Μια ξεχωριστή εκπαιδευτική εμπειρία έζησαν την Πέμπτη 23 Απριλίου 2026 οι μαθητές του 2ου Γυμνασίου Μυτιλήνης, οι οποίοι επισκέφθηκαν το «Μουσείο Προσφυγικής Μνήμης 1922», συμμετέχοντας σε μια δράση που συνέδεσε τη σχολική γνώση με τη ζωντανή ιστορική μνήμη του τόπου.

Οι μαθητές της Α΄ και Β΄ τάξης είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν σε βάθος την ιστορία των Μικρασιατών προσφύγων του 1922, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στη Σκάλα Λουτρών και δημιούργησαν τον Προσφυγικό Συνοικισμό. Μέσα από την περιήγησή τους στους χώρους του Μουσείου, ήρθαν σε επαφή με περισσότερα από 500 κειμήλια, διαβάζοντας τις περιγραφές τους και ανακαλύπτοντας προσωπικές ιστορίες ανθρώπων που ξεριζώθηκαν, αλλά κατάφεραν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε ο αναλυτικός χάρτης του Μικρασιατικού Ελληνισμού, όπου αποτυπώνονται περισσότερες από 2500 πόλεις και χωριά της Μικράς Ασίας με έντονη ελληνική παρουσία μέχρι το 1922. Παράλληλα, οι μαθητές γνώρισαν την ιστορία των παραλίων της Μικράς Ασίας και τις αρχαίες πόλεις που ίδρυσαν οι Αιολείς, οι Ίωνες και οι Δωριείς πριν από περίπου 3000 χρόνια.

Ξεχωριστή θέση στην εμπειρία τους είχαν οι μακέτες της Σμύρνης, τόσο εκείνη που απεικονίζει την πόλη πριν την καταστροφή του 1922 όσο και η νέα μακέτα της προκυμαίας, έργο του δασκάλου και μέλους του Συλλόγου Σταύρου Βαλαχή, που αποτελεί ένα από τα νεότερα αποκτήματα του Μουσείου.

Οι μαθητές της Γ΄ τάξης, πέρα από την περιήγηση, συμμετείχαν και στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Οι πρόσφυγες της Μ. Ασίας μας ξεναγούν στις πατρίδες τους», το οποίο υλοποιήθηκε σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους Λέσβου. Το πρόγραμμα παρουσίασε η εκπαιδευτικός Μάρω Ευσταθίου, ενώ προλόγισε η διευθύντρια των ΓΑΚ Λέσβου Άννα Λιγνού, προσφέροντας μια πιο βιωματική προσέγγιση της ιστορίας.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε το γεγονός ότι πολλοί μαθητές γνώριζαν ήδη τη μικρασιατική καταγωγή των προγόνων τους, καθώς και τον τόπο προέλευσής τους. Η εμπειρία αυτή ενίσχυσε το ενδιαφέρον τους να ερευνήσουν ακόμη περισσότερο την οικογενειακή τους ιστορία.

Η επίσκεψη στο Μουσείο ανέδειξε με τον πιο ουσιαστικό τρόπο τη βαθιά σύνδεση της τοπικής κοινωνίας με τη Μικρασιατική μνήμη, υπενθυμίζοντας ότι, σύμφωνα με ιστορικά στοιχεία, περίπου το 45% του πληθυσμού της Μυτιλήνης την περίοδο μετά το 1922 αποτελούνταν από πρόσφυγες μικρασιατικής καταγωγής.