαρακτηριστικά για πολλές περιοχές της Λέσβου.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η αγροτική παραγωγή αποτελεί βασικό στοιχείο της ταυτότητας των νησιών και προειδοποίησε ότι η εγκατάλειψή της θα οδηγήσει σε αλλοίωση του τοπίου, απώλεια πληθυσμού και περαιτέρω συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας. Σύμφωνα με τον κ. Σπιλάνη, χωρίς ειδική στρατηγική για τον αγροτικό χώρο των νησιών, ο κίνδυνος ερημοποίησης πολλών περιοχών του Αιγαίου είναι πλέον ορατός.

Κλείνοντας τη συνέντευξη, αναφέρθηκε και στη νέα πρωτοβουλία «Φωνές για το Αρχιπέλαγος», μέσω της οποίας –όπως είπε– επιχειρείται να ανοίξει ένας ευρύτερος διάλογος για το μέλλον των νησιών και την ανάγκη διαμόρφωσης μιας πραγματικής νησιωτικής στρατηγικής για το Αιγαίο.

Δείτε όλη την συνέντευξη εδώ: