Στο στούντιο του «Ν» 99 fm βρέθηκε ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς, Αλέξης Χαρίτσης, σε μια συζήτηση με έντονη «νησιωτική» αφετηρία και καθαρά πολιτικό επίδικο: τι σημαίνει σχέδιο για τα νησιά, τι σημαίνει κράτος δικαίου και τι σημαίνει «αριστερή διέξοδος» το 2026, σε μια Ευρώπη όπου –όπως περιέγραψε– ενισχύονται οι δυνάμεις της αυταρχικής δεξιάς και της ακροδεξιάς.

Με πολιτική διαδρομή που συνδέεται άμεσα με το πεδίο των δημόσιων πολιτικών και της ανάπτυξης –έχοντας διατελέσει Υπουργός Εσωτερικών, Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομίας και Ανάπτυξης, Υφυπουργός Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού, καθώς και Γενικός Γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ– ο κ. Χαρίτσης επέστρεψε στη Λέσβο και μίλησε τόσο για τις παρεμβάσεις της περιόδου 2015–2019 όσο και για το σημερινό πολιτικό τοπίο.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς στο ζήτημα της ενότητας των αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων, όχι μόνο σε επίπεδο κομματικών ηγεσιών, αλλά σε επίπεδο κοινωνίας.

Απαντώντας στο ερώτημα για το τι ενώνει και τι χωρίζει τις δυνάμεις της κεντροαριστεράς, τόνισε ότι «τις ενώνουν πολύ περισσότερα από όσα τις χωρίζουν», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η πολιτική αλλαγή δεν μπορεί να είναι προϊόν «συνεννόησης κορυφής». Όπως είπε, «πολιτική χωρίς την ίδια την κοινωνία παρούσα, χωρίς την ίδια την κοινωνία ενεργή, δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική».

Ο Αλέξης Χαρίτσης αναγνώρισε μάλιστα ότι την περίοδο 2015–2019 «η κοινωνία είχε αποτραβηχτεί» και αυτό αποτέλεσε –όπως είπε– «μεγάλη ευθύνη» της τότε διακυβέρνησης. Για τον ίδιο, το κρίσιμο στοίχημα σήμερα είναι η διαμόρφωση ενός «μετώπου» που θα εκφράζει τις ανάγκες της κοινωνικής πλειοψηφίας, με καθαρό πρόγραμμα και σαφείς επιλογές σύγκρουσης.

«Η λύση είναι η ενότητα των δυνάμεων που αντιλαμβάνονται ότι χρειάζεται ένα πρόγραμμα που να λέει τα πράγματα με το όνομά τους», σημείωσε, επιμένοντας ότι η απάντηση στην άνοδο της ακροδεξιάς δεν μπορεί να είναι ούτε η ισοπεδωτική λογική “όλοι ίδιοι είναι”, ούτε η αναμονή, αλλά μια ενεργή, κοινωνικά γειωμένη προοδευτική πρόταση.

«Έμπρακτη στήριξη» στη Λέσβο και το Βόρειο Αιγαίο

Η κουβέντα άνοιξε με τη σχέση που είχε αναπτύξει ο ίδιος με τη Λέσβο και το Βόρειο Αιγαίο. «Η προσπάθεια που έγινε τότε ήταν μια προσπάθεια την οποία κάναμε έτσι ώστε να στηρίξουμε έμπρακτα… μια περιοχή που αντιμετωπίζει μια πολύ ειδική συνθήκη», είπε, τονίζοντας ότι τα νησιά έχουν «δομικά προβλήματα, δομικές αδυναμίες, δομικές ανάγκες» που η πολιτεία οφείλει να καλύπτει «με κάθε τρόπο».

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε χρηματοδοτήσεις και θεσμικές παρεμβάσεις, όπως η διάσπαση του Δήμου Λέσβου σε δύο δήμους, «που ήταν αίτημα της τοπικής κοινωνίας», αλλά και η συνολικότερη στόχευση για «στήριξη των νησιών» σε συνθήκες αυξημένων πιέσεων.

Ειδικό αναπτυξιακό πρόγραμμα, μεταφορικό ισοδύναμο και «Φιλόδημος»

Σημαντικό βάρος δόθηκε στις παρεμβάσεις που –όπως υποστήριξε– αποτέλεσαν «ξεχωριστές και μοναδικές» τομές για τη νησιωτικότητα. Ο κ. Χαρίτσης στάθηκε στο ειδικό αναπτυξιακό πρόγραμμα Βορείου Αιγαίου, το οποίο, όπως είπε, «δεν συνεχίστηκε δυστυχώς στη συνέχεια από την επόμενη κυβέρνηση». Ξεχώρισε επίσης το μεταφορικό ισοδύναμο, αποδίδοντας την έμπνευση στον αείμνηστο Νεκτάριο Σαντορινιό και χαρακτηρίζοντάς το «θεσμική τομή για τα νησιά μας».

Παράλληλα, αναφέρθηκε σε χρηματοδοτικά εργαλεία όπως ο «Φιλόδημος», που  έδωσαν «ανάσα» σε μια περιοχή με «μεγάλες ανοιχτές πληγές», ειδικά σε μια περίοδο όπου η Λέσβος βρισκόταν στην πρώτη γραμμή του προσφυγικού.

Το «επικοινωνιακό κενό» και οι ασφυκτικές μνημονιακές συνθήκες

Στο ερώτημα γιατί δεν αναγνωρίστηκε εκλογικά «έγκαιρα» το έργο εκείνης της περιόδου, ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς απέδωσε την εικόνα τόσο στο «δυσχερές πολιτικό κλίμα» όσο και σε «υποκειμενικές αδυναμίες» της τότε κυβέρνησης να παρουσιάσει καθαρά στην κοινωνία τι έγινε και τι μπορούσε να γίνει. Υπενθύμισε, επίσης, ότι επρόκειτο για μια εποχή «εξαιρετικά ασφυκτική» δημοσιονομικά και θεσμικά, λόγω μνημονίου.

Στη συνέχεια αντιπαρέβαλε τις δυνατότητες που είχε, κατά την άποψή του, η επόμενη κυβέρνηση: «βγήκαμε από τα μνημόνια», «βρήκε γεμάτα ταμεία», υπήρξε η περίοδος του COVID «χωρίς δημοσιονομικό περιορισμό» και στη διάθεσή της τέθηκε το Ταμείο Ανάκαμψης, «μια χρηματοδοτική ευκαιρία, μοναδική». Κατά τον ίδιο, αντί να «χτίσει πολιτική για τη νησιωτικότητα», η κυβέρνηση της ΝΔ δεν αξιοποίησε αυτή τη συγκυρία με όρους που να καλύπτουν τις «δομικές ανάγκες» των νησιών.

Προσφυγικό: «αποτροπή που στοιχίζει ζωές» έναντι «ανθρωπιάς και δικαίου»

Με αφορμή το πρόσφατο τραγικό περιστατικό της Χίου που ανέφερε στη συζήτηση, ο κ. Χαρίτσης επιτέθηκε στη σημερινή λογική διαχείρισης, μιλώντας για «διαχείριση αποτροπής» η οποία «τελικά στοιχίζει ανθρώπινες ζωές» και χαρακτηρίζοντάς την «μη αποδεκτή» για μια ευρωπαϊκή χώρα του 2026.

Αντιπαρέβαλε τη διαχείριση της περιόδου 2015, αναγνωρίζοντας «λάθη» και «υποτίμηση» της κλίμακας του ζητήματος, αλλά υποστηρίζοντας ότι υπήρχε «σεβασμός στο δίκαιο», «όροι ασφάλειας» και «όροι ανθρωπιάς». Τόνισε ότι η λογική «να έχουμε ακόμα και θύματα για να μειωθούν οι ροές» είναι «καταστροφική» για την κοινωνική συνοχή και κάλεσε σε «τείχος» απέναντι σε «λογικές μισαλλοδοξίας και ρατσισμού».

«Δεν ήταν φωτοβολίδα»: η συζήτηση για αριστερή διέξοδο το 2026

Στο ερώτημα αν η «κυβέρνηση της αριστεράς» υπήρξε μια παρένθεση που δεν θα ξαναδούμε, απάντησε ότι «η ιστορία δεν λειτουργεί με νομοτέλειες» και ότι στόχος της Νέας Αριστεράς είναι να υπάρξει διέξοδος απέναντι στην «επέλαση της αυταρχικής δεξιάς και της ακροδεξιάς» στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.

Περιέγραψε την άνοδο ακροδεξιών δυνάμεων σε διεθνές επίπεδο και υποστήριξε ότι η απάντηση «δεν μπορεί να είναι το μίσος» ούτε η λογική να δείχνουμε «τον πιο κατατρεγμένο» ως υπεύθυνο. Αντίθετα, μίλησε για «μέτωπο» με «καθαρό πρόγραμμα» που θα δίνει διέξοδο «στην κοινωνική πλειοψηφία» από τη σκοπιά της αριστεράς.

Ακρίβεια, καρτέλ και ενέργεια: «Δεν μπορείς να τα έχεις καλά με όλους»

Ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς έβαλε στο κέντρο το «κόστος ζωής» ως «βασικό πρόβλημα» και μίλησε για ανάγκη «σύγκρουσης με τα καρτέλ», για διαφορετική λειτουργία της οικονομίας όπου «εργασία και μισθός» μπαίνουν στο επίκεντρο, και για έναν άλλο ρόλο του κράτους στην οικονομία.

Ιδιαίτερα στο ενεργειακό, ανέφερε ότι δεν μπορεί να υπάρχει «ανεξέλεγκτη λειτουργία μεγάλων ιδιωτικών συμφερόντων» ούτε η ΔΕΗ να είναι «μόνο κατ’ όνομα δημόσια», αλλά να αποτελεί βασικό πυλώνα εθνικής ενεργειακής πολιτικής «προς όφελος της κοινωνίας και του δημοσίου συμφέροντος». Το ίδιο πνεύμα είχε και η αναφορά στις ενεργειακές κοινότητες, λέγοντας ότι εγκαταλείφθηκαν και ότι ο ηλεκτρικός χώρος «καταλήφθηκε» από μεγάλες ιδιωτικές επενδύσεις, μέσω αλλαγών που –κατά τον ίδιο– αλλοίωσαν τον θεσμό.

Το πολιτικό συμπέρασμα ήταν σαφές: «Αυτό απαιτεί συγκρούσεις, απαιτεί ρήξεις. Δεν μπορεί να τα έχεις καλά με όλους. Πρέπει να επιλέξεις ποια συμφέροντα θες να εξυπηρετήσεις».

Αυτοδιοίκηση, «επιτελικό κράτος» και εργασιακά: το «σχέδιο» της κυβέρνησης

Σε μια ευρύτερη αποτίμηση, υποστήριξε ότι η κυβέρνηση της ΝΔ «έχει σχέδιο» και το εφαρμόζει «από την πρώτη μέρα», παραπέμποντας στις πρώτες παρεμβάσεις του 2019: τη συγκρότηση του «επιτελικού κράτους» που –όπως είπε– κατέληξε σε «σκανδαλώδη» και «αυταρχική συγκεντροποίηση εξουσίας», τις αλλαγές στα εργασιακά (νόμος Βρούτση) και τις τομές στην αυτοδιοίκηση (κατάργηση απλής αναλογικής «Κλεισθένη» και κατάργηση ξεχωριστής κάλπης κοινοτήτων).

«Ό,τι γίνει, θα κριθεί από την κοινωνία παρούσα»

Κλείνοντας τη συνέντευξη, ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς έθεσε ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε προοπτική πολιτικής αλλαγής την αποφασιστικότητα, τη διαφάνεια και –κυρίως– την ενεργοποίηση της κοινωνίας. «Χωρίς την κοινωνία παρούσα δεν μπορεί καμία προσπάθεια πολιτικής αλλαγής να είναι πραγματικά επιτυχημένη», είπε χαρακτηριστικά.

Το μήνυμα που επιχείρησε να εκπέμψει από τη Μυτιλήνη ήταν σαφές: η πολιτική αλλαγή δεν θα έρθει ούτε ως συγκυριακή φθορά της κυβέρνησης ούτε ως αποτέλεσμα διαπραγματεύσεων κορυφής, αλλά μέσα από τη συγκρότηση ενός ευρύτερου αριστερού και προοδευτικού μετώπου – σε επίπεδο κομμάτων, κοινωνικών φορέων και ενεργών πολιτών.