Μια ιστορία που συνδέει τη μνήμη, την παράδοση, την ύφανση και μια βαθιά σύγχρονη στάση απέναντι στο ένδυμα και την κατανάλωση ξεδιπλώθηκε στο στούντιο του ρ/σ του «Ν» 99 fm, όπου φιλοξενήθηκε ο Αργύρης Χατζημαλλής, συνιδρυτής της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας Lebades. Με αφετηρία το ίδιο το όνομα της πρωτοβουλίας, αλλά και τη διαδρομή του μέχρι την υφαντική, ο ίδιος μίλησε για ένα εγχείρημα που, όπως φαίνεται, έχει ήδη αγαπηθεί από πολύ κόσμο, εντός και εκτός Λέσβου.

«Λεμπαντές»: ένα όνομα με ρίζες στην ιστορία του νησιού

Όπως εξήγησε, ο «Λεμπαντές» είναι ένα γυναικείο ένδυμα της οθωμανικής περιόδου, ένα είδος γιλέκου με μανίκια, συνήθως από βελούδο και χρυσοκέντητο, που στη Λέσβο αποτελούσε το «καλό» ρούχο, ακόμη και νυφικό. Η επιλογή του ονόματος δεν ήταν τυχαία, καθώς για τον ίδιο κουβαλά μνήμη, νησιωτική ταυτότητα και προσωπική σύνδεση με την παράδοση.

Γεννημένος και μεγαλωμένος στη Μυτιλήνη, ο Αργύρης Χατζημαλλής δεν είχε από μικρός επαφή με την ύπαιθρο ή την υφαντική. Η σχέση του με την παράδοση ξεκίνησε μέσα από τον παραδοσιακό χορό, με τον οποίο ασχολείται για περισσότερα από 35 χρόνια.

Η υφαντική ήρθε αργότερα, γύρω στο 2012-2013, όταν, παρατηρώντας τις φορεσιές, συνειδητοποίησε ότι το ρούχο λειτουργεί ως φορέας πληροφορίας και ταυτότητας. Όπως είπε, «είναι σαν μια σελίδα που γράφει στοιχεία για τον άνθρωπο που το φορά». Αυτό τον οδήγησε να μάθει βελονάκι, πλέξιμο και ραπτική, πριν φτάσει στην πιο απαιτητική διαδικασία: τη δημιουργία υφάσματος από την αρχή.

Απόφαση στους Φούρνους και ίδρυση της ΑΜΚΕ

Η ΑΜΚΕ Lebades ιδρύθηκε επίσημα τον Οκτώβριο του 2024, ωστόσο η ιδέα είχε γεννηθεί ήδη από το 2022, σε ένα ταξίδι στους Φούρνους. Εκεί, όπως ανέφερε, κατάφερε να ξεκαθαρίσει την κατεύθυνση που ήθελε να δώσει στη ζωή του.

Καθοριστική ήταν και η συμβολή του συνιδρυτή Άλμπερ Μπαμπαντόστου, με τον οποίο προχώρησαν στη δημιουργία της ΑΜΚΕ, ξεπερνώντας τις δυσκολίες που, όπως σημείωσε, συνοδεύουν κάθε τέτοια προσπάθεια στην Ελλάδα.

Η απρόσμενη δυναμική των social media

Παρά το γεγονός ότι, όπως παραδέχθηκε, δεν είχε ιδιαίτερη σχέση με την ψηφιακή τεχνολογία, η παρουσία του Lebades στα social media γνώρισε μεγάλη απήχηση. Τα βίντεο που δημιούργησε, σε συνεργασία με ειδικούς, φαίνεται ότι «μίλησαν» στο κοινό για κάτι βαθιά οικείο αλλά ξεχασμένο: τη σχέση με το ύφασμα.

Η ανταπόκριση, μάλιστα, ξεπερνά το επίπεδο της ψηφιακής αλληλεπίδρασης, καθώς άνθρωποι από όλη την Ελλάδα στέλνουν παλιές κλωστές και υλικά, δίνοντάς τους μια δεύτερη ζωή μέσα από τις δημιουργίες της ομάδας.

Επανάχρηση και αξία στο «άχρηστο»

Η επανάχρηση αποτελεί βασική αρχή του Lebades. Όπως εξήγησε, αντικείμενα που για κάποιους θεωρούνται άχρηστα αποκτούν νέα αξία μέσα από την επεξεργασία και τη δημιουργία. Παράλληλα, αναδεικνύεται η ποιότητα παλιών υλικών, που σήμερα δύσκολα βρίσκει κανείς.

