Αργά το απόγευμα της Κυριακής 22 Φεβρουαρίου οι Γιουρούκδηδες βγήκαν στους δρόμους της Αγίας Παρασκευής, δίνοντας το καθιερωμένο κάλεσμα στους κατοίκους για τη μεγάλη στιγμή της Αποκριάς. Με τις χαρακτηριστικές στολές τους και τον γνώριμο σατιρικό τους τρόπο, προανήγγειλαν την κορύφωση των εκδηλώσεων του Λαογραφικού Συλλόγου Αγίας Παρασκευής, που φέτος συμπληρώνει 51 χρόνια αδιάλειπτης λαογραφικής παρουσίας.

Το μεγάλο καρναβάλι της Αγίας Παρασκευής θα πραγματοποιηθεί την Καθαρά Δευτέρα στις 12.00 το μεσημέρι, με την έναρξη να δίνεται από τις 11.30 στον κεντρικό δρόμο μπροστά από το Σχολείο. Πρόκειται για την κεντρική αποκριάτικη εκδήλωση του χωριού, που διοργανώνεται από το 1975 και έχει εξελιχθεί σε σημείο αναφοράς για ολόκληρη τη Λέσβο.

Οι Γιουρούκηδες ή Γιουρούκδηδες ήταν νομαδικός λαός από τη Μικρά Ασία, που έζησε και στη Λέσβο. Κατοικούσαν σε αντίσκηνα ή σε μικρά πετρόχτιστα καλύβια στα ορεινά και δασώδη μέρη του νησιού. Στην περιοχή της Αγίας Παρασκευής υπήρχαν οικισμοί τους στη Φεράνα, στα Βουβάρια και σε άλλες τοποθεσίες. Για την επιβίωσή τους υλοτομούσαν πεύκα και κατασκεύαζαν ξύλινα σκεύη καθημερινής χρήσης, όπως πινακωτές, σκάφες, γουδιά, κουτάλες και κόπανους, τα οποία πουλούσαν στα χωριά του νησιού, μαζί με δαδί και καυσόξυλα.

Το 1923, με την υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών, εγκατέλειψαν τη Λέσβο παρά τη θέλησή τους. Αν και μουσουλμάνοι, δεν είχαν τις ίδιες θρησκευτικές πρακτικές με τους Τούρκους, δεν διέθεταν τζαμιά ούτε τηρούσαν το ραμαζάνι, ενώ οι γυναίκες τους δεν κάλυπταν το πρόσωπό τους. Αντιθέτως, διατηρούσαν σχέσεις συμπάθειας με τους χριστιανούς και τιμούσαν την Παναγία.

Η ιδιαίτερη ενδυμασία τους με την άσπρη βράκα και πουκαμίσα, το ζωνάρι, το κόκκινο φέσι και το χαρακτηριστικό μουτζούρωμα ή αλεύρωμα στο πρόσωπο αποτέλεσε ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα στοιχείο σατιρικής αναπαράστασης στην Αγία Παρασκευή. Κάθε Καθαρά Δευτέρα κατέβαιναν ομαδικά στο χωριό και γύριζαν από σπίτι σε σπίτι, μαζεύοντας στους τουρβάδες ό,τι φαγώσιμο είχε απομείνει από την εβδομάδα της Τυρινής, όπως ρυζόγαλα, τυριά, μυζήθρες και πίτες, ώστε να το καταναλώσουν πριν ξεκινήσει η αυστηρή νηστεία για τους χριστιανούς.

Σήμερα, το έθιμο αναβιώνει μέσα από τη δράση του Λαογραφικού Συλλόγου Αγίας Παρασκευής, που κάθε χρόνο κατασκευάζει άρματα, γράφει σατιρικά κείμενα και οργανώνει μια παρέλαση με έντονο τοπικό χρώμα και κοινωνικά σχόλια. Στους επισκέπτες μοιράζεται ζεστό ρυζόγαλο, τιμώντας τη μνήμη του παλιού εθίμου, ενώ μετά το τέλος της παρέλασης το γλέντι μεταφέρεται στα καφενεία της πλατείας.

Ήθη και έθιμα αιώνων συνεχίζουν να δίνουν στην Αγία Παρασκευή έναν πρωταγωνιστικό ρόλο στον αποκριάτικο χάρτη της Λέσβου, αποδεικνύοντας ότι η παράδοση δεν είναι στατική μνήμη αλλά ζωντανή εμπειρία που ενώνει γενιές.