Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης: «Ένας ξεχώριζε, του Γένους το καμάρι, / Της Καλογριάς ο Γιός», όπως γράφει ο Κωστής Παλαμάς. ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ

Η χθεσινή γκάφα του Αξιότιμου Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Κωνσταντίνου Τασούλα δεν είναι για γέλια αλλά για κλάματα. Δείχνει την πνευματική κατάπτωση ενός λαού που έχει χάσει κάθε επαφή με το ιστορικό του παρελθόν. Με αφορμή αυτή τη διαπίστωση καταθέτω τις παρακάτω σκέψεις μου.

Σε κάθε εθνική και μεγάλη θρησκευτική γιορτή (25η Μαρτίου 1821, 28η Οκτωβρίου 1940, Χριστούγεννα, Πάσχα, Δεκαπενταύγουστο) μέσα σε ναούς εκτυλίσσονται ενδιαφέρουσες σκηνές και εικόνες, οι οποίες συνεχίζονται και στις ώρες που γίνονται οι παρελάσεις. Στους σολέες των ναών κάθονται πολιτικοί, στρατιωτικοί και τοπικοί άρχοντες μετά των αξιοπρεπών συζύγων τους, ο τηλεοπτικός φακός αποθανατίζει ψεύτικα χαμόγελα, κατά την ώρα που εκφωνείται ο πανηγυρικός λόγος οι περισσότεροι πολλές φορές συζητούν μεταξύ τους, και το σόου συνεχίζεται μπροστά στην τηλεόραση, εκτός ναού, με τις δηλώσεις που κάνουν για το ιστορικό – εκκλησιαστικό γεγονός της ημέρας, οι οποίες δεν έχουν ουσιαστικό περιεχόμενο· κυριαρχεί ο βερμπαλισμός, η κομπορρημοσύνη και η ασχετοσύνη. Όλα αυτά, βέβαια, σχετίζονται με τις σχέσεις Πολιτείας και Εκκλησίας. Κι εδώ, χρόνια τώρα, τίθενται αμείλικτα ερωτήματα: στο δυναμικό παρόν που Εκκλησία και Πολιτεία κραυγαλέα δίνουν σε τέτοιες γιορτές, πόσο μαζί και πόσο χώρια άραγε είναι; Πόσο αρμονικές και πόσο διαταραγμένες είναι οι σχέσεις τους; Δρουν παράλληλα ή αντιθετικά; Με ανοχή ή με περιφρόνηση η μία έναντι της άλλης; Βοηθά η μία την άλλη ή υπονομεύουν τις μεταξύ τους σχέσεις; Και για τα θρησκευτικά αλλά και για τα ιστορικά γεγονότα, πόσο στέρεη γνώση έχουν εκκλησιαστικοί - πολιτικοί - στρατιωτικοί - τοπικοί άρχοντες; Θέτω αυτά τα ερωτήματα γιατί θεωρώ σημαντικό το διακύβευμα πως όλοι αυτοί, κάποια στιγμή, οφείλουν να καταλάβουν ότι δεν είναι δυνατόν στανικά να αγνοούν ή να παραβλέπουν τον ιστορικό και θεολογικό λόγο ή, στη χειρότερη περίπτωση, να κάνουν ιδεολογική χρήση της Ιστορίας.

Δεν χωρά αμφιβολία πως η αναδρομή στο ιστορικό παρελθόν μας από πολλές απόψεις είναι χρήσιμη, ιδιαίτερα σήμερα που οι γεωπολιτικές συνθήκες βρίσκονται σε συνεχή ρευστότητα. Συχνά το παρόν «μας διευκολύνει στο ζωντανό αντίκρυσμα των προβλημάτων του παρελθόντος», γράφει ο ιστορικός του Νέου Ελληνισμού Απόστολος Ε. Βακαλόπουλος. Αλλά η γνώση της Ιστορίας μας «δεν είναι μόνο η μελέτη μόνο κειμένων που αναφέρονται σ’ αυτή. Είναι και η παρακολούθηση των σύγχρονών μας καταστάσεων και προβλημάτων, καθώς και η ανεύρεση των ομοιοτήτων τους με τα αντίστοιχα του παρελθόντος». Το βιβλίο του Βακαλόπουλου, Ο χαρακτήρας των Ελλήνων: Ανιχνεύοντας την εθνική μας ταυτότητα (Θεσσαλονίκη: 1983), από το οποίο αντλώ τα εντός εισαγωγικών αποσπάσματα είναι χρήσιμο για όσους παραπάνω ανέφερα (πολιτικούς, στρατιωτικούς και τοπικούς άρχοντες). Χρήσιμο, για τον μεγάλο κίνδυνο επανάληψης της Ιστορίας. Στο ερώτημα «επαναλαμβάνεται η Ιστορία;», ο Βακαλόπουλος είναι σαφής: «είναι μια πολύ διαδεδομένη πλάνη, που εξακολουθεί να επιζεί στον πολύ κόσμο (έξω από τον περιορισμένο κύκλο των ιστορικών)…». Υπεύθυνοι γι’ αυτήν την πλάνη είναι οι πολιτικοί, οι στρατιωτικοί και οι τοπικοί άρχοντες, που στα χέρια τους κρατούν το μέλλον του λαού μας.