Κεντρικός άξονας της φιλοσοφίας της ΑΜΚΕ είναι η slow fashion. Ο Αργύρης Χατζημαλλής αναφέρθηκε στα τεράστια απορρίμματα που παράγει η βιομηχανία ένδυσης και στη λογική της υπερκατανάλωσης, τονίζοντας ότι υπάρχουν ήδη αρκετά ρούχα για δεκαετίες.

Το Lebades προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση: φυσικά υλικά, ηθική παραγωγή και ρούχα που διαρκούν στον χρόνο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε το μάλλινο παλτό του παππού του, το οποίο εξακολουθεί να φορά, αναδεικνύοντας την αξία της αντοχής και της διαχρονικότητας.

Ένα αρχοντικό που ξαναζεί

Η έδρα του Lebades στεγάζεται στο αρχοντικό Γούτου στη Μυτιλήνη, έναν χώρο που, χάρη στη συνεργασία με τη Μαρίνα Λεωνιδοπούλου, απέκτησε ξανά ζωή.

Εκεί λειτουργεί το εργαστήριο υφαντικής, ενώ παράλληλα ο χώρος είναι επισκέψιμος και φιλοξενεί εργαστήρια, ακόμη και στον κήπο τους θερινούς μήνες. Όπως σημείωσε, στόχος είναι τόσο η προώθηση της υφαντικής τέχνης όσο και η προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.

Μαθήματα υφαντικής και αλλαγή νοοτροπίας

Μεγάλη είναι και η ανταπόκριση στα μαθήματα υφαντικής που πραγματοποιούνται μέσω του Δήμου Μυτιλήνης και σε συνεργασία με άλλους φορείς. Ήδη λειτουργούν τρία τμήματα με περίπου 30 συμμετέχοντες, ενώ επιπλέον δράσεις υλοποιούνται και στο «Πολύτροπον».

Όπως ανέφερε, όσοι δοκιμάζουν να φτιάξουν ύφασμα αντιλαμβάνονται την αξία του χρόνου και της εργασίας που απαιτείται, αλλάζοντας την οπτική τους για το κόστος και την αξία των χειροποίητων προϊόντων.

Έμφυλα στερεότυπα και προσωπική διαδρομή

Ο Αργύρης Χατζημαλλής αναφέρθηκε και στο έμφυλο στερεότυπο που συνοδεύει την υφαντική, σημειώνοντας ότι έχει δεχθεί ακόμη και bullying ως άντρας που δραστηριοποιείται σε έναν χώρο που θεωρείται «γυναικείος».

Όπως είπε, σε πανελλαδικό επίπεδο οι άντρες που ασχολούνται επαγγελματικά με την υφαντική είναι ελάχιστοι. Παρ’ όλα αυτά, ο ίδιος ακολουθεί τον δρόμο που επέλεξε, αναγνωρίζοντας ότι η σχέση του με την τέχνη αυτή είναι βαθιά προσωπική.

Μέσα από τη δράση του, αλλά και τις συνεργασίες του –όπως αυτή με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής σε πρόγραμμα αναβίωσης παραδοσιακών τεχνών– επιχειρεί να αναδείξει την υφαντική ως ζωντανή πρακτική.

Την ίδια στιγμή, ετοιμάζει μια νέα παράσταση που θα προσεγγίζει την έννοια της παράδοσης μέσα από μια σύγχρονη, ακόμη και queer, οπτική, αμφισβητώντας την ιδέα ότι η παράδοση είναι κάτι στατικό και αμετάβλητο.

Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι το Lebades είναι αποτέλεσμα συλλογικής δουλειάς: Αναφέρθηκε στον συνιδρυτή του Alper Babadostu, στην Ολυμπία Λιάσκα για τη στήριξη στο γραμματειακό κομμάτι, στην Ευδοξία Μουταφτσή που λειτουργεί ως μοντέλο και πηγή έμπνευσης, καθώς και στη Μαρίνα Λεωνιδοπούλου που παραχώρησε τον χώρο.

Το Lebades δεν αποτελεί απλώς μια ενασχόληση με την υφαντική, αλλά μια συνολική πρόταση για το πώς μπορούμε να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με το ρούχο, τον χρόνο, την παράδοση και τελικά τον ίδιο τον τρόπο ζωής μας